
– Przede wszystkim chodziło o wbicie klina między upokorzonych koalicjantów a Donalda Tuska – mówi Mateusz Morawiecki o wniosku o konstruktywne wotum nieufności. W wywiadzie dla Zero.pl były premier opowiada o rozmowach z PSL, rozstaniu z PiS i relacjach z Jarosławem Kaczyńskim. Mówi też o przyszłości prawicy, Grzegorzu Braunie, wydatkach na zbrojenia i największej porażce swoich rządów.
Bartosz Michalski, Zero.pl: Jest pan dobry w liczby?
Mateusz Morawiecki, były premier i prezes stowarzyszenia Rozwój Plus: Tak sądzę.
Ile wynosi dwie trzecie z 15?
Dziesięć, czyli dokładnie tyle, ile wynosi kworum na Zgromadzeniu Ogólnym Trybunału Konstytucyjnego.
A większość bezwzględna z 460?
231.
Skoro tak dobrze pan liczy, to dlaczego złożył pan wniosek o konstruktywne wotum nieufności? Przecież od początku było wiadomo, że przepadnie. Opozycja nie ma 231 głosów.
W polityce robi się pewne rzeczy z dwóch powodów. Po pierwsze, nigdy nie można z góry zakładać, że coś się nie wydarzy. Po drugie, proszę zauważyć, że już wcześniej mieliśmy bardzo pozytywną reakcję PSL na naszą propozycję resetu konstytucyjnego w Trybunale Konstytucyjnym.
Ale reset w Trybunale to jedno, a obalenie własnego rządu przez koalicjantów Donalda Tuska to jednak coś zupełnie innego.
Być może. Ale sytuacja, w której wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz i Szymon Hołownia kompletnie nic nie wiedzą o ataku na Trybunał, jest dość groteskowa. Stawia ich w skrajnie niekomfortowym położeniu. Pokazuje, że nie mają podmiotowości. A przecież Trzecia Droga szła do wyborów z obietnicami równowagi i uczciwości.
Uważa pan, że Polska 2050 ma jeszcze jakąkolwiek podmiotowość?
Zakładam, że przynajmniej jej politycy mają przekonanie, że ją posiadają. Dlatego warto z nimi rozmawiać.
Rozmawiał pan z PSL o poparciu dla wotum nieufności?
Rozmawiałem telefonicznie z szefem PSL i umawiamy się na kolejną rozmowę. Uważam, że przekonanie PSL do koncepcji resetu w Trybunale jest bardzo dużym sukcesem. To idzie kompletnie wbrew oczekiwaniom Donalda Tuska.
Dzisiaj mamy poważny rozdźwięk między premierem a ważnym koalicjantem, bez którego nie ma większości. Wystarczy kilkanaście głosów i sytuacja polityczna może się całkowicie zmienić.
Nie ukrywam, że miałem większe nadzieje na powodzenie tego wniosku niż trzy lata temu. Wtedy dawałem sobie kilka procent szans, teraz kilkanaście. Liczyłem, że problemy obecnego rządu skłonią któregoś z koalicjantów do zagłosowania przeciwko Donaldowi Tuskowi.
Ale rzeczywistym celem było chyba raczej zbicie kapitału politycznego? Bo trudno uwierzyć, że naprawdę liczyliście na zmianę premiera.
Nie. Przede wszystkim chodziło o wbicie klina między upokorzonych koalicjantów a Donalda Tuska. Ale również o pokazanie planu działania. Rozwój Plus przedstawił logiczny i uporządkowany plan: reset rządu, komisję śledczą i reset w Trybunale Konstytucyjnym. Bez zmiany rządu trudno przeprowadzić prawdziwy reset w Trybunale.
A nie obawia się pan, że osiągnął dokładnie odwrotny efekt? Że pomógł pan Tuskowi skonsolidować koalicję? Premier wygrał głosowanie i pokazał, że nadal ma większość.
Uważam, że jest wręcz przeciwnie. Udało nam się nadwątlić stabilność tej koalicji. Przede wszystkim przez wywołanie dyskusji o Trybunale Konstytucyjnym.
Jeżeli przedstawiciele dwóch ugrupowań koalicyjnych mówią, że nie wiedzieli o działaniach wobec Trybunału, a Szymon Hołownia sugeruje nawet, że premier Tusk mógł o nich nie wiedzieć, to pokazuje skalę problemu.
Oni nie są już koalicjantami Donalda Tuska, tylko znaleźli się w menu jego kolacji. A przecież nikt nie chce być w karcie dań. Każdy chciałby siedzieć przy stole.
Czytaj również: Impas w rozmowach o TK. „Bardzo trudne spotkanie”
Tylko że Donald Tusk nadal siedzi przy tym stole jako premier. A pański wniosek przepadł.
Ale Donald Tusk sam mógł wcześniej wystąpić o wotum zaufania. Miał na to trzy tygodnie. Nie zrobił tego, choć wiedział, że przygotowujemy konstruktywne wotum nieufności.
Może właśnie dlatego, że wiedział, iż pański wniosek i tak nie przejdzie?
Gdyby nas uprzedził, mogłoby to zmienić polityczny sens naszego wniosku. Nie zdecydował się na taki ruch. A my pokazaliśmy zarówno podziały w koalicji, jak i alternatywny plan działania.
Po głosowaniu napisał pan, że nieobecność dziesięciu posłów PiS była dla pana „dużym rozczarowaniem i przykrym zaskoczeniem”. Ma pan żal do dawnych kolegów?
Poza dwoma posłami, którzy przebywali za granicą, jest dla mnie skrajnie zdumiewające, że niektórzy byli po prostu na wycieczkach. Widzieliśmy przecież zdjęcia. A mówimy o jednym z najważniejszych głosowań z punktu widzenia opozycji.
Proszę też zauważyć, że w sześciu głosowaniach nad konstruktywnym wotum nieufności w ostatnich 30 latach nasz kandydat uzyskał najwyższe poparcie. Dwieście głosów. Kolejny był Grzegorz Schetyna, który otrzymał 174 głosy. Gdyby pojawiło się jeszcze tych dziesięciu posłów, mielibyśmy 210 głosów i pokazalibyśmy pełną mobilizację opozycji.
Tylko że nawet 210 to nadal nie 231.
Szansa na powodzenie była wtedy, gdyby wyłamał się któryś z koalicjantów Donalda Tuska.
Ale czy miał pan jakikolwiek konkretny sygnał, że ktoś rzeczywiście może się wyłamać?
Takim sygnałem było otwarte sprzeciwienie się Donaldowi Tuskowi przez Władysława Kosiniaka-Kamysza i Szymona Hołownię w sprawie Trybunału Konstytucyjnego. Uważam, że przynajmniej częściowo zostało to wymuszone działaniami Rozwoju Plus.
A nie jest tak, że koalicjanci Tuska potrafią się z nim pokłócić, ale kiedy przychodzi do głosowania, i tak zawsze go popierają?
Proszę pamiętać, że część posłów Polski 2050 otrzymała funkcje ministerialne. Użyję mocnego słowa: została nimi kupiona.
Kogo ma pan na myśli?
Nie chciałbym publicznie wymieniać nazwisk. To w sumie sympatyczni ludzie. Ale mechanizm jest widoczny.
Wróćmy jeszcze do pańskiego wystąpienia. Ławy PiS podczas przemówienia świeciły pustkami. Nie było również Jarosława Kaczyńskiego. To wyglądało na demonstracyjne lekceważenie pana.
Nie chcę nikogo usprawiedliwiać, ale uczestniczyłem w dziesiątkach głosowań nad wotum nieufności wobec premierów i ministrów. Podczas przemówień sala rzadko jest pełna. Rzeczywistą mobilizację ocenia się podczas głosowania. I właśnie dlatego nieobecność tych dziesięciu posłów tak bardzo mnie rozczarowała.
Dlaczego na kandydata na premiera wybraliście akurat Marka Jurka? To dość zaskakujący wybór.
Z Markiem Jurkiem utrzymuję kontakt od dłuższego czasu. Uważam go za polityka o ogromnym doświadczeniu państwowym i bardzo dobrej znajomości mechanizmów ustrojowych.

Poseł KP Rozwój Plus Marcin Horała (2L) i polityk Marek Jurek (L) podczas konferencji prasowej w Sejmie. (fot. Marcin Obara / PAP)
Tylko że Marek Jurek w ostatnich latach praktycznie zniknął z bieżącej polityki.
I bardzo dobrze. To oznacza, że nie miał bezpośredniego interesu politycznego i mógłby być premierem technicznym. Nie mówię tego, żeby go deprecjonować. Wręcz przeciwnie. Taka właśnie miała być jego misja.
Chodziło o przejściowy rząd, który uspokoiłby sytuację w państwie, przygotował wybory, przeprowadził kilka kluczowych ustaw i zajął się ustawą budżetową.
Nie ma pan poczucia, że trochę wykorzystał Marka Jurka? Wciągnął go pan w przedsięwzięcie, które od początku miało bardzo małe szanse powodzenia.
Ani ja, ani Marek Jurek nie uważaliśmy, że ta misja jest skazana na porażkę. Marek Jurek rozmawiał z osobami blisko związanymi z kierownictwem PSL. Tam również pojawiały się pewne słowa nadziei.
W polityce czasami trzeba doprowadzić do tego, żeby mur zaczął kruszeć. Uważam, że ten mur został nadwątlony.
Skoro mówi pan o kruszeniu murów, to czy nie obawia się pan, że między Rozwojem Plus a PiS powstał już mur nie do przebicia? Czy rozmawia pan z Jarosławem Kaczyńskim?
Nie rozmawiam z nim. A co do taktyki działania – wychodzę z założenia, że każdy powinien robić swoje.
W PiS już ponad pół roku temu przyjęto jasno określoną strategię: idziemy po elektorat Grzegorza Brauna i Konfederacji. Ja proponowałem koncepcję dwóch płuc. Została odrzucona. Jedno płuco zostało amputowane, chciano nas do końca upokorzyć, więc poszliśmy własną drogą.
A gdyby dzisiaj Jarosław Kaczyński do pana zadzwonił i powiedział: „Kończymy ten spór, wracaj, działajmy razem”?
Powtórzę: nie ma rozmów między nami. Każdy powinien robić swoje.
Bez Rozwoju Plus nie będzie przyszłego rządu. Mamy szansę zebrać centroprawicowy elektorat, który nie zagłosuje ani na PiS ani na ugrupowania współpracujące z Braunem ani na partie skrajnej prawicy.
Uważa pan, że Jarosław Kaczyński jest jeszcze w stanie zjednoczyć prawicę?
Nie chcę rozmawiać o Jarosławie Kaczyńskim. Odmawiam odpowiedzi, jak to się kiedyś mówiło (śmiech).
Podczas wydarzenia przed Trybunałem Konstytucyjnym nie chciał pan usiąść obok niego, choć pana zapraszał. To był dość symboliczny moment.
Ale pan ciągnie temat! Nie identyfikuję się z ludźmi, z którymi on wtedy siedział. Zupełnie. Chciałem zaznaczyć swoją głęboką niezgodę na to, co wydarzyło się pod Trybunałem Konstytucyjnym i dlatego tam przyszedłem. Ale zachowałem także podmiotowość, odrębność.
Skończyła się hegemonia PiS na prawicy. Ta partia nie ma już takiej pozycji jak kiedyś.

Przewodniczący KP Rozwój Plus Mateusz Morawiecki (P), prezes PiS Jarosław Kaczyński (L) oraz przewodniczący KP PiS Mariusz Błaszczak (C) na sali obrad Sejmu. (fot. Leszek Szymański / PAP)
A gdyby po przyszłorocznych wyborach bez głosów Rozwoju Plus nie dało się utworzyć prawicowego rządu?
To jest bardzo możliwy scenariusz. I właśnie dlatego uważam, że będziemy niezbędni do utworzenia przyszłego rządu.
Nawet gdyby w tym rządzie miał znaleźć się Grzegorz Braun?
Nie będziemy w żadnym rządzie z Grzegorzem Braunem. To mogę panu już dzisiaj powiedzieć.
Czyli wyklucza pan wspólny rząd z Braunem, nawet jeśli będzie to jedyny sposób na odsunięcie Donalda Tuska od władzy?
Powtarzam: nie będziemy w rządzie z Grzegorzem Braunem. Uważam go za polityka niebezpiecznego dla polskiej racji stanu.
Dotąd na prawicy dominowało hasło „byle nie Tusk”. Pan mówi, że Braun też jest nie do zaakceptowania.
Bo ja mówię coś więcej: nie dla Tuska i nie dla Brauna. Rozwój Plus nie wejdzie do rządu ani z Donaldem Tuskiem, ani z Grzegorzem Braunem. Tusk karmi się Braunem, a Braun żywi się Tuskiem. To taki diabelski kontredans.
Ale załóżmy, że po wyborach arytmetyka będzie bezlitosna. Bez Brauna nie da się utworzyć prawicowego rządu, a bez pańskich posłów nie będzie większości. Co wtedy? Pozwoli pan, żeby Tusk pozostał u władzy?
Nie zgadzam się z takim postawieniem sprawy. Po wyborach prezydent proponuje kandydata na premiera, który musi zebrać większość. Te 231 głosów, o których rozmawialiśmy na początku. Nie można z góry zakładać, że jedynym wyborem będzie Tusk albo Braun.
Czytaj również: „Nigdy więcej grubej kreski”. Polityczna ofensywa Kaczyńskiego ws. TK
Ale może się okazać, że właśnie taki będzie wybór.
Naszym zadaniem jest zrobić wszystko, żeby tak nie było. Nie będziemy ani z Tuskiem, ani z Braunem.
Dlaczego tak zdecydowanie odcina się pan od Grzegorza Brauna? Przecież część wyborców prawicy postrzega go po prostu jako bardziej radykalnego polityka.
I to jest właśnie bardzo niebezpieczne zjawisko. Mamy do czynienia z braunizacją polskiej prawicy i wulgaryzacją języka politycznego. A także z przesunięciem okna Overtona.
Część prawicy, także wielu przyzwoitych ludzi, uważa Brauna za nieco bardziej zwariowanego, radykalnego patriotę. Ja tak nie uważam.
Proszę zobaczyć, co mówi o wypchnięciu wojsk sojuszniczych z Polski, o Nord Stream 1 i 2, czyli o powrocie do handlu rosyjskim gazem, o rezygnacji z budowy CPK czy o likwidacji ZUS i NFZ. Te instytucje oczywiście wymagają reform, ale dla milionów Polaków są bardzo ważne. A w obrzydzeniu Polakom CPK, jest nawet bardziej konsekwentny od Tuska, który robi wszystko, żeby opóźnić i zniszczyć ten kluczowy dla polskiego rozwoju projekt.
Do tego dochodzi kwestionowanie Holokaustu. To są sprawy, wobec których nie można przechodzić obojętnie.
Ale takie radykalne hasła przynoszą Braunowi coraz większe poparcie.
Rozumiem to. Wiem, że część wyborców reaguje na takie komunikaty. Ale nie oznacza to, że mamy je akceptować.
Braun przesuwa granice języka uznawanego za dopuszczalny. Poszerza okno Overtona, a PiS i Konfederacja zaczynają przejmować część jego języka. Uważam to za poważny błąd.
Czyli chce pan postawić tamę radykalizacji prawicy?
Dokładnie. Mówię stanowcze „nie” braunizacji polskiej polityki. Nasz przekaz jest prosty: nie chcesz Tuska, nie chcesz Brauna, masz wybór. Rozwój Plus.
Proszę mi pokazać inną partię, która równie jednoznacznie stawia sprawę. Może poza Razem Adriana Zandberga, choć oczywiście jesteśmy po zupełnie innych stronach sceny politycznej.
Uważam, że grupa wyborców, którzy nie chcą ani Tuska, ani Brauna, jest co najmniej kilkunastoprocentowa.
Przez wiele lat był pan premierem z ramienia PiS, wiceprezesem tej partii i jedną z najważniejszych postaci politycznego duopolu. Teraz zapowiada pan jego rozbicie. Nie brzmi to trochę ironicznie?
Wszystko jest kwestią mądrości etapu. Dzisiaj jesteśmy na zupełnie nowym etapie polskiej polityki.
Ale sam pan przez lata współtworzył ten układ.
To prawda. Tylko że PiS bardzo się zmienił. Następowała stopniowa braunizacja tej partii, a mój kolega Piotr Müller nazywa to również „suwpolizacją”.
Dzisiaj PiS przypomina mi jedną wielką Suwerenną Polskę Zbigniewa Ziobry. To nie jest już ta partia, z którą wiązałem swoje nadzieje.
Nie twierdzę przy tym, że „PiS, KO – jedno zło”. Absolutnie nie. Jako premier realizowałem własną agendę gospodarczą, miałem dużą autonomię w polityce finansowej i gospodarczej i biorę za nią pełną odpowiedzialność. Przeprowadziliśmy wiele zmian, m.in. uszczelnienie podatku CIT, przy jednoczesnych ulgach dla polskiego biznesu , skutecznie ograniczyliśmy mafie VAT. To są konkretne osiągnięcia. Inwestycje w gminach i powiatach i wiele innych działań. To dobre lata.
Ale uważam, że dwie stare partie już się politycznie zużyły. Widzimy zmianę pokoleniową, spadek łącznego poparcia dla tych ugrupowań w każdych kolejnych wyborach. Coraz więcej ludzi szuka alternatywy.
Tylko czy tą alternatywą może być Mateusz Morawiecki? Nie jest pan przecież nową twarzą w polityce. Większość pańskich najbliższych współpracowników również od lat w niej funkcjonuje, była w rządzie.
Mamy także wielu nowych ludzi. Proszę spojrzeć na samorządowców. W naszym środowisku działa lub sympatyzuje z nami ponad stu wójtów, kilkudziesięciu burmistrzów i dwunastu prezydentów miast, w tym Krystian Kinastowski, prezydent Kalisza, albo Paweł Osiewała, prezydent Sieradza.
Budujemy środowisko, które potrafi integrować ludzi z bardzo różnych części sceny politycznej. Od Poli Matysiak po Marka Jakubiaka, od generała Rajmunda Andrzejczaka po Jana Rokitę.
Pola Matysiak wystartuje z list Rozwoju Plus?
O tym na razie nie rozmawiamy. Nie jest formalnie członkiem naszego stowarzyszenia, ale była gościem specjalnym naszego najważniejszego wydarzenia.
Kiedy formalnie powstanie partia?
Dziś lub najpóźniej na początku przyszłego tygodnia składamy wniosek. Mamy już podpisy, wszystko jest przygotowane.
Jaka będzie oficjalna nazwa?
Rozwój Plus. Ruch Mateusza Morawieckiego.
Czyli jednak partia z pańskim nazwiskiem. Nie obawia się pan, że będzie to rozwiązanie krótkowzroczne? Szymon Hołownia też budował ugrupowanie wokół swojego nazwiska. Potem kuriozalnie wyglądała Polska 2050 Szymona Hołowni bez Szymona Hołowni.
Mam dużą rozpoznawalność, a w polityce to istotne. Szczególnie na początku budowania nowej formacji. Rozpoznawalność marki pomaga dotrzeć do wyborców.
Ale może nazwisko Morawiecki w nazwie partii z czasem stanie się obciążeniem?
Na moich spotkaniach z młodymi ludźmi mam naprawdę wiele pozytywnych reakcji. Powiedziałbym, że ok. 95 proc. Mnóstwo osób chce porozmawiać, zrobić sobie zdjęcie.
Oczywiście, w różnych przedziałach wiekowych, rozumiem, że są ludzie, którzy mnie nie akceptują. Ale jeżeli ktoś uważa na przykład, że zadłużyłem Polskę w odniesieniu do PKB, i jest zamknięty na dane dotyczące długu w relacji do wielkości polskiej gospodarki, to i tak na mnie nie zagłosuje.
Z drugiej strony mam w badaniach zaufania około 25–30 procent. Nie twierdzę, że tyle wynosi nasze poparcie wyborcze. Ale to pokazuje, że znaczna grupa Polaków uważa, iż potrafiłem kierować państwem.
A jeśli w pewnym momencie okaże się, że to pan ogranicza możliwości rozwoju własnej partii? Będzie gotów oddać przywództwo?
Jeśli zjazd partii uzna, że powinien wybrać innego prezesa, to wybierze innego prezesa. Polska, nie partie. Ja nie jestem ze szkoły partyjnej. Jestem ze szkoły polskiej.
Zapowiada pan polityczne transfery. Kiedy poznamy nowe nazwiska?
Planujemy transfery, ale transfery, podobnie jak w piłce nożnej, lubią ciszę. Dowiedzą się państwo w najbliższym czasie.
Będą to posłowie PiS lub Konfederacji?
Wszystko w swoim czasie.
A nie boi się pan sytuacji odwrotnej? Że jeśli sondaże Rozwoju Plus będą słabe, część pańskich polityków zechce wrócić do PiS?
Zupełnie się tego nie obawiam. Tworzymy nową, odrębną ofertę polityczną.
Co konkretnie odróżnia was od PiS, poza stosunkiem do Grzegorza Brauna?
Przede wszystkim podejście do polityki zagranicznej i miejsca Polski w Europie.
Po stronie Platformy mamy cielęcą wiarę w Unię Europejską, a po stronie części prawicy coraz silniejszy izolacjonizm. Obie strategie uważam za kapitulanckie.
My jesteśmy suwerennościowi, ale nie izolacjonistyczni. Rozumiemy, że Polska jest częścią struktur europejskich, NATO i światowej gospodarki. Nie można budować strategii na zasadzie Kubusia Puchatka, który zakrywa oczy poduszką i udaje, że świat nie istnieje.
Nie chcemy ani bezkrytycznego zapatrzenia w Brukselę, ani izolowania Polski od sojuszników.
Pójdziecie do przyszłorocznych wyborów samodzielnie?
Tak. Na pewno.
Niezależnie od tego, co będą pokazywały sondaże? Nawet jeśli będziecie balansować na granicy progu wyborczego?
Tak. Musimy przede wszystkim przetrwać jako formacja do rozpoczęcia właściwej kampanii wyborczej.
Wyborcy często zaczynają naprawdę interesować się wyborami dopiero kilka miesięcy przed głosowaniem. Dlatego tak ważne jest budowanie struktur.
Mam tutaj mapę Polski, z którą, można powiedzieć, zasypiam i się budzę. Chcemy mieć struktury w każdym powiecie. W coraz większej liczbie powiatów są to już struktury zupełnie niezwiązane z PiS.
Dlaczego przywiązuje pan do tego aż tak dużą wagę?
Bo nie chcę powtórzyć błędów Palikota, Kukiza, Petru czy Hołowni. Ich formacje miały momenty dużej popularności, ale nie zbudowały wystarczająco trwałych fundamentów.
Przyjdzie moment politycznego kryzysu. Może za miesiąc popełnimy jakiś poważny błąd, zaliczymy potknięcie. Gdybyśmy nie mieli struktur, moglibyśmy wtedy po prostu zniknąć ze sceny politycznej.
Dzisiaj mamy zbudowane około trzech czwartych, a może nawet 80 procent struktur, które chcemy mieć.
Na jaki wynik liczy pan w przyszłorocznych wyborach?
Na mocny dwucyfrowy wynik.
Czyli ponad 10 procent?
Tak, mocny dwucyfrowy wynik.
Tylko że nie przypominam sobie sondażu, który dawałby wam takie poparcie.
I co z tego? Robimy swoje. Walczymy o każdy głos. Przedstawiamy konkretne programy i traktujemy wyborców poważnie.
A jeśli się nie uda?
To przyjdą po nas, a zwłaszcza po mnie, inni, zapewne lepsi.
Nie będzie panu szkoda ludzi, których przekonał pan do udziału w tym projekcie? Mogą przecież stracić polityczną przyszłość.
Każdy jest wolnym człowiekiem. Nikt nikomu nie przystawiał pistoletu do głowy. Ludzie sami zdecydowali, że chcą z nami iść. Jesteśmy drużyną i nie obawiam się naszego wyniku. Jestem bardzo dużym optymistą.
Wierzy pan, że jeszcze kiedyś zostanie premierem?
Tak, ale są rzeczy ważniejsze od tego. Nie dla stanowiska premiera jestem w polityce. Chcę, żeby Polska nie uległa ani tuskizacji, ani braunizacji.
I niezależnie od wszystkiego nigdzie się z polityki nie wybieram.
Wróćmy do Trybunału Konstytucyjnego. Zapowiadacie powołanie komisji śledczej. Nie uważa pan, że ta instytucja została w ostatnich latach skompromitowana? Oglądaliśmy przecież groteskowe sceny, choćby przy próbach doprowadzenia Zbigniewa Ziobry.
Uważam, że komisje śledcze nadal mają ogromny sens. Ich największą wartością jest jawność. Obywatele mogą zobaczyć sposób rozumowania osób odpowiedzialnych za poszczególne decyzje i wysłuchać ich wyjaśnień.
Dlatego domagam się powołania dwóch komisji śledczych. Pierwszej w sprawie Zondacrypto, o której mówiłem już dwa miesiące temu, i drugiej dotyczącej Trybunału Konstytucyjnego.
Ale poza komisją Rywina trudno wskazać komisję śledczą, która rzeczywiście wywołała przełom. Te ostatnie częściej przypominały polityczny spektakl niż próbę wyjaśnienia czegokolwiek.
Mógłbym się z panem bardzo łatwo zgodzić, bo te komisje były wymierzone również we mnie. Ale spójrzmy na to inaczej. Miałem okazję przedstawić swoje stanowisko i pokazać, jak bardzo niektóre zarzuty rozmijały się z rzeczywistością.
Weźmy sprawę tak zwanej afery wizowej. Opowiadano o 300 tysiącach wiz sprzedawanych niemal na jarmarkach. A później okazało się, że chodziło o zupełnie inną skalę. Ta „ich” komisja wykazała, że było to około…. 300 przypadków. Ci, którzy formułowali te oskarżenia, sami się ośmieszyli.
Nie mam nic do ukrycia. Dlatego jestem za komisjami śledczymi.
Czy komisja w sprawie Trybunału Konstytucyjnego powinna zbadać również działania PiS? Przecież spór o TK nie zaczął się za obecnych rządów Donalda Tuska.
Jeśli taki byłby warunek, to zgodziłbym się na komisję badającą sprawę od samego początku.
Czyli również na rozliczenie działań rządu, którym pan kierował?
Tak. Niech komisja wszystko wyjaśni. Mam oczywiście inne zdanie na temat tego, co działo się z Trybunałem w czasach PiS, ale niech wszystkie okoliczności i wyjaśnienia zostaną przedstawione publicznie.
Zmieńmy temat. Uważa pan, że polskie miasta są dzisiaj bezpieczne? Pytam w kontekście pańskich propozycji zmian w policji, przedstawionych po zamachu w Krakowie.
Uważam, że poziom bezpieczeństwa w polskich miastach można znacząco poprawić. Dlatego zaproponowaliśmy pięć konkretnych rozwiązań.
Po pierwsze, broń długa w większości radiowozów patrolujących miejsca dużych skupisk ludzi, takie jak okolice stadionów czy centra miast. Po drugie, odpowiednio wyposażone apteczki. Po trzecie, lepsze wyposażenie balistyczne, w tym kamizelki kuloodporne. Po czwarte, znacznie intensywniejsze szkolenia strzeleckie – co najmniej 100 strzałów miesięcznie, zamiast 100 rocznie.
I po piąte, być może najważniejsze, państwo musi zdecydowanie stać za funkcjonariuszami wykonującymi swoje obowiązki.
Co to konkretnie oznacza?
Policjant, żołnierz czy funkcjonariusz Straży Granicznej musi mieć pewność, że państwo go nie zostawi. Nie może być tak, że funkcjonariusze, którzy podczas ataku na granicę oddawali strzały ostrzegawcze, są później ścigani przez prokuraturę. A według mojej wiedzy tak się dzieje do dziś!
Uważam, że przepisy są źle skonstruowane. Dlatego przygotowaliśmy projekt zmian w prawie.
Ale czy Polacy są gotowi oglądać na ulicach i rynkach funkcjonariuszy z bronią długą? To widoki, które kojarzą się raczej z Paryżem czy Brukselą.
Sądzę, że taki widok może odstraszać potencjalnych napastników. Nie byłbym przeciwny obecności lepiej uzbrojonych funkcjonariuszy w miejscach szczególnie narażonych na zagrożenia.
To element szerszej koncepcji bezpieczeństwa, którą opisujemy również w naszym raporcie dotyczącym zarządzania migracją.
Tych raportów przygotowaliście już naprawdę sporo. Tylko czy Polacy szukają w polityce rozbudowanych opracowań? Grzegorz Braun zdobywa poparcie kilkoma prostymi hasłami, a pan przychodzi z kolejnym raportem.
To prawda, ma pan rację. Ale wierzę, że Polacy chcą także polityki rozsądnej i merytorycznej. Że z czasem będą coraz bardziej zainteresowani konkretnymi rozwiązaniami.
Proponujemy między innymi indywidualne konto imigranta, alert deportacyjny i powołanie służby deportacyjnej. Chodzi o system, w którym naruszenie prawa przez osobę przebywającą w Polsce nielegalnie będzie skutkowało szybką reakcją państwa.
Bez sądu?
Jeżeli ktoś nielegalnie przekroczył granicę i złamał prawo, państwo musi mieć możliwość sprawnego działania. Nasza propozycja zakłada przyspieszenie procedur deportacyjnych.
Mówi pan bardzo dużo o bezpieczeństwie, Trybunale Konstytucyjnym i gospodarce. Ale przecież sam pan przyznawał w książce Patryka Słowika i Jakuba Styczyńskiego „Żeby syfu nie było. O patologii polskich szpitali”, że jednym z najważniejszych problemów Polaków jest ochrona zdrowia. Nie uważa pan, że źle rozkładacie akcenty?
Nie zgadzam się. My mówimy o miejscach pracy i bardzo dużo o służbie zdrowia. Kto zaproponował „lex Kacprzyk”? Rozwój Plus. Kto nagłaśniał skandal związany z Kacprzykiem? Janusz Cieszyński, nasi posłowie i całe nasze środowisko. Opracowaliśmy raport i koncepcję zmian w służbie zdrowia. Są one dostępne.
Zajmujemy się też problemem zwolnień grupowych, rozwojem polskiego przemysłu i sytuacją przedsiębiorców.
Tylko że w debacie publicznej zdecydowanie bardziej przebijają się pańskie wystąpienia o TK czy sporach na prawicy.
Media częściej interesują się konfliktem i złymi wiadomościami. Nasze konkretne propozycje nie zawsze mają taką siłę przebicia.
Byłem na przykład w Tarnowie, gdzie mówiłem o problemach Grupy Azoty. Od miesiąca zwracam też uwagę na ceny gazu i marże Orlenu. Przez cztery albo pięć tygodni konsekwentnie mówiłem że według różnych ekspertyz – Orlen de facto łupi Polaków. I proszę zobaczyć – wywarłem presję na obecnego premiera w sprawie obniżki cen gazu dla gospodarstw domowych. Teraz czekam na obniżenie marż, które Orlen narzuca małym i średnim przedsiębiorstwom.
Zarzuca pan Orlenowi zbyt wysokie marże?
Tak. Zdecydowanie zbyt wysokie. Oni kupują gaz po około 100 zł za megawatogodzinę, a sprzedają po 450 zł. Uważam, że to jest złodziejska marża, którą państwowy monopolista obciąża polskich przedsiębiorców.
Skoro jesteśmy przy Orlenie: nie żałuje pan, że Daniel Obajtek nie poszedł za panem do Rozwoju Plus?
Poszedł swoją drogą i bardzo dobrze, że tak zdecydował.
Wróćmy do pańskich rządów. Co uznaje pan za swoją największą porażkę jako premiera?
Wymiar sprawiedliwości. To była największa porażka mojego rządu.
Byłem premierem i biorę za to odpowiedzialność.
Reforma wymiaru sprawiedliwości nie przyniosła oczekiwanych rezultatów, a konflikt wokół niej zniszczył również nasze szanse na reelekcję. To była największa porażka tamtych rządów.
A w gospodarce? Często zarzuca pan obecnemu rządowi, że niszczy polską gospodarkę.
Przede wszystkim przeznaczyłbym jeszcze więcej środków na naukę, badania i rozwój. Za naszych rządów te wydatki wzrosły z około 18 do 54 miliardów złotych, ale uważam, że powinniśmy pójść jeszcze dalej.
Polska musi budować gospodarkę opartą na wysokiej wartości dodanej. Gdybyśmy mocniej postawili na naukę, moglibyśmy ten proces przyspieszyć.
Drugą sprawą jest polityka mieszkaniowa.
A konkretnie program Mieszkanie Plus? To przecież jedna z najbardziej znanych niespełnionych obietnic pańskiego rządu.
Zgadzam się, że nie osiągnęliśmy zakładanego celu. Powstało około 42 tys. mieszkań, a planowaliśmy 100 tys.
Gdybyśmy zbudowali 100 tys., powiedziałbym, że odnieśliśmy sukces. Przy 42 tysiącach nie mogę tego powiedzieć.
Oczywiście w całej gospodarce oddawaliśmy znacznie więcej mieszkań niż nasi poprzednicy i następcy. Ale sam program Mieszkanie Plus nie spełnił oczekiwań.
To pokazuje, że państwo nie potrafiło organizować budowy mieszkań na taką skalę, jakiej potrzebowaliśmy. Jako premier ponoszę za to odpowiedzialność.
A jak się jeździ Izerą?
Izera była bardzo dobrym projektem, który został zniszczony przez mojego następcę. Donald Tusk zmarnował dwa i pół roku, a teraz wraca do podobnej koncepcji.
Tylko że za pańskich rządów nie udało się wyprodukować samochodu, który trafiłby do sprzedaży. A pan to obiecywał.
Bo jak wszyscy którzy zajmują się dużymi projektami, przy dużych inwestycjach przemysłowych lub infrastrukturalnych, ogromną część czasu zajmują przygotowania. Pozwolenia środowiskowe, administracyjne, uzgodnienia, RDOSie, GDOSie, Wody Polskie etc., cała dokumentacja. To często dwie trzecie albo nawet trzy czwarte całego procesu inwestycyjnego. Szybciej można wybudować hale produkcyjne albo nawet drogę, niż przygotować papiery.
My bardzo dobrze przygotowaliśmy ten projekt. Polska miała uzyskać dostęp do technologii, zachować część marży, część wartości dodanej i uczestniczyć w zyskach.
Tymczasem obecny rząd go zahamował, a dzisiaj rozważa rozwiązania, które mogą sprowadzić nas do roli montowni chińskich samochodów.
Izera jest wielkim wyrzutem sumienia Donalda Tuska.
Gdyby mógł pan porozmawiać z Mateuszem Morawieckim z 2017 r., który właśnie obejmował urząd premiera, przed czym by go pan ostrzegł?
Przede wszystkim powiedziałbym mu, że to bardzo ciężka praca, jeśli naprawdę chce się coś dobrego zrobić.
Największym zagrożeniem jest grzech zaniechania. To grzech, którego często nie widać, bo polega na niepodejmowaniu decyzji.
Proszę zobaczyć, co dzieje się dzisiaj. Izera, CPK, wielkie zamówienia publiczne. Ogromne kontrakty trafiają do zagranicznych firm, choć część tych produktów mogłyby dostarczać polskie przedsiębiorstwa.
Ma pan na myśli przede wszystkim zamówienia zbrojeniowe?
Między innymi. Polskie firmy mogłyby produkować systemy i elementy uzbrojenia, a miliardy złotych trafiają do zagranicznych koncernów.
Podam przykłady: zamówienia związane z czołgami K2, kontrakty dla Kongsberga, zakupy granatników od Saaba czy wielkie zamówienia kolejowe z Alstomu i Siemensa. Nie może być tak, że mając własny potencjał technologiczny, oddajemy za granicę praktycznie lwią część marży.
W naszej strategii „Powered by Poland” pokazujemy, jak to zmienić.
Czyli uważa pan, że Polska powinna ograniczyć zakupy uzbrojenia za granicą?
Powiem coś, co może pana zaskoczyć. Wolałbym, żebyśmy wydawali na zbrojenia mniej, ale mądrzej.
Mniej na zbrojenia? W obecnej sytuacji, gdzie wojna toczy się tuż przy naszej granicy?
Tak, jeśli oznaczałoby to znacznie efektywniejsze wykorzystanie tych pieniędzy. I wsparcie dla polskiego, podkreślam, polskiego przemysłu. Zwłaszcza prywatnego. Proszę zacytować całe moje zdanie.
Nie chodzi mi o osłabienie bezpieczeństwa Polski. Chodzi o to, że dzisiaj przeznaczamy na obronność około 4,5 procent PKB, ale ogromna część środków wypływa do zagranicznych producentów.
Jeśli polskie firmy mogą wytwarzać określone elementy uzbrojenia, rozwijać własne technologie i zatrudniać dziesiątki tysięcy ludzi, to właśnie do nich powinny trafiać te zamówienia.
Wolę wydać mniej, ale tak, by pieniądze pracowały również na rozwój polskiej gospodarki, niż wydawać więcej i oddawać znaczną część wartości dodanej za granicę.
Ale przecież za pańskich rządów również podpisywano ogromne kontrakty na zagraniczne uzbrojenie.
Zgadza się, ale trzeba odróżnić sytuację, gdy określonego sprzętu nie jesteśmy w stanie sami wyprodukować, od sytuacji, gdy polskie przedsiębiorstwa mają odpowiednie możliwości, a mimo to są pomijane. Trzeba też pamiętać jak wyglądała sytuacja w roku 2022, 2023 i wystarczy posłuchać wojskowych, którzy wówczas domagali się szybkiego uzupełnienia stanów.
Nie twierdzę zresztą, że wszystko mamy produkować w Polsce. Chcę, żebyśmy maksymalnie wykorzystywali własny potencjał. To kwestia nie tylko bezpieczeństwa, ale również suwerenności gospodarczej.
Czyli zmieniłby pan dzisiaj także sposób wydawania pieniędzy na obronność?
Zdecydowanie. Polska musi być silna militarnie, ale także gospodarczo. Nie wystarczy kupować gotowe produkty. Trzeba budować własny przemysł, własne technologie i zatrzymywać w Polsce jak największą część wartości dodanej.
Na koniec jeszcze jedno pytanie. Skoro mówi pan o nowym etapie w polityce i rozbijaniu duopolu, to co będzie dla pana sukcesem, jeśli Rozwój Plus nie wejdzie do przyszłego rządu?
Już samo zbudowanie trwałej formacji, która potrafi połączyć różne środowiska centroprawicowe i przedstawić poważną alternatywę dla obecnego układu, będzie ważnym osiągnięciem.
Ale ja nie zakładam porażki. Wierzę, że osiągniemy mocny, dwucyfrowy wynik. Mamy dobrych ludzi, budujemy struktury i konsekwentnie przedstawiamy nasze propozycje.
Nie chcę uprawiać polityki dla stanowisk. Chcę walczyć o Polskę, która nie będzie skazana ani na Donalda Tuska, ani na Grzegorza Brauna.

