Kapituła Orderu Orła Białego przedstawiła prezydentowi Karolowi Nawrockiemu opinię w sprawie odznaczenia przyznanego prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu. Posiedzenie odbyło się po kontrowersjach związanych z nadaniem przez Zełenskiego jednej z ukraińskich jednostek wojskowych imienia „Bohaterów UPA”. Ostateczna decyzja należy do prezydenta RP.
- Kapituła Orderu Orła Białego zajęła się sprawą odznaczenia przyznanego Wołodymyrowi Zełenskiemu i przekazała swoją opinię prezydentowi Karolowi Nawrockiemu.
- Posiedzenie odbyło się po kontrowersjach wywołanych decyzją ukraińskiego przywódcy dotyczącą jednostki noszącej imię „Bohaterów UPA”.
- Ostateczna decyzja w sprawie orderu pozostaje w rękach prezydenta RP.
W poniedziałek odbyło się posiedzenie Kapituły Orderu Orła Białego poświęcone sprawie najwyższego polskiego odznaczenia państwowego przyznanego prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu. W obradach uczestniczył prezydent Karol Nawrocki, który otrzymał opinię Kapituły dotyczącą dalszych losów orderu.
Rau o decyzji Zełenskiego: To nie mogła być kwestia niewiedzy
Informację przekazał rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz.
„Dziś zebrała się Kapituła Orderu Orła Białego w sprawie Orderu nadanego Prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu. Kapituła przedstawiła swoją opinię uczestniczącemu w obradach Prezydentowi RP Karolowi Nawrockiemu” – poinformował Leśkiewicz we wpisie opublikowanym w serwisie X.
Jak dodał, ostateczne rozstrzygnięcie nie zapadło podczas posiedzenia. „Prezydent podejmie decyzję w odpowiednim czasie” – przekazał rzecznik.
Pod koniec maja prezydent Ukrainy ogłosił, że nadał imię „Bohaterów UPA” Samodzielnemu Centrum Operacji Specjalnych „Północ” Sił Operacji Specjalnych Sił Zbrojnych Ukrainy. Decyzja ta wywołała falę krytyki w Polsce.
Prezydent Nawrocki wyrażając oburzenie decyzją prezydenta Ukrainy, zaproponował wówczas, by jednym z punktów zwołanego na 8 czerwca posiedzenia Kapituły było odebranie mu Orderu Orła Białego. Nawrocki stwierdził wtedy m.in., że „gloryfikowanie UPA jest rzeczą, która dostarczyła rosyjskiej propagandzie wiele tlenu do dezinformacji”.
Ukraina próbuje łagodzić sytuację
W związku z napiętą sytuacją w piątek i sobotę był w Warszawie szef kancelarii prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow, który rozmawiał z m.in. z wicepremierem, szefem MON Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem, szefem prezydenckiego Biura Polityki Międzynarodowej Marcinem Przydaczem, szefem Biura Bezpieczeństwa Narodowego Bartoszem Grodeckim oraz wiceszefem MSZ Marcinem Bosackim.
Szef prezydenckiego BPM powiedział po rozmowie z Budanowem, że strona ukraińska wskazała, że ma świadomość reakcji, jakie tematyka UPA wywołuje w Polsce i jest zainteresowana dialogiem w tej sprawie. Przydacz zadeklarował gotowość do dalszych rozmów i wskazał na oczekiwania po stronie polskiej. Z kolei rzecznik MSZ Maciej Wewiór przekazał, że jednym z tematów rozmowy Budanowa z wiceministrem Bosackim były ukraińskie propozycje rozwiązania sytuacji.
Konflikt z UPA w tle
Wołodymyr Zełenski został odznaczony Orderem Orła Białego w kwietniu 2023 r. przez ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudę „w uznaniu znamienitych zasług w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą, za rozwijanie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka”.
Polska i Ukraina od lat różnią się w ocenie działalności Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). Dla polskiej strony wydarzenia z 1943 r. na Wołyniu były zbrodnią ludobójstwa, dla Ukraińców był to efekt symetrycznego konfliktu zbrojnego, za który w równym stopniu odpowiedzialne były obie strony. Dodatkowo Ukraińcy postrzegają OUN i UPA przeważnie jako organizacje antysowieckie (ze względu na ich powojenny ruch oporu wobec ZSRR), a nie antypolskie.
Kto może odebrać Order Orła Białego?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami nadawanie orderów i odznaczeń jest prerogatywą prezydenta RP. Głowa państwa może przyznawać je z własnej inicjatywy lub na wniosek premiera bądź odpowiednich kapituł.
Ustawa o orderach i odznaczeniach przewiduje również możliwość pozbawienia odznaczenia. Może to nastąpić na wniosek kapituły lub z inicjatywy prezydenta po zasięgnięciu jej opinii. Warunkiem jest stwierdzenie, że nadanie orderu nastąpiło w wyniku wprowadzenia w błąd albo odznaczony dopuścił się czynu, który uczynił go niegodnym posiadania odznaczenia.
Order Orła Białego to najstarszy i najważniejszy order państwowy. Kapitule Orderu Orła Białego przewodniczy prezydent. Kapituła ma prawo wyrażania opinii we wszystkich sprawach dotyczących orderu, może też m.in. wystąpić do prezydenta z inicjatywą nadania orderu lub jego pozbawienia.