Reklama
REKLAMA
Reklama

Ilu Polaków stanęłoby w obronie kraju? Najnowsze badania pokazują różnice

Ilu Polaków chce bronić ojczyzny? Ekspert wskazuje na kryzys zaufania do państwa
Ilu Polaków chce bronić ojczyzny? Ekspert wskazuje na kryzys zaufania do państwa (fot. Shutterstock / Shutterstock)
Dodaj do ulubionych źródeł w Google

Gotowość Polaków do obrony ojczyzny może spadać, choć wyniki badań różnią się w zależności od pracowni i sposobu zadawania pytań. Część sondaży wskazuje na wyraźny spadek deklaracji. O przyczyny tego zjawiska zapytaliśmy socjolog Weronikę Grzebalską i historyka Marka Budzisza.

  • Badania GLOBSEC, IBRiS i CBOS pokazują różne poziomy deklarowanej gotowości Polaków do obrony kraju.
  • Marek Budzisz wskazuje m.in. na kryzys zaufania do instytucji państwowych i brak powszechnego systemu obrony.
  • Socjolog Weronika Grzebalska zwraca uwagę, że wyraźniejszy spadek deklarowanej gotowości do obrony ojczyzny można dostrzec w perspektywie około dekady.

Wyniki dostępnych badań dotyczących chęci obrony ojczyzny wśród Polaków znacząco się różnią.

Badanie sondażowi GLOBSEC z tego roku wykazało, że 71 proc. Polaków deklaruje gotowość do obrony kraju. Rok wcześniej odsetek ten wynosił 84 proc. Oznacza to spadek o 13 punktów procentowych.

Inny obraz wyłania się z badań IBRiS dla Radia ZET. W sondażu przeprowadzonym w  listopadzie 2025 roku 43,2 proc. respondentów zadeklarowało, że w sytuacji zagrożenia wojną zgłosiłoby się do obrony kraju. Z kolei w badaniu z lipca 2026 roku gotowość taką deklarowało już tylko 27 proc. ankietowanych.

REKLAMA
Reklama

Jeszcze inne wyniki przynosi badanie CBOS. Wynika z niego, że udział w zbrojnej obronie kraju wzięłoby 12 proc. respondentów. 33 proc. zadeklarowało, że wspierałoby obronę bez bezpośredniego udziału w walkach. Z kolei 28 proc. chciałoby żyć jak dotychczas, a 13 proc. wyjechałoby za granicę.

Większość przywołanych badań łączy tendencja spadkowa dotycząca deklarowanej gotowości Polaków do obrony ojczyzny.

O komentarz do wyników i czynników wpływających na gotowość do obrony ojczyzny poprosiliśmy publicystę, historyka i dziennikarza Marka Budzisza oraz socjolog Weronikę Grzebalską z PAN.

Socjolog wyjaśnia, skąd biorą się różnice w badaniach

Socjolog Weronika Grzebalska zwraca uwagę, że wyniki CBOS dotyczące chęci obrony ojczyzny od kilku lat utrzymują się na podobnym poziomie. Jednocześnie, jak zauważa, spadek jest widoczny, ale w perspektywie mniej więcej dziesięciu lat.

Ekspertka wskazuje również na możliwe przyczyny tej zmiany. Jej zdaniem znaczenie może mieć fakt, że deklaracje dotyczące obrony kraju przestały być dla respondentów abstrakcyjnym wyrazem patriotyzmu.

– Jest pewien niepokój, dlatego deklaracje, które jeszcze 10 lat temu, w czasach względnego pokoju na świecie, były raczej abstrakcyjnym wyrazem patriotyzmu, dziś stały się znacznie bardziej realne. Nie są już czymś ogólnym, ale wiążą się z bardzo konkretnymi konsekwencjami. Być może to właśnie sprawiło, że więcej osób podchodzi ostrożniej do takich deklaracji – wyjaśnia.

REKLAMA
Reklama

Czytaj także: „Nie wygląda to na przypadek”. Tusk odpowiada na rosyjską prowokację

Socjolog odnosi się także do różnic między wynikami poszczególnych pracowni badawczych. Jak podkreśliła, duże znaczenie mają kwestie metodologiczne, w tym sposób formułowania pytań i dostępne warianty odpowiedzi.

– Po pierwsze, mamy ogromne rozbieżności między różnymi sondażami i sondażowniami. To właśnie nazywamy kwestiami metodologicznymi. Czasami pytamy o udział w walkach, o samo walczenie, a czasami o udział w obronie. To nie jest to samo, ponieważ wiele zależy od tego, czy pytamy o walkę zbrojną, czy o coś szerszego – wyjaśnia.

Jak dodaje, znaczenie ma również to, czy ankietowani mogą wskazać tylko jedną odpowiedź, czy też mają możliwość wyboru kilku wariantów.

–  Jeżeli możemy wskazać kilka odpowiedzi, mamy możliwość przemyślenia, co z dużym lub średnim prawdopodobieństwem byśmy zrobili. Jeśli natomiast możemy wybrać tylko jedną rzecz, sytuacja wygląda inaczej – tłumaczy Grzebalska.

– To jest właśnie ogólny problem. Z perspektywy socjologów przemawia to za tym, że zazwyczaj staramy się obserwować tendencje w ramach jednego sondażu, a nie przeskakiwać między różnymi firmami badawczymi – dodaje.

System obrony i zaufanie do państwa

Marek Budzisz zwraca uwagę na różnice między Polską a państwami skandynawskimi. Jak tłumaczył, większa gotowość do obrony ojczyzny występuje w krajach, które zbudowały system obrony powszechnej.

REKLAMA
Reklama

– Generalnie tendencja w Europie jest następująca: w państwach, które zorganizowały, tak jak np. kraje skandynawskie, funkcjonujący system obrony powszechnej, w którym jednym z elementów jest powszechna służba wojskowa, znacznie większa liczba osób deklaruje gotowość do obrony ojczyzny – ocenia Budzisz.

– Jest ona niemal dwukrotnie większa niż w państwach, w których funkcjonują tak zwane zawodowe siły zbrojne, a obrona cywilna jest praktycznie zapomniana, tak jak w Polsce – dodaje.

Ekspert wskazuje również na kryzys zaufania do instytucji państwowych i polityków. Jego zdaniem wpływają na niego wieloletnie konflikty na scenie politycznej.

– Trwająca już kilkanaście lat tak zwana wojna na górze, której skutkiem jest dewastacja instytucji publicznych, sprawia, że Polacy mają, moim zdaniem, coraz mniejsze zaufanie do państwa – tłumaczy dziennikarz.

Politycy wyłączeni z obowiązków? Budzisz o przepisach

Kolejnym czynnikiem, który może osłabiać gotowość obywateli do obrony kraju, jest zdaniem Budzisza sposób konstruowania przepisów. Ekspert zwraca uwagę na regulacje dotyczące mobilizacji.

– Ustawa o obronie Ojczyzny w artykule 541 reguluje, kto podlega mobilizacji. W Polsce mobilizacji nie podlegają nie tylko posłowie i ministrowie, ale również wszyscy radni. Nie podlegają oni mobilizacji w czasie pokoju, a to oznacza, że automatycznie nie podlegają jej również w czasie wojny – mówi Budzisz.

REKLAMA
Reklama

– Trudno przekonać obywateli, którzy i tak już nie dowierzają instytucjom państwowym, że klasa polityczna nie buduje legislacji, kolokwialnie mówiąc, dzielącej Polaków na równych i równiejszych, sama zaliczając się do grona tych równiejszych, wyłączonych z pewnych obowiązków. To również jeden z elementów, który sprawia, że ten system jest nieakceptowalny – dodaje.

Ekspert podniósł również kwestię dostępu do szkoleń obronnych. Jak zaznaczył, ustawa o obronie Ojczyzny nie zakłada powszechnego szkolenia wszystkich obywateli. Tymczasem szkoleniami objęto m.in. urzędników administracji samorządowej.

Czytaj także: Leszczyna w RPP? Jeden polonista już tam jest, ona też się odnajdzie

– Urzędnicy są szkoleni bezpłatnie, czyli za pieniądze publiczne. Gdyby jednak w tym samym czasie zwykły obywatel chciał przejść ten sam kurs, który bezpłatnie przechodzą urzędnicy samorządowi, musiałby zapłacić za niego z własnych pieniędzy – tłumaczy Budzisz.

Zdaniem eksperta takie rozwiązania mogą umacniać przekonanie, że państwo bardziej troszczy się o własne kadry niż o pozostałych obywateli.

– Polacy nie ufają własnemu państwu, ponieważ uważają, że politycy troszczą się sami o siebie, a nie o całą społeczność – podkreśla.

REKLAMA
Reklama

Bez sprawnego systemu nie będzie gotowości do obrony?

Budzisz zwraca uwagę, że deklarowana chęć obrony ojczyzny zależy również od oceny przygotowania państwa na wypadek zagrożenia. Jego zdaniem obywatele muszą mieć przekonanie, że istnieje sprawnie działający system obronny.

– Deklaracje dotyczące obrony ojczyzny rosną wtedy, kiedy wzrasta przekonanie, że mamy sprawnie działający system obrony kraju. Tymczasem cały szereg wydarzeń, nie szukając daleko, nawet to, co wydarzyło się dzisiaj, potwierdza, że nie mamy żadnego systemu. Nasza obrona jest chaotyczna, źle zorganizowana, dysfunkcjonalna i po prostu niesprawna – podsumowuje Budzisz.

– To oznacza, że Polacy, widząc i oceniając tę sytuację, nie mają wielkiej ochoty uczestniczyć w systemie, który jest po prostu niesprawny – dodaje ekspert.

REKLAMA
Reklama