- W pierwszym tygodniu obowiązywania nowych wzorów dokumentów 84 pary jednopłciowe dokonały transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa.
- Warszawa i Wrocław transkrybują takie małżeństwa już od maja, jeszcze przed wejściem w życie nowych formularzy.
- Gorzów Wielkopolski zapowiedział, że nie dokona transkrypcji bez prawomocnego wyroku sądu administracyjnego.
- W Lublinie mimo transkrypcji aktu małżeństwa kobiety wciąż figurowały w rejestrze PESEL jako panny – urząd ostatecznie poprawił dane.
- Skutki transkrypcji zaczynają uznawać też inne instytucje, w tym ZUS, NFZ i Bank Gospodarstwa Krajowego.
„Mija pierwszy tydzień prawdziwej godności, równości i szacunku. 84 pary jednopłciowe dokonały transkrypcji swoich aktów małżeństwa zawartego za granicą, korzystając z nowych wzorów. 33 małżeństwa kobiet i 51 małżeństw mężczyzn” – przekazał w sobotę minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski.
Sprawdź również: Ustawę o statusie osoby najbliższej można zawetować. Wyroku Strasburga nie
To sporo, zwłaszcza że mówimy o zaledwie kilku dniach roboczych od wejścia rozporządzenia w życie. I prawdopodobnie jest to dopiero początek. Nie wszystkie urzędy publikują własne dane czy informują o każdej dokonanej transkrypcji, dlatego na razie zamiast kompletnej mapy mamy coraz więcej punktów, w których wiadomo już, jaka jest praktyka.
Co się dzieje w urzędach?
Przypomnijmy, od 23 sierpnia 2026 r. obowiązują nowe wzory dokumentów stanu cywilnego, które umożliwiają transkrypcję do polskiego rejestru zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych. Urzędy Stanu Cywilnego w całej Polsce otrzymały formularze dostosowane do małżeństw kobiety i mężczyzny, dwóch kobiet lub dwóch mężczyzn. Dokumenty zawierają też informację, że akt pochodzi z transkrypcji małżeństwa zawartego za granicą.
Może Cię zainteresować: Przełomowy wyrok NSA. „Odważna i słuszna decyzja”
Z zebranych danych wynika, że Poznań pierwszej transkrypcji na nowych wzorach dokonał od razu w poniedziałek 24 sierpnia. Dotyczyła małżeństwa zawartego w Berlinie. W urzędzie czekały już kolejne wnioski. W Gdańsku pierwszego dnia zarejestrowano od razu sześć zagranicznych małżeństw osób tej samej płci. Gdynia oficjalnie poinformowała, że jest przygotowana do obsługi takich spraw i udostępniła odpowiednie formularze; trzy wnioski były już zarejestrowane. Sopot, choć w pierwszych dniach nie miał jeszcze żadnego, również zadeklarował gotowość do ich przyjmowania.
Pozytywne sygnały napływają także z Milanówka, choć urząd nie publikuje na razie szczegółowych danych liczbowych. W Szczecinie magistrat również komunikuje możliwość składania wniosków na nowych zasadach. Według informacji z pierwszego dnia roboczego w USC znajdował się już pierwszy taki wniosek.
Sprawdź także: Od dziś USC mogą transkrybować zagraniczne małżeństwa jednopłciowe
Jeżeli celem jest przede wszystkim ograniczenie ryzyka wejścia w kolejną wielomiesięczną batalię administracyjno-sądową, na dziś najbardziej przewidywalnymi kierunkami pozostają Warszawa i Wrocław. Oba miasta zaczęły dokonywać transkrypcji jeszcze przed wejściem nowych wzorów w życie, bez czekania na techniczne dostosowanie formularzy.
Warszawski USC pierwszego wpisu dokonał w maju. W lipcu urząd informował, że w prowadzonych przez niego sprawach o transkrypcję nie wydał ani jednej decyzji odmownej. Wrocław pierwszą transkrypcję małżeństwa jednopłciowego przeprowadził 15 maja, wprost wskazując, że jest to konsekwencja wyroku TSUE oraz orzecznictwa polskich sądów administracyjnych.
Są wyjątki
Nie oznacza to oczywiście, że w innych miastach należy spodziewać się odmowy. Przeciwnie, pierwszy tydzień pokazuje szybko rozszerzającą się pozytywną praktykę, są jednak wyjątki. Na przeciwnym biegunie znalazł się Gorzów Wielkopolski. Tamtejszy USC zapowiedział, że mimo wejścia w życie nowych wzorów nie będzie dokonywał transkrypcji bez prawomocnego wyroku sądu administracyjnego.
Polecamy też: Małżeństwa jednopłciowe. Pierwsze miasto się wyłamuje
To doskonały przykład tego, dlaczego nadal warto przed wysłaniem dokumentów wykonać telefon do wybranego urzędu. Ponieważ w sprawach o transkrypcję nie obowiązuje rejonizacja, nie ma potrzeby, aby para mająca możliwość wyboru USC świadomie testowała granice przekonań konkretnego kierownika urzędu.
Nie jest przy tym tajemnicą, skąd część tego oporu się bierze.
Od miesięcy organizowane były dla pracowników USC szkolenia dotyczące transkrypcji małżeństw jednopłciowych. Z takich szkoleń skorzystało co najmniej kilkadziesiąt urzędów. Co ciekawe, wśród uczestników pojawiał się również Poznań, co najlepiej pokazuje, że sam udział w takim szkoleniu nie przesądza o późniejszej praktyce urzędu. Poznań 24 sierpnia transkrypcji dokonał.
Żony, nie panny
Najbardziej spektakularna historia ostatnich tygodni wydarzyła się jednak w Lublinie.
Jolanta i Alicja, mimo prawomocnego wyroku WSA i dokonania przez USC transkrypcji ich małżeństwa, nadal figurowały w rejestrze PESEL jako panny. Urząd twierdził, że rejestr stanu cywilnego i PESEL są odrębnymi systemami, a sąd nakazał mu jedynie dokonać transkrypcji. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji odpowiedziało później wprost, że jeżeli w polskim rejestrze sporządzono akt stanu cywilnego, wynikające z niego dane muszą zostać odzwierciedlone również w PESEL.
Sprawdź również: Małżeństwa jednopłciowe. Trzaskowski wydał polecenie
I tu pojawiła się dobra wiadomość. Lublin ostatecznie zmienił stan cywilny kobiet, a Jolanta i Alicja figurują już jako żony. Jednak Lublin może być Warszawą.
Nie tylko walka o właściwą rubrykę
Najważniejsze jest jednak coś innego. Transkrypcja powoli przestaje być wyłącznie walką o właściwą rubrykę w odpisie aktu. Bank Gospodarstwa Krajowego, po otrzymaniu wytycznych Ministerstwa Rozwoju i Technologii, zmienił dokumenty dotyczące programu mieszkaniowego z gwarantowanym przez państwo wkładem własnym. Małżonkowie tej samej płci posiadający polską transkrypcję zagranicznego aktu małżeństwa mogą być w nim traktowani tak samo jak pozostali małżonkowie. Wcześniej możliwość korzystania ze skutków małżeństwa zaczęły uznawać także ZUS i NFZ.
To wszystko wydarzyło się w ciągu zaledwie jednego tygodnia. 84 małżeństwa wpisano do polskiego rejestru, kolejne urzędy zaczęły stosować nowe wzory, Lublin ostatecznie skorygował dane w PESEL, kolejne instytucje publiczne zaczynają uznawać nie tylko sam fakt zawarcia przez parę związku małżeńskiego, lecz także wynikające z niego skutki.
