Trudności z utrzymaniem uwagi charakterystyczne dla ADHD mogą w pewnych sytuacjach sprzyjać kreatywnemu myśleniu – wskazują naukowcy. Rozproszona uwaga i swobodne przechodzenie między pomysłami mogą ułatwiać tworzenie nowych skojarzeń i dostrzeganie nieoczywistych związków.
- Naukowcy wskazują na tzw. rozproszoną uwagę, która pozwala rejestrować więcej bodźców i łatwiej przełączać się między nimi.
- Błądzenie myślami i swobodne kojarzenie mogą sprzyjać powstawaniu nowych pomysłów.
- Badacze podkreślają, że ADHD nie oznacza automatycznie większej kreatywności, a potencjalne wykorzystanie twórczych aktywności wymaga dalszych badań.
ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, wiąże się m.in. z trudnościami w długotrwałym skupieniu na jednym zadaniu, podatnością na rozpraszanie oraz impulsywnością. Naukowcy z Niemiec, Francji i Libanu zwracają jednak uwagę, że taki sposób funkcjonowania uwagi nie zawsze musi być niekorzystny.
Na łamach czasopisma „iScience” opublikowali analizę dotychczasowych badań. Wskazali w niej na możliwy związek między charakterystycznym dla części osób z ADHD sposobem kierowania uwagą a kreatywnością. Jednym z mechanizmów może być tzw. rozproszona uwaga.
W takim przypadku człowiek nie koncentruje się bardzo wąsko na jednym źródle informacji, lecz rejestruje więcej bodźców i łatwiej przenosi uwagę między nimi. Badacze porównali ten mechanizm do światła reflektora. U większości osób jego wiązka może być skierowana na stosunkowo niewielki obszar, podczas gdy w ADHD może być szersza i obejmować więcej informacji.
Rozproszenie może pomagać w szukaniu rozwiązań
Zdaniem naukowców szersze pole uwagi może utrudniać wykonywanie rutynowych zadań, które wymagają długotrwałego skupienia. Jednocześnie może jednak ułatwiać poszukiwanie różnych rozwiązań oraz łączenie informacji, które na pierwszy rzut oka nie są ze sobą powiązane.
Znaczenie może mieć również swobodne kojarzenie myśli. Charakterystyczne dla ADHD bywa odbieganie od głównego wątku oraz tzw. błądzenie myślami. Z punktu widzenia koncentracji jest to utrudnienie, ale taki sposób funkcjonowania może sprzyjać powstawaniu nowych skojarzeń.
Właśnie łączenie odległych od siebie informacji jest jednym z elementów kreatywnego myślenia. Dzięki niemu mogą powstawać pomysły, które nie pojawiłyby się przy bardzo wąskim skupieniu na jednym problemie.
Nie każdy z ADHD jest bardziej kreatywny
Autorzy analizy podkreślają jednak, że nie oznacza ona, iż osoby z ADHD są z natury bardziej kreatywne. Chodzi raczej o możliwość wykorzystania pewnych charakterystycznych dla części z nich mechanizmów uwagi w aktywnościach wymagających twórczego podejścia.
Wśród takich aktywności naukowcy wymieniają m.in. malowanie, muzykę, taniec czy pisanie. Pozwalają one na swobodne przechodzenie między pomysłami, eksperymentowanie i tworzenie nowych skojarzeń.
Anatomia szkolnego piekła. Dlaczego niektórzy uczniowie nie chcą wracać do szkoły?
Jeżeli tego rodzaju zajęcia jednocześnie angażują i pochłaniają osobę z ADHD, mogą także sprzyjać uruchamianiu mechanizmów odpowiedzialnych za kierowanie uwagą. W efekcie twórcza aktywność może stanowić środowisko, w którym niektóre trudności związane z koncentracją są mniej ograniczające.
Potrzebne są dalsze badania
Naukowcy przypuszczają, że w przyszłości aktywności twórcze mogłyby być wykorzystywane jako uzupełnienie innych form pomocy osobom z ADHD.
Na tym etapie jest to jednak hipoteza, która wymaga potwierdzenia w kolejnych badaniach.
Badacze wskazują również na potrzebę współpracy specjalistów z różnych dziedzin. W dalszych pracach powinni uczestniczyć m.in. neuronaukowcy, psycholodzy, lekarze oraz terapeuci wykorzystujący sztukę.
Dopiero takie badania pozwolą ustalić, u kogo i w jakich warunkach aktywności twórcze mogą rzeczywiście przynosić korzyści. Autorzy analizy podkreślają więc przede wszystkim potrzebę dalszego sprawdzenia, czy specyficzny sposób kierowania uwagą obserwowany u części osób z ADHD można świadomie wykorzystać w rozwijaniu kreatywności.
Zobacz również: