
Czy Facebook rzeczywiście jest darmowy, skoro użytkownicy udostępniają swoje dane osobowe? Taką kwestią zajmuje się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Rzeczniczka generalna TSUE przedstawiła opinię, zgodnie z którą dane wykorzystywane komercyjnie mogą być formą zapłaty za usługę. Sprawa dotyczy hasła reklamowego Facebooka sprzed ponad dekady.
- Rzeczniczka generalna TSUE Laila Medina uznała, że udostępnianie danych osobowych do celów komercyjnych może stanowić formę zapłaty za korzystanie z serwisu społecznościowego.
- Sprawa dotyczy hasła Facebooka „Facebook jest i pozostanie darmowy”, które w 2015 r. zakwestionowała niemiecka organizacja konsumencka.
- Rzeczniczka wskazała, że przedstawianie usługi jako darmowej może być niedopuszczalne, jeśli użytkownicy muszą udostępniać dane do celów handlowych.
Rzeczniczka generalna Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej Laila Medina przedstawiła opinię w sprawie C-643/25, dotyczącej sposobu reklamowania usług Facebooka.
Spór rozpoczął się w Niemczech. W lutym 2015 r. na stronie rejestracyjnej Facebooka znajdowało się hasło: „Facebook jest i pozostanie darmowy”.
Zakwestionowała je niemiecka organizacja konsumencka Verbraucherzentrale Bundesverband.
Jej przedstawiciele argumentowali, że korzystanie z Facebooka w rzeczywistości nie jest całkowicie darmowe. Choć użytkownicy nie muszą płacić pieniędzmi, udostępniają swoje dane osobowe i wyrażają zgodę na ich wykorzystywanie w celach handlowych.
Zdaniem organizacji takie dane mają wymierną wartość ekonomiczną, ponieważ umożliwiają platformie zarabianie na reklamach.
Niemieckie sądy początkowo nie zgodziły się z tą argumentacją. Uznały, że zakaz przedstawiania usług jako darmowych dotyczy wyłącznie sytuacji, w których użytkownik ponosi koszty finansowe.
Sprawa trafiła ostatecznie do niemieckiego Federalnego Trybunału Sprawiedliwości, który zwrócił się do TSUE o interpretację przepisów unijnych.
Dane osobowe mogą być formą zapłaty. Ważna opinia rzeczniczki TSUE
W przedstawionej opinii Laila Medina zaproponowała, aby TSUE uznał, że udostępnienie danych osobowych i wyrażenie zgody na ich komercyjne wykorzystanie może stanowić formę zapłaty w rozumieniu unijnej dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych.
Rzeczniczka wskazała, że przepisy zabraniające reklamowania produktu lub usługi jako darmowych, kiedy konsument musi za nie zapłacić, nie muszą odnosić się wyłącznie do przekazywania pieniędzy.
Istotna może być także wartość ekonomiczna świadczenia, które użytkownik przekazuje przedsiębiorcy.
W przypadku platform społecznościowych dane osobowe pozwalają lepiej dopasowywać reklamy i uzyskiwać z nich przychody.
Według rzeczniczki fakt, że użytkownicy nadal zachowują swoje dane, nie wyklucza uznania ich komercyjnego wykorzystywania za formę zapłaty.
Zaproponowana interpretacja zawiera jednak ważny wyjątek.
Jeżeli dane są przetwarzane wyłącznie w celu zapewnienia działania usługi albo spełnienia obowiązków prawnych, nie oznacza to automatycznie, że użytkownik płaci za korzystanie z niej swoimi danymi.
Meta nie zgadza się z taką interpretacją
W toku postępowania Meta przedstawiała argumenty przeciwko rozszerzaniu pojęcia zapłaty na udostępnianie danych osobowych.
Spółka wskazywała między innymi na konieczność ścisłej interpretacji katalogu praktyk zakazanych przez unijną dyrektywę. Podnosiła także kwestie związane z obowiązywaniem przepisów o ochronie danych osobowych oraz swobodą prowadzenia działalności gospodarczej.
Rzeczniczka generalna nie podzieliła tej argumentacji.
W jej ocenie przepisy o ochronie danych osobowych i regulacje dotyczące nieuczciwych praktyk handlowych mogą być stosowane równolegle.
RODO określa zasady zgodnego z prawem i przejrzystego przetwarzania danych osobowych. Dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych odnosi się natomiast do rzetelności informacji przekazywanych konsumentom.
Rzeczniczka podkreśliła również, że przedsiębiorcy mogą oferować usługi w zamian za dane osobowe. Jeżeli jednak takie świadczenie jest wymagane, nie powinni przedstawiać usługi jako darmowej.
Czy Facebook stanie się płatny?
Opinia rzeczniczki generalnej nie oznacza, że Facebook będzie musiał pobierać od użytkowników pieniądze.
Sprawa dotyczy sposobu reklamowania usług cyfrowych oraz tego, czy udostępnianie danych osobowych można uznać za formę zapłaty.
Co więcej, stanowisko rzeczniczki nie jest wiążące dla sędziów Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
TSUE dopiero rozstrzygnie, jak należy interpretować odpowiednie przepisy. Nie ogłoszono jeszcze daty wyroku.
Jeżeli Trybunał podzieli opinię rzeczniczki, orzeczenie może mieć znaczenie nie tylko dla Facebooka, lecz także dla innych usług cyfrowych, które wykorzystują dane osobowe użytkowników do celów komercyjnych.