W poniedziałek ogłoszona została pierwsza encyklika papieża Leona XIV zatytułowana „Magnifica Humanitas” (Wspaniałe człowieczeństwo). Dokument wydany na początku drugiego roku pontyfikatu poświęcony jest w całości wyzwaniom związanym z rozwojem cyfryzacji, robotyki oraz sztucznej inteligencji. Biskup Rzymu wzywa w nim do natychmiastowego wyłączenia nowych technologii z logiki zbrojnej rywalizacji handlowej i militarnej.
- Opublikowana została pierwsza encyklika papieża Leona XIV pod tytułem „Magnifica Humanitas”. Skupia się ona na wyzwaniach cyfryzacji. Dokument został ogłoszony w poniedziałek na początku drugiego roku pontyfikatu.
- Jak pisze Ojciec Święty, ponadnarodowe podmioty prywatne kontrolują obecnie rozwój technologiczny na świecie, a ich zasoby finansowe i możliwości wpływu bywają większe niż możliwości wielu legalnych rządów.
- Systemy sztucznej inteligencji generują poważne koszty ekologiczne, pochłaniają ogromne ilości energii elektrycznej i wody, co drastycznie zwiększa emisję dwutlenku węgla – wskazuje głowa Kościoła.
„Wspaniałe człowieczeństwo stworzone przez Boga staje dziś wobec decydującego wyboru: wznieść nową wieżę Babel albo budować miasto, w którym Bóg i ludzkość zamieszkują razem” – napisał na wstępie Leon XIV. Papież zauważył, że „nad każdą jednak epoką wisi ryzyko budowania świata nieludzkiego i jeszcze bardziej niesprawiedliwego”. Z tego powodu zadeklarował chęć podjęcia dialogu ze wszystkimi ludźmi na świecie.
Ojciec Święty zaznaczył, że technika stanowi od zawsze integralną część ludzkich dziejów, powiązaną ściśle z wolnością człowieka. Obecna sytuacja wyróżnia się jednak niespotykaną dotąd skalą zjawiska. Wpływ systemów cyfrowych na codzienne decyzje i wyobraźnię zbiorową jest tak głęboki, że długofalowe skutki dla godności jednostki są trudne do przewidzenia.
Papież zwrócił szczególną uwagę na zmianę struktury rozwoju innowacji. O ile dawniej to państwa stymulowały postęp, o tyle obecnie główną rolę odgrywają korporacje prywatne. „Głównymi motorami rozwoju są podmioty prywatne, często ponadnarodowe, dysponujące zasobami i zdolnością oddziaływania większymi niż wiele rządów” – podkreślił Leon XIV. Ta nowa sytuacja utrudnia kontrolę postępu i nakierowanie go na dobro wspólne.
Papież Leon XIV apeluje ws. sztucznej inteligencji
W encyklice sformułowano wprost postulat stworzenia międzynarodowych narzędzi normatywnych, które ograniczyłyby negatywne skutki potęgi technologicznej. Papież przypomniał, że algorytmy, dane, patenty i cała infrastruktura cyfrowa stanowią nowe formy własności, które powinny służyć ogółowi. Koncentracja tych dóbr w rękach wąskiej grupy podmiotów generuje potężne nierówności i grozi podziałem świata na cyfrowo włączonych oraz wykluczonych.
Szczególne ostrzeżenie dotyczy wykorzystania systemów autonomicznych w konfliktach zbrojnych. Nowe narzędzia zacierają granicę między obroną a agresją. W ocenie papieża automatyzacja strategii militarnej niesie ryzyko dehumanizacji działań wojennych. „Sztuczna inteligencja może wzmacniać obronę i ochronę ludności cywilnej, ale może także obniżać próg użycia siły, zaciemniać odpowiedzialność i podsycać kulturę, w której nieprzyjaciel zostaje sprowadzony do danych, a ofiara – do ubocznych strat” – ostrzegł Leon XIV.
Papież odniósł się także do ekologicznych kosztów postępu cyfrowego. Systemy sztucznej inteligencji wymagają nieustannego zasilania i chłodzenia. Intensywne zużywanie wody oraz energii elektrycznej bezpośrednio przekłada się na wzrost globalnej emisji dwutlenku węgla. Dokument wzywa naukowców i biznes do pilnego wypracowania zrównoważonych rozwiązań technologicznych.
Podsumowując swoje stanowisko, Leon XIV wezwał globalnych liderów do podjęcia moralnej odpowiedzialności za kształt nadchodzących przemian. Postęp technologiczny musi być mierzony stopniem poszanowania godności ludzkiej. Żadna maszyna, mimo swojej rosnącej sprawności obliczeniowej, nie może zastąpić człowieka.