Reklama
Technologia

GTA-mania. Objaw nostalgii, cyfrozy, jakości czy infantylizacji?

Premiera najnowszego GTA zdecydowanie wykroczyła poza świat gamingu, a odniesienia do popularnej gry przeniknęły do świata polityki – przynajmniej w Polsce. W zachwycie odsłoną sławnego tytułu zniknęły gdzieś utyskiwania na brutalizację cyfrowej przestrzeni, nasycenia jej przemocą. „GTA-mania” to objaw cyfrozy, melancholii, infantylizacji, czy docenienia kunsztu rozgrywki? Wszystkiego po trochu.

Przemysław Staciwa
Opinia autorstwa: Przemysław Staciwa
Dzisiaj 12:10
8 min
Aktualizacja: Dzisiaj 13:44
GTA 6 przekracza granice. (fot. Natalia Olak / Shutterstock)

Być może zbyt słabo śledzę globalny rynek gier komputerowych, ale nie przypominam sobie, by w ostatnim czasie, w podobnej skali, tak duży społeczny rezon wywołała inna gra, niż GTA 6. Nie wydaje mi się, by li tylko o jakość rozgrywki tu chodziło.

Ekipa Kanału Zero zabiera nas do Vice City. Gramy w GTA VI [NA ŻYWO]

W lutym tego roku głośnym echem w świecie gamingu odbił się na przykład duży dodatek Reign of the Warlock oraz wydanie Infernal Edition kultowego Diablo II – w mojej opinii gry ponadczasowej, ciekawszej, bardziej spójnej i obleczonej w autorski, gotycki bestiariusz oraz niepowtarzalny, mroczny klimat RPG.

W Diablo przegrałem w liceum i na studiach, ciężkie godziny łupiąc nekromantą i czarodziejką levele na hardcorze na polskich pirackich serwerach (niestety w dużej mierze już nieistniejących), więc pewnie nie jestem obiektywny. Niemniej jednak daleko Diablo do GTA jeśli chodzi o wykroczenie poza bańkę gier komputerowych.

REKLAMA
Reklama

Mentzen, Mejza, Fogiel i inni – wszyscy mówią o GTA

– Za chwilę wchodzi GTA 6, uważajcie, bo dostaniecie tam mandaty za przekroczenie prędkości, bo jest to karalne w świecie rzeczywistym – powiedział poseł PiS Radosław Fogiel w programie publicystycznym u red. Bogdana Rymanowskiego, komentując skądinąd absurdalną tezę innej posłanki, która przekonywała, że „to co jest w świecie rzeczywistym, realnym, zabronione, powinno być zabronione również w internecie”.

Gdyby pani poseł miała władzę absolutną, to za wykonanie nekromantą w Diablo czaru „wybuch zwłok” dostałbym 2 lata więzienia, bo tyle przewiduje polski kodeks karny za bezczeszczenie miejsca pochówku. 

– Wielki dzień nadchodzi, pojutrze premiera GTA 6. Patrząc na polską politykę, chciałoby się powiedzieć kultowe „Ah shit, Here we go again” – powiedział z mównicy sejmowej niezrzeszony Łukasz Mejza, czyniąc porównania do roku 2013, czyli premiery GTA 5, która zbiegła się z poprzednim rządem Donalda Tuska.

Dalszej części cytatu o „szczeniaku z niemieckiej hodowli” przywoływać nie będę, bo to nieeleganckie (mimo iż miłość do zwierząt przeżywa w XXI wieku swój prime). 

Zresztą, sam premier dostał od dziennikarki Polskiego Radia pytanie czy „grał już w GTA6”. Tusk odpowiedział, że nie, ale „syn z rówieśnikami to tak”. Abstrahując od dość infantylnego pytania do szefa rządu (do infantylizmu dojdziemy), to wskazanie na pokolenie syna jest tu istotne. Do tego też zaraz dojdziemy. 

REKLAMA
Reklama

Analogię pomiędzy następnymi odsłonami GTA, a kolejnymi rządami obecnego premiera poczynił także współlider Konfederacji Sławomir Mentzen.

– To jest niesamowite, że premiera GTA V była w 2013 r. Ile się od tego czasu zmieniło? Przecież byliśmy wszyscy zupełnie innymi ludźmi. Polska wtedy była zupełnie innym krajem. Wtedy premierem był Donald Tusk w koalicji z PSL-em. Mieliśmy bardzo wysoki dług publiczny, szybko rosnący. Kryzys w ochronie zdrowia, nieprzyjazne przepisy, skomplikowane podatki – ironizował polityk.

Zobacz również:

Skąd to wzmożenie jakąś grą?

Nie tylko politycy, ale też szereg dziennikarzy z różnych działek, influencerzy oraz celebryci rozpisują się o grze, która zbiera rekordowo dobre recenzje. Skąd tak wiele kodów i odniesień kulturowych, recenzji, zachwytów i komentarzy w związku z tą premierą?

W przypadku wspomnianych wyżej polityków stawiałbym na nostalgię za dzieciństwem i wczesną młodością, bo to ludzie mniej więcej w moim wieku. Jesteśmy milenialsami ze wspólnymi dla siebie kodami kulturowymi, których ta gra stanowi odprysk. 

Premiera GTA 1 miała miejsce w 1997 r. Miałem wtedy 10 lat i pamiętam wykonywaliśmy w niej misje z kuzynem w jego kieleckim mieszkaniu, wpatrując się w niewielki, za to długi w obudowie monitor.

REKLAMA
Reklama

Zestawienie pierwszego Grand Theft Auto z najnowszą wersją to jak porównanie surowego, automatowego szaleństwa z hiperrealistycznym, interaktywnym kinem gangsterskim.

Tam, gdzie dzisiejsze produkcje Rockstar Games oferują fotorealistyczną symulację życia, wielowątkową fabułę i zaawansowaną fizykę, wydany w 1997 r. pierwowzór stawia na czystą, bezlitosną zręczność w rzucie z lotu ptaka.

W „jedynce” nie uświadczymy filmowych przerywników ani głębi psychologicznej bohaterów – jako anonimowy najemnik odbieramy lakoniczne zlecenia z budek telefonicznych, pędzimy po dwuwymiarowej makiecie miasta niczym resorakiem i walczymy o jak najwyższy mnożnik punktów, by odblokować kolejną mapę. A podejrzewam, że i tak tę pierwszą wersję Mentzen, Fogiel i Mejza zapamiętali podobnie jak ja – lepiej niż kolejne. Z czystego sentymentu za tym, że „kiedyś to było”.

Cztery dni urlopu za kilka lat służby wojskowej. Wszystko przez premierę GTA VI

Kolejna sprawa, która według mnie wpłynęła na fiksację świeżą rozgrywką, to „cyfroza”. Jesteśmy coraz bardziej zanurzeni w wirtualny świat i przeżywamy w nim coraz więcej doznań kosztem realnego życia.

GTA oferuje doznania spod znaku „guilty pleasure” – wbrew intencjom pani poseł z programu Rymanowskiego wciąż możemy dzięki tej grze bezkarnie kogoś okraść, pobić, oraz zabić. Zrobić coś, czego nikt normalny w świecie rzeczywistym by nie zrobił. 

Popularność GTA została pewnikiem podbita przez efekt FOMO – informacje o premierze rozchodzą się lotem błyskawicy i wywołują efekt kuli śniegowej. Chcąc być na bieżąco, ludzie spędzający większość dnia w necie nie mogą tego przegapić. Na to nakłada się kolejny czynnik – infantylizacja.

REKLAMA
Reklama

Coraz starsi ludzie, coraz więcej czasu poświęcają na łupanie na komputerze. Coś, co było zarezerwowane dla licealistów i studentów w latach 90. dziś staje się normą dla starszych singli, ludzi bezdzietnych i wszystkich, którym realny świat trochę obrzydł i muszą uciekać w wirtualny eskapizm. Albo ci z lat 90. po prostu się zestarzeli. 

Ostatnia sprawa – jakość. Ponoć GTA 6 jest po prostą grą dobrą i stąd szaleństwo wokół niej. Być może. Nie mam czasu tego weryfikować, a gdybym miał, wybrałbym raczej Fallouta II, Baldurs Gate II, Heroes III, lub Diablo II. To są gry, to były czasy.

Przemoc w GTA. Hipokryzja czy odkłamanie mitu?

Na pewno dostrzegam jeden pozytyw z tego efektu „wow!” wokół GTA 6. Bardzo dużo w niedawnym czasie, przy okazji ataków nożowników w szkołach, a także zamachowcu z Krakowa, mówiło się o przemocy i agresji wśród dzieci i młodzieży. Jest to oczywiście problem ważny i absolutnie zasługujący na uwagę. Jednak narosło wokół niego wiele mitów. Premier straszył nawet przed Minecraftem. Wtórował mu wysyp domorosłych ekspertów i potakiwaczy przestrzegających przed strasznymi grami komputerowymi. 

Stawianie znaku równości między wirtualną rozrywką a realną przemocą to jeden z najbardziej uporczywych mitów współczesnej debaty publicznej, który – choć świetnie klika się w nagłówkach, dawno przegrał starcie z twardymi danymi.

REKLAMA
Reklama

Media i politycy chętnie czynią z gier wideo wygodnego kozła ofiarnego, ignorując fakt, że rzetelna nauka nie potwierdza tej zależności. Wieloletnie analizy badaczy z Uniwersytetu Oksfordzkiego na grupie ponad tysiąca nastolatków nie wykazały żadnego związku między czasem spędzanym przy brutalnych tytułach a agresją w życiu codziennym.

Co więcej, eksperymenty z użyciem rezonansu magnetycznego (m.in. badania zespołu Kuhn nad GTA V czy analizy z Hanoweru) dowiodły, że gry nie niszczą ludzkiej empatii ani nie zamieniają graczy w bezdusznych socjopatów.

Wrzucanie wirtualnej strzelanki do jednego worka z prawdziwą przestępczością to dziś nie troska o bezpieczeństwo, lecz zwykła ignorancja – odwracająca uwagę od realnych źródeł agresji, takich jak przemoc domowa, kryzys zdrowia psychicznego młodzieży czy społeczne wykluczenie.

Być może popularność GTA 6 (gry nasyconej realizmem przemocy w końcu) zadziała tu jak dobra odtrutka – przełamując różnego rodzaju bańki, na zawsze odkłamie ten wytarty slogan o „niebezpiecznych grach komputerowych”.

REKLAMA
Reklama