Liczba codziennie stawianych kroków to nie tylko prosty wskaźnik sprawności fizycznej, ale także istotna wskazówka dotycząca naszych zdolności poznawczych. Najnowsze analizy wskazują, że osoby utrzymujące wyższy poziom ruchu na co dzień lepiej radzą sobie z zadaniami wymagającymi skupienia uwagi, ignorowania rozpraszaczy oraz podejmowania przemyślanych decyzji.
- Osoby wykonujące dziennie ponad osiem tys. kroków osiągają wyraźnie lepsze wyniki w testach sprawdzających uwagę oraz zdolność do opierania się impulsywnym decyzjom.
- Dodatkowo aktywność fizyczna pomaga utrzymać niższe ciśnienie skurczowe.
- Badacze przeanalizowali zapisy z cyfrowych opasek pochodzące od ponad trzech tys. osób, zbierane na przestrzeni aż 14 lat.
Nowe badania nad cukrzycą typu 2. Naukowcy osiągnęli zaskakujące wyniki
Dotychczasowe badania nad wpływem ruchu na funkcjonowanie mózgu często opierały się na samodzielnych deklaracjach badanych w zakresie aktywności fizycznej. Ludzie bywają jednak omylni i mają skłonność do upiększeń. Dlatego w opublikowanym na łamach czasopisma Scientific Reports badaniu naukowcy zastosowali inne podejście – przeanalizowali obiektywne zapisy z urządzeń cyfrowych (Fitbit) oraz pomiary ciśnienia krwi zgromadzone w ramach amerykańskiego programu badawczego All of Us, prowadzonego przez Narodowe Instytuty Zdrowia (NIH).
Analizą objęto grupę 3 093 dorosłych mieszkańców Stanów Zjednoczonych w wieku od 18 do 93 lat (ze średnią wieku wynoszącą około 58 lat). Zebrane dane obejmowały aż 14-letni horyzont czasowy (lata 2009–2023). Z uwagi na różny czas korzystania z opasek przez uczestników, naukowcy opracowali modele szacujące długoterminowe wzorce aktywności każdego z nich.
Nie tylko jelita. Przełom w badaniach nad długim covidem
Więcej kroków to lepsza pamięć, uwaga i odporność na rozpraszacze
Od września 2023 r. badani przeszli serię testów poznawczych. Oceniano w nich cztery kluczowe obszary: utrzymanie koncentracji (zdolność do długotrwałego skupienia na zadaniu), kontrolę tzw. rozpraszaczy (umiejętność ignorowania nieistotnych bodźców z otoczenia), podejmowanie decyzji (skłonność do wybierania między korzyścią natychmiastową a odroczoną w czasie) oraz rozpoznawanie emocji na twarzach innych.
Na podstawie zebranych danych dotyczących liczby kroków wyodrębniono trzy grupy uczestników o średniej dziennej wynoszącej odpowiednio: 5 108, 8 875 oraz 14 161 kroków.
Wyniki pokazały wyraźną prawidłowość: przedstawiciele obu bardziej aktywnych grup osiągali lepsze rezultaty w testach sprawdzających uwagę, odporność na rozpraszacze oraz kontrolę wyboru nagrody w porównaniu z grupą najmniej aktywną.
– W kilku obszarach poznawczych osoby z grup o wyższej aktywności wykazywały tendencję do osiągania lepszych wyników w pomiarach sprawności umysłowej – wyjaśnia dr Olaoluwa Okusaga, psychiatra z Baylor College of Medicine i jeden z autorów badania.
Różnice w wynikach były zauważalne nawet po uwzględnieniu czynników zakłócających, takich jak wiek, wykształcenie, dochód, stan cywilny czy miejsce urodzenia. W teście utrzymania uwagi grupa o średniej aktywności zdobyła średnio o 1,76 punktu więcej, a grupa najaktywniejsza o 2,17 punktu więcej niż osoby wykonujące najmniej kroków.
Umiejętności potrzebne w codziennym życiu
Choć bezwzględne różnice punktowe nie były ogromne, odzwierciedlają one umiejętności niezbędne w codziennym funkcjonowaniu. Zdolności te przekładają się bezpośrednio na: utrzymanie wydajności i skupienia podczas wielogodzinnej pracy, unikanie pochopnych, impulsywnych decyzji finansowych lub osobistych czy długoterminowe trzymanie się wyznaczonych celów (np. oszczędzanie pieniędzy, przestrzeganie diety).
Badacze przeanalizowali również wpływ ciśnienia tętniczego na funkcjonowanie mózgu. Zauważono, że wyższe ciśnienie skurczowe (tzw. „górne”) wiązało się z nieznacznie gorszymi wynikami w zadaniu dotyczącym wyboru nagród. Dalsze analizy statystyczne wykazały, że niższe ciśnienie skurczowe mogło odpowiadać za około pięć proc. relacji między liczbą kroków a umiejętnością odraczania nagrody. Ciśnienie rozkurczowe nie wykazało istotnego związku z wynikami testów.
Skąd bierze się zależność między ruchem a lepszą pracą mózgu? Badacze wskazują na kilka hipotetycznych mechanizmów biologicznych, które mogą odgrywać kluczową rolę, np. poprawę metabolizmu glukozy w tkankach mózgowych czy redukcję stanów zapalnych w organizmie.
Warto jednak zaznaczyć, że powyższe hipotezy nie były bezpośrednio testowane w tym konkretnym eksperymencie.
Ograniczenia badania i wnioski na przyszłość
Mimo jednoznacznych wyników autorzy opracowania przestrzegają przed wyciąganiem pochopnych wniosków przyczynowo-skutkowych oraz traktowaniem uzyskanych wartości jako uniwersalnej recepty.
– Nasz projekt miał charakter obserwacyjny i nie został zaprojektowany z myślą o wyznaczeniu optymalnej dziennej liczby kroków dla zdrowia poznawczego – podkreśla dr Okusaga. – Uzyskane wyniki wspierają relację między długofalową aktywnością fizyczną a dłuższą sprawnością umysłową, ale nie stanowią dowodu na to, że sam ruch bezpośrednio powoduje lepszą pracę mózgu.
Może zainteresuje Cię także: