Nie ma znaczenia, czy rządzą sanatorzy, ludowcy, postkomuniści, PiS czy KO. Mechanizm pozostaje ten sam: oburzenie na nadużycia poprzedników szybko ustępuje miejsca własnym układom, znajomościom i przywilejom. Polska polityka od stu lat udowadnia, że władza demoralizuje niezależnie od szyldu.
Kiedy dziś politycy oskarżają media o propagandę, warto przypomnieć sobie czerwiec 1976 r. Wówczas nie było jeszcze internetu, ale był Edward Gierek i posłuszni mu dziennikarze. Efekt? Zorganizowana nagonka na robotników, których komunistyczna propaganda przedstawiała jako „warchołów”, „chuliganów” i „pasożyty”.
Tusk i Kaczyński nie wyglądają na ludzi gotowych do politycznej emerytury – inaczej niż dawni liderzy PRL, których z urzędów zmiatały protesty i partyjne spiski. Gomułka po odejściu ćwiczył i spisywał wspomnienia, Gierek zaś trafiał do ośrodków internowania. Władza w Polsce nigdy nie kończyła się miękko.
Polska polityka rzadko była spokojna – obok wyborów pojawiały się spiski i zamachy stanu. Od puczu Januszajtisa, przez przewrót majowy Piłsudskiego, po walkę o władzę na emigracji, historia pokazuje, że demokracja nad Wisłą nie była oczywista. W obliczu krakowskiego referendum warto przypomnieć, jak cienka bywa granica między polityką a siłą.
Był czas, gdy biało‑czerwone i czerwono-biało‑zielone flagi powiewały obok siebie mimo furii Hitlera, a Węgry otworzyły ramiona dla stu tysięcy polskich uchodźców. Dziś jednak to nie wojna, lecz krajowe podziały decydują, jak głośno nad Wisłą i Dunajem mówi się o Orbánie, Magyarze czy Tusku.
Dzisiejsze polityczne wojny o wojsko i bezpieczeństwo mają swoje echo w czasach PRL, gdy Gomułka i Gierek próbowali lawirować między polską racją stanu a presją Moskwy. Od października ’56, gdy radzieckie dywizje ruszyły na Warszawę, po gierkowską „rakietofilię” – historia pokazuje, jak trudne było odzyskiwanie kontroli nad własnymi siłami zbrojnymi.
Od bohaterek podziemia po mistrzynie olimpijskich aren, od pionierek medycyny po pierwsze żołnierki w sportowych barwach – Polki od dekad torują drogę tam, gdzie wcześniej kroki stawiali mężczyźni. Udowadniają, że historia nieustannie dopisuje nowe rozdziały o ich odwadze.
Sądy na pasku władzy? To nie tylko problem naszych czasów. Choć obie strony politycznego sporu doprowadziły do wielu praworządnościowych zakrętów, to ich wyczynom daleko do tych, jakie zafundowała przedwojennemu sądownictwu sanacja. Obóz pomajowy nie chciał pozwolić na niezależny wymiar sprawiedliwości. Raz, że istniał dla piłsudczyków szereg wartości, dla których byli gotowi łamać przepisy. Dwa, że ich przywódca stał ponad prawem.
