Polska szkoła nadal może pochwalić się wynikami, których zazdrości nam wiele państw Europy. Problem w tym, że za wysoką średnią kryje się rosnąca grupa uczniów z brakami w podstawowych kompetencjach, słabnąca wytrwałość w nauce i straty, których nie udało się odrobić od czasu pandemii.
Jest taki znany mem: aktor, który grał Spidermana, patrzy na coś bez okularów. Potem zakłada okulary i widzi coś zupełnie innego. Dla mnie takimi okularami są ostatnio książki Jonathana Haidta. Nie jest może tak, że Haidt rozwalił mój dotychczasowy światopogląd i zastąpił nowym. Natomiast zdecydowanie wyostrzył obraz, który widziałem. Bo owszem – miałem rozmaite intuicje i przemyślenia, ale tliły się one we mnie dość nieśmiało. Haidt chlusnął na ten żar benzyną.
Polsko-peruwiańska ekipa archeologów dokonała niezwykłego odkrycia w sąsiedztwie kultowej twierdzy Machu Picchu. Dzięki zastosowaniu skanowania laserowego z dronów badacze natrafili na ponad 2,5 km nieznanych dróg, tarasy oraz tajemnicze struktury ukryte dotąd pod gęstym lasem tropikalnym.
OpenAI ogłosiło rozwiązanie jednego z najważniejszych problemów współczesnej matematyki. Niemal natychmiast wokół wyniku wybuchł spór o pierwszeństwo, dane i granice korzystania z narzędzi AI. O tym, co w tej historii jest przełomem, co budzi wątpliwości i dokąd może prowadzić symbioza człowieka z maszyną, rozmawiamy z Andrzejem Draganem, fizykiem teoretycznym, profesorem, fotografem i popularyzatorem nauki.
– Jak rozumiem, firma chce udowodnić, że przeszliśmy już do kolejnego etapu rozwoju sztucznej inteligencji. Zmiany postępują szybko, ale z kolosalnym społecznym kosztem – tak badaczka sztucznej intelignecji prof. Aleksandra Przegalińska komentuje spór naukowców z firmą Open AI o rozwiązanie równania Naviera-Stokesa. Czy gigant z San Francisco dopuścił się kradzieży własności intelektualnej?
Prawidłowe wyniki morfologii nie zawsze gwarantują pełne bezpieczeństwo. Badacze z University of Glasgow ustalili, że stężenie hemoglobiny w dolnych granicach normy może wiązać się z wyższym ryzykiem przedwczesnej śmierci. Ostrzegają, by nie lekceważyć rezultatów tuż powyżej progu anemii.
Opublikowano wyniki badania PISA 2025 dotyczącego nauk przyrodniczych, matematyki i czytania piętnastolatków. Wicedyrektor Instytutu Badań Edukacyjnych – PIB Tomasz Gajderowicz ocenił wyniki jako „druzgocące”. Polscy uczniowie wypadli powyżej średniej UE i OECD, ale wciąż gorzej niż w ostatnich latach.
Codziennie robimy tysiące kroków, nie zastanawiając się nad mechaniką naszego chodu. Tymczasem odruchowe stawianie stopy od pięty do palców okazało się kluczowym elementem naszej ewolucji. To właśnie ten niepozorny detal pozwolił naszym przodkom opanować Ziemię i przetrwać w trudnych warunkach.
Wyniki badań kanadyjskich naukowców zaskoczyły samych autorów. Choć dotąd uważano, że zamarznięty grunt w Arktyce chroni rzeki przed erozją, obserwacje terenowe i eksperymenty laboratoryjne wykazały coś zupełnie innego. – Zobaczyliśmy wyniki, spojrzeliśmy na siebie i powiedzieliśmy: „to nie może być poprawne” – przyznał Shawn Chartrand z Simon Fraser University.
Przełomowe odkrycia na Mazowszu. Archeolodzy badający stanowisko Łysa Góra natrafili na pozostałości unikatowego budynku z V wieku p.n.e. oraz najstarszą w Polsce monetę znaną z wykopalisk. Niezwykły artefakt sprzed 2,3 tys. lat dowodzi, jak daleko sięgały starożytne kontakty mieszkańców tych ziem.
Zablokowanie pojedynczego receptora w komórkach odpornościowych pozwala cofnąć objawy starzenia – wynika z najnowszych badań. Myszy poddane terapii stały się silniejsze, szczuplejsze i sprawniejsze intelektualnie, a ich narządy wewnętrzne uległy zauważalnemu odmłodzeniu.
Organizacją krwawych widowisk w rzymskich amfiteatrach zajmował się precyzyjnie przygotowany aparat państwowy i wojskowy. Najnowsza analiza przepisów prawnych z okresu późnej starożytności odsłania wyzwania logistyczne oraz mechanizmy kontroli, dzięki którym na areny trafiały m.in. lwy i niedźwiedzie.
Najnowsze wyniki badań pokazują zaskakująco złożoną zależność między tym, co pijemy, a zdrowiem psychicznym. Jak podsumowują naukowcy, wyższe spożycie niektórych napojów bezalkoholowych wiąże się z większym prawdopodobieństwem wystąpienia depresji i zaburzeń lękowych. Z tego wzoru wyłamuje się jednak kawa.
Japońscy badacze wykazali, że analiza izotopów w parze wodnej znacząco zwiększa sprawdzalność prognoz do pięciu dni. Nowatorska metoda pozwala trafniej przewidywać m.in. gwałtowne ulewy, uzupełniając luki w tradycyjnych pomiarach meteorologicznych.
Upływ lat na poziomie molekularnym ma wybitnie indywidualny charakter. Z badań naukowców z King’s College London opublikowanych na łamach „Science” wynika, że osoby w tym samym wieku metrykalnym mogą podążać zupełnie innymi biologicznymi ścieżkami starzenia się.
Prestiżu nauczyciela nie odbuduje się galą, medalem ani kampanią wizerunkową. Prestiż zaczyna się na pasku płacowym, ale się na nim nie kończy. Tworzą go przewidywalne wynagrodzenie, bezpieczeństwo, czas na rozwój, zaufanie do profesjonalnego osądu, ochrona prawna i możliwość awansu. Tych i wielu innych problemów polskiego systemu edukacji nadal nie rozwiązano.
Kosmiczny Teleskop Nancy Grace Roman może w ciągu pięciu lat zebrać nawet petabajty danych, czyli miliony gigabajtów. Jak powiedział PAP prof. Radosław Poleski z UW, wszystkie informacje będą publicznie dostępne. Naukowcy spodziewają się odkrycia tysięcy nowych planet.
Trudności z utrzymaniem uwagi charakterystyczne dla ADHD mogą w pewnych sytuacjach sprzyjać kreatywnemu myśleniu – wskazują naukowcy. Rozproszona uwaga i swobodne przechodzenie między pomysłami mogą ułatwiać tworzenie nowych skojarzeń i dostrzeganie nieoczywistych związków.
