Reklama
Kraj

Gospodarka łowiecka. Kto tu właściwie jest gospodarzem?

Prawo łowieckie stawia ochronę przyrody, potrzeby myśliwych i „jakość trofeów” w jednym szeregu. Przy okazji debaty nad projektem „Uwaga! Polowanie” warto zadać pytanie, kto naprawdę jest gospodarzem wspólnej przyrody: społeczeństwo czy grupa, której interesy państwo wpisało do celów łowiectwa.

Sylwia Spurek
Opinia autorstwa: Sylwia Spurek
Dzisiaj 10:42
5 min
Prawo łowieckie stawia potrzeby myśliwych i jakość trofeów obok ochrony przyrody, a obywatelski projekt „Uwaga! Polowanie” chce to zmienić (fot. Getty Images)

W polskim Prawie łowieckim jednym z celów łowiectwa jest „jakość trofeów”. W tym samym artykule ustawodawca wymienia „spełnianie potrzeb społecznych w zakresie uprawiania myślistwa”. Obok ochrony różnorodności biologicznej.

To nie opis prywatnej pasji, lecz cele działalności, którą państwo nazywa elementem ochrony środowiska. Dlaczego potrzeby związane z polowaniem i zdobywaniem trofeów znalazły się w jednym katalogu z szeroko pojętą ochroną przyrody?

Przy okazji pierwszego czytania w Sejmie obywatelskiego projektu „Uwaga! Polowanie” warto postawić to pytanie. W lipcu pisałam w Zero.pl o bezpieczeństwie i przywilejach myśliwych. Teraz interesuje mnie coś innego: kto jest gospodarzem wspólnej przyrody i czy obecny system rzeczywiście zapewnia pierwszeństwo jej ochronie? Zadaję także kilka innych pytań.

Sejmowa układanka wokół prawa łowieckiego. Projekt może upaść już przy pierwszym czytaniu

REKLAMA
Reklama

Kiedy interes staje się celem państwa

Prawo łowieckie określa dzikie zwierzęta łowne jako „dobro ogólnonarodowe”, stanowiące własność Skarbu Państwa. Jednocześnie definiuje gospodarkę łowiecką jako działalność w zakresie „ochrony, hodowli i pozyskiwania zwierzyny”.

Ochrona oznacza troskę o zwierzęta i ich środowisko. Za technicznym pojęciem „pozyskiwania zwierzyny” kryje się zabijanie zwierząt. A obok ochrony ustawa wymienia również ich hodowlę. Czy tak powinniśmy definiować nasze relacje z dziką przyrodą? Pod jednym pojęciem mieszczą się cele przyrodnicze oraz cele ludzi chcących polować.

Słowo „gospodarka” kojarzy się z planowaniem i ekspercką wiedzą. Nie odpowiada jednak samo przez się na pytania, czyj interes realizujemy, czyje koszty liczymy i kto ocenia rezultaty.

Państwo ma obowiązek reagować na szkody rolnicze, zagrożenia epidemiologiczne i konflikty między ludźmi a dzikimi zwierzętami. Ale czy konieczność wykonywania tych zadań uzasadnia także wpisanie potrzeb myśliwych i jakości trofeów do ustawowych celów?

„Mylą człowieka z dzikiem” vs. „rozbrajają myśliwych”. Kłótnia o nowe prawo łowieckie

Problem polskiej gospodarki łowieckiej polega na tym, że ustawodawca połączył w jednym systemie ochronę przyrody i interesy osób, które chcą polować.

REKLAMA
Reklama

Jeśli przyroda jest dobrem wspólnym, to jej ochrona powinna być punktem wyjścia. Dlaczego interes osób polujących ma współokreślać cel systemu?

Kto ustala reguły?

Polski Związek Łowiecki nie jest zwykłym stowarzyszeniem hobbystów (i hobbystek). Ustawa przyznaje mu szczególną pozycję i określa jego zadania. Przykład? Roczne plany łowieckie są zatwierdzane w uzgodnieniu z PZŁ.

Udział myśliwych w tych procedurach nie oznacza sam w sobie nieprawidłowości. Ale ich organizacja reprezentuje także ludzi zainteresowanych możliwością polowania. Czy system dostatecznie oddziela tę perspektywę od niezależnej oceny potrzeb przyrody?

W państwie demokratycznym grupy zainteresowane regulacjami mają prawo być wysłuchane. Nie znaczy to, że ich interes powinien wyznaczać cele polityki publicznej.

Czy polujesz? Dlaczego tak trudno się dowiedzieć?

W tym kontekście interesująca jest inicjatywa Ośrodka Działań Ekologicznych „Źródła”. Organizacja zapytała wszystkie posłanki i posłów, czy należą do Polskiego Związku Łowieckiego. Odpowiedzi opublikowała na stronie czypolujesz.pl.

Według dostępnego zestawienia 182 osoby zadeklarowały brak członkostwa, dwie je potwierdziły, jedna wprost odmówiła odpowiedzi. Aż 275 spośród 460 parlamentarzystów nie odpowiedziało. Prawie 60 proc. Sejmu.

REKLAMA
Reklama

Brak odpowiedzi nie oznacza członkostwa w PZŁ ani stronniczości. Ale od osób stanowiących prawo możemy oczekiwać przejrzystości. I skoro łowiectwo jest przedstawiane jako działalność społecznie pożyteczna, można zastanawiać się, dlaczego większość parlamentarzystów i parlamentarzystek pozostawiła to pytanie bez odpowiedzi.

A przecież chodzi tylko o naszą możliwość świadomej oceny procesu legislacyjnego. Informacja o przynależności parlamentarzystów do organizacji zainteresowanej treścią regulacji jest ważna. A jej ujawnianie powinno być dobrym standardem życia publicznego. Skoro mamy system, w którym interes grupowy jest ustawowo uwzględniony, szczególnego znaczenia nabiera przejrzystość powiązań między tą grupą a osobami stanowiącymi prawo.

Polowanie na myśliwych. Kto i po co chce rozbić polskie łowiectwo?

Kto jest gospodarzem wspólnej przyrody?

Projekt „Uwaga! Polowanie” proponuje między innymi zwiększenie udziału społeczeństwa w decyzjach łowieckich i wzmocnienie kontroli organów ochrony przyrody. Pierwsze czytanie w Sejmie jest więc okazją, by zapytać nie tylko o zasady polowań, ale zacząć zastanawiać się nad fundamentami całego systemu.

Wróćmy do art. 3 Prawa łowieckiego. To ustawodawca zdecydował, że obok ochrony przyrody celami łowiectwa są potrzeby myśliwych i jakość trofeów. Czy w 2026 r. nie powinniśmy oczekiwać modelu, w którym ochrona przyrody wyznacza zasady działania, zamiast być jednym z celów wymienianych obok potrzeb tych, którzy chcą polować?

Źródło: Zero.pl
Sylwia Spurek
Sylwia SpurekPrawniczka i obrończyni praw człowieka. Była posłanka do Parlamentu Europejskiego i zastępczyni Rzecznika Praw Obywatelskich. Dziś wspiera działania Green REV Institute i kieruje European Fem Institute, łącząc prawo, dane i aktywizm. Feministka i weganka. W centrum jej działań są prawa zwierząt – szczególnie tzw. hodowlanych - autor zewnętrzny
REKLAMA
Reklama