Polska gospodarka rośnie, jednak w 2025 r. ubóstwo skrajne utrzymało się na poziomie zbliżonym do poprzedniego roku i dotyczyło około 2 mln osób. Poniżej minimum socjalnego wciąż żyło ich około 15 mln – czytamy w raporcie EAPN Polska (Poverty Watch 2026).
- EAPN Polska opublikował coroczny raport z monitoringu ubóstwa i polityki przeciwdziałania ubóstwu w Polsce z okazji Międzynarodowego Dnia Walki z Ubóstwem.
- „Polska gospodarka rośnie, ale ubóstwo skrajne w 2025 r. nie zmalało” – podkreślili twórcy raportu.
- Granicę ubóstwa skrajnego wyznacza się na podstawie minimum egzystencji, obejmującego zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb. Powołując się na dane Głównego Urzędu Statystycznego, autorzy raportu podkreślili, że w 2025 r. ubóstwo skrajne dotyczyło 5,3 proc. osób w gospodarstwach domowych, a więc w przybliżeniu 2 mln osób. W 2024 r. było to 5,2 proc., a rok wcześniej - 6,6 proc.
„Ich wydatki były niższe od granicy opartej na minimum egzystencji” – zaznaczyli autorzy, opisując osoby, które żyły poniżej granicy minimum socjalnego.
Granica minimum socjalnego nie jest wyznaczana ustawowo, bo zależy m.in. od kosztów tzw. koszyka dóbr i usług, a także sytuacji danej osoby lub rodziny. Dla gospodarstwa jednoosobowego, w przypadku osoby w wieku produkcyjnym, minimum socjalne wynosi ok. 1 947,12 zł miesięcznie. W I kwartale 2025 r. było to 1 896,57 zł.
Dla emeryta żyjącego samotnie w 2025 r. było to ok. 1910 zł miesięcznie. Dla czteroosobowej rodziny (rodzice i dwójka dzieci) minimum wynosiło ok. 6 238,51 zł miesięcznie, czyli 1 559,63 zł na osobę.
W raporcie zauważono, że w 2025 r. odsetek osób w gospodarstwach domowych żyjących poniżej minimum socjalnego spadł z 41,3 proc. w 2024 do 40,3 proc. Odpowiada to liczbie ok. 15 mln osób. Minimum socjalne zakłada zaspokajanie potrzeb na skromnym poziomie.
Rośnie wskaźnik ubóstwa. „Konieczna waloryzacja kryteriów dochodowych pomocy społecznej”
Wskaźnik ubóstwa ustawowego wzrósł z 2,6 proc. w 2024 r. do 8,1 proc. w 2025 r. (ok. 0,97 mln i 3,02 mln osób). W raporcie podkreślono jednak, że główną przyczyną wzrostu wskaźnika była podwyżka kryteriów dochodowych pomocy społecznej od stycznia 2025 r. Ubóstwo ustawowe wiąże się bowiem z wydatkami poniżej granicy opartej na kryteriach dochodowych pomocy społecznej.
Twórcy raportu zwrócili uwagę na konieczność wprowadzenia corocznej waloryzacji kryteriów dochodowych pomocy społecznej - co najmniej zgodnie ze wzrostem cen. Obecnie są one weryfikowane co trzy lata. Od stycznia 2025 r. wynoszą 1010 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 823 zł na osobę w rodzinie. Podkreślili, że między weryfikacjami ceny rosną, a próg dalej pozostaje na tym samym poziomie.
„W 2026 r. Ministerstwo Finansów zablokowało starania resortu rodziny o coroczną waloryzację ze względu na skutki budżetowe, choć są one niewielkie wobec kosztów zaniechania: narastających zaległości, pogarszania się zdrowia i późniejszej interwencji” – czytamy w dokumencie.
Znowu afera w warszawskim szpitalu. Odesłali ciężarną, 20 minut później urodziła w łazience
Polska zobowiązała się do zmniejszenia liczby osób zagrożonych ubóstwem
Autorzy raportu wskazali ponadto, że po stronie dochodów rodzin głównym problemem pozostaje zamrożenie zasiłków rodzinnych.
„Kwoty 95, 124 lub 135 zł miesięcznie nie zmieniły się od listopada 2016 r., a kryteria dochodowe 674 i 764 zł na osobę pozostają na poziomie z listopada 2015 r. Nowe instrumenty – Aktywny Rodzic, łączący świadczenia z opieką nad małymi dziećmi, renta wdowia i jednorazowy bon ciepłowniczy – zwiększają dochód części gospodarstw, ale nie rekompensują tej erozji, a ich skuteczność zależy od dostępności żłobków, terminowej wypłaty i zasięgu” - zaznaczyli.
W raporcie przypomniano również, że w maju br. Komisja Europejska przyjęła pierwszą strategię UE przeciw ubóstwu. Jak czytamy, „utrzymała cel zmniejszenia do 2030 r. liczby osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym o co najmniej 15 mln względem 2019 r., w tym o co najmniej 5 mln dzieci, i zapowiedziała długofalowy cel wyeliminowania ubóstwa do 2050 r.”.
Polska – jak czytamy – zobowiązała się do zmniejszenia liczby osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym o 1,5 mln względem 2019 r., w tym o 300 tys. dzieci. Według danych z 2025 r. pierwszy cel jest zrealizowany w 78,6 proc., a drugi, dotyczący dzieci, w 22,3 proc.
Może też Cię zainteresować: