Reklama
REKLAMA
Reklama

Ujawniamy: MON nie posprząta toksycznej bomby przy bazie wojskowej. „Brak podstaw prawnych”

poziom
Nielegalne składowisko może zagrozić 23. Bazie Lotnictwa Taktycznego. MON reaguje. (fot. Darek Delmanowicz / PAP)
Dodaj do ulubionych źródeł w Google

Ministerstwo Obrony Narodowej reaguje w sprawie nielegalnego składowiska odpadów w Ryczołku. Wiceminister Cezary Tomczyk w piśmie do wojewody mazowieckiego przyznaje, że pojemniki z chemikaliami mogą zagrozić strategicznej bazie wojskowej położonej kilka kilometrów dalej. Prosi wojewodę o pomoc w usunięciu odpadów. Samo wojsko ich jednak nie wywiezie.

  • Wiceminister obrony Cezary Tomczyk napisał 13 listopada do wojewody mazowieckiego Mariusza Frankowskiego w sprawie nielegalnego składowiska odpadów niebezpiecznych w Ryczołku. Stanowisko ministerstwa to pokłosie publikacji Zero.pl z 10 listopada.
  • Resort obrony przyznaje, że odpady mogą zagrażać ludziom, środowisku i infrastrukturze kluczowej dla bezpieczeństwa państwa. Zastrzega jednak, że „brak jest podstaw prawnych i organizacyjnych” do zaangażowania wojska w ich usunięcie.
  • Na nasze ustalenia zareagowali prezydent Karol Nawrocki i szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Bartosz Grodecki. BBN zwróciło się do Ministerstwa Obrony Narodowej oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska o plan pilnego zabezpieczenia terenu i usunięcia odpadów.
  • Koszt usunięcia składowiska wynosi około 80–120 mln zł. Roczny budżet gminy Kałuszyn to około 40 mln zł.

Na nielegalnym składowisku odpadów niebezpiecznych w Ryczołku pod Kałuszynem znajduje się kilka tysięcy ton łatwopalnych i toksycznych substancji. Według ekspertów z Akademii Pożarniczej ryzyko pożaru składowiska jest bardzo wysokie. Pożar oznaczałby śmiertelne niebezpieczeństwo dla tysięcy ludzi, skażenie środowiska i zniszczenie infrastruktury krytycznej. Mógłby również spowodować unieszkodliwienie położonej 7 kilometrów dalej 23. Bazy Lotnictwa Taktycznego w Janowie.

Kierownictwo MON raport pożarników zna od blisko dwóch miesięcy. Dokument przekazali samorządowcy, którzy zlecili przeprowadzenie analizy.

MON prosi wojewodę

Pismo wiceministra Cezarego Tomczyka do wojewody mazowieckiego Mariusza Frankowskiego datowane jest na 13 listopada 2026 r.

REKLAMA
Reklama

Tomczyk pisze, że do ministerstwa „napływają informacje” o nielegalnym składowisku w Ryczołku. Przyznaje, że odpady ze względu na swój charakter i położenie „mogą stanowić zagrożenie dla ludzi, środowiska, a także funkcjonowania tej infrastruktury”. Chodzi o infrastrukturę, która, jak pisze polityk, ma „istotne znaczenie dla bezpieczeństwa państwa”.

Zastępca Władysława Kosiniaka-Kamysza następnie wylicza, co znajduje się w pobliżu składowiska. Około 7 km od niego leży 23. Baza Lotnictwa Taktycznego z lotniskiem wojskowym. Według MON lotnisko pełni „istotną rolę w systemie obrony powietrznej państwa oraz w realizacji zobowiązań sojuszniczych”. Około 250 metrów od beczek z toksycznym syfem biegnie autostrada A2, a około 220 metrów od nich przebiega linia energetyczna 400 kV, będąca częścią krajowego systemu przesyłowego.

Ministerstwo przyznaje też, że gmina sama sobie nie poradzi. Koszty usunięcia odpadów „mogą przekraczać możliwości finansowe gminy Kałuszyn” – czytamy w piśmie. Usunięcie odpadów – jak już wcześniej wyliczyło MON – może kosztować od 80 do 120 mln zł. To kwota wielokrotnie przekraczająca możliwości finansowe gminy. Jej roczny budżet wynosi około 40 mln zł, a na inwestycje i inne niezaplanowane wydatki ma ona około miliona złotych rocznie.

Istotny jest fragment kolejnej części listu: „na obecnym etapie brak jest podstaw prawnych i organizacyjnych do bezpośredniego zaangażowania jednostek organizacyjnych resortu obrony narodowej” w usunięcie odpadów.

REKLAMA
Reklama

MON twierdzi, że może jedynie poprzeć starania samorządu i to właśnie, między innymi za pośrednictwem stanowiska przekazanego wojewodzie, czyni. Jak bowiem czytamy w piśmie, ministerstwo, „mając na względzie potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa”, popiera działania władz lokalnych. Wiceminister prosi wojewodę, by w ramach swoich kompetencji pomógł w usunięciu i zagospodarowaniu odpadów. W piśmie nie ma ani kwot, ani terminów. Nie ma też deklaracji, że MON coś sfinansuje.

– Lepiej późno niż wcale. Mamy jednak do czynienia z reakcją, która następuje dopiero dwa miesiące po przekazaniu MON ekspertyzy, która powinna zaalarmować całą wschodnią Polskę i Warszawę – mówi Zero.pl starosta miński Remigiusz Górniak.

Reakcję resortu obrony ocenia jako dalece niewystarczającą. Wskazuje, że teren nielegalnego składowiska nadal nie jest w żaden sposób pilnowany. Nie ma też żadnych planów dotyczących prac zabezpieczających, nikt nie monitoruje tego miejsca.

– Nie chcę jako obywatel akceptować sytuacji, w której państwo polskie, mając w ręku ekspertyzę wskazującą na zagrożenie dla wielu tysięcy mieszkańców, którą samo zleciło i sfinansowało, nie jest w stanie nawet wysłać patrolu wojska lub służb, który na stałe monitorowałby ten teren. To jest dla mnie sytuacja po prostu zadziwiająca i niedopuszczalna – podkreśla samorządowiec.

REKLAMA
Reklama

Przeczytaj też: Toksyczne składowisko koło bazy wojskowej nadal bez realnej ochrony [INTERWENCJA ZERO]

Reakcja prezydenta

Na nasze ustalenia zareagował Pałac Prezydencki. Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Bartosz Grodecki w imieniu prezydenta Karola Nawrockiego zapowiedział interwencję w MON i Ministerstwie Klimatu i Środowiska, do której już doszło. BBN chce wiedzieć, co dotąd zrobiono i jak instytucje oceniają zagrożenie. Żąda też planu pilnej pomocy dla gminy. Plan ma wskazywać, kto odpowiada za działania, skąd będą pochodziły pieniądze i w jakim terminie zostaną zrealizowane prace.

Grodecki w rozmowie z Zero.pl podkreślał, że Ryczołek to nie lokalny problem ekologiczny. W obliczu zagrożeń hybrydowych i działań grup sabotażowych to kwestia bezpieczeństwa państwa. Jak zaznaczał:

Bezpieczeństwo państwa nie może zależeć od sporów kompetencyjnych czy braku odpowiednich mechanizmów finansowania.

Bartosz Grodecki
Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego

Toksyczna bomba

Ryczołek to mała wieś w gminie Kałuszyn, w powiecie mińskim, około 50 km od Warszawy. Na prywatnej działce, na terenie dawnej wytwórni asfaltu, stoi około 6,5 tys. pojemników. To mauzery i metalowe beczki. Łącznie to co najmniej 6,5 tys. ton łatwopalnych, niebezpiecznych substancji.

REKLAMA
Reklama

Inspektorzy ochrony środowiska znaleźli składowisko na początku 2022 r. Odpady stoją tam do dziś. Od co najmniej 2024 r. beczki przeciekają, a część się przechyla. W październiku 2026 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska ocenił, że „stan pojemników jest krytyczny”.

Dotarliśmy do ekspertyzy Akademii Pożarniczej w Warszawie, którą zamówił burmistrz Kałuszyna. Jej autorzy, mł. bryg. dr Tomasz Węsierski i st. bryg. dr inż. Małgorzata Majder-Łopatka, uznali, że ryzyko pożaru jest bardzo wysokie. Płomienie mogłyby sięgać około 30 metrów. Gaszenie byłoby bardzo trudne i wymagałoby ogromnych ilości specjalistycznych środków. Skażona woda gaśnicza mogłaby spłynąć do Witówki, a dalej do Kostrzynia, Liwca i Bugu. Zagrożone byłoby też ujęcie wody dla Kałuszyna. Eksperci nie wykluczają, że pożar mógłby zostać wywołany w wyniku sabotażu.

W najgorszym scenariuszu, przy niekorzystnym wietrze, skutki odczułyby dziesiątki tysięcy ludzi. Uszkodzone zostałyby droga krajowa nr 92 i autostrada A2. Zagrożona byłaby też baza, w której od października dyżur bojowy pełnią myśliwce FA-50GF. Pożar mógłby wstrzymać loty oraz uszkodzić samoloty i radary.

Wojsko wiedziało o problemie. Specjalista ds. ochrony środowiska w bazie ostrzegał dowództwo, że składowisko „stanowi potencjalne zagrożenie dla właściwego funkcjonowania 23. Bazy Lotnictwa Taktycznego”.

REKLAMA
Reklama

Teren jest słabo pilnowany. Przez część doby nie ma tam ochrony, a przy bramie od strony drogi nr 92 nie ma kamer. Przed publikacją poinformowaliśmy o sprawie Służbę Kontrwywiadu Wojskowego i Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Składowiska jednak do tej pory nie zabezpieczono.

REKLAMA
Reklama