Minął rok od wejścia w życie przepisów wprowadzających system kaucyjny w Polsce. Według opublikowanego w poniedziałek raportu CBOS ponad 80 proc. z nas odnosi puste butelki i puszki do sklepów. System budzi jednak skrajne emocje.
- 84 proc. Polaków korzysta z systemu kaucyjnego, traktując go jako uzupełnienie segregacji śmieci. Co czwarty narzeka na kolejki i awarie automatów.
- Największą uciążliwością dla badanych nie jest brak czasu. 44 proc. wskazuje na konieczność magazynowania pustych opakowań w domach.
- Poparcie dla systemu ma wyraźny profil polityczny – zwolennicy rządzącej koalicji w większości chcą jego rozszerzenia, zaś wyborcy prawicy są jego przeciwnikami.
Wprowadzony 1 października ubiegłego roku system kaucyjny miał na celu wyhamowanie napływu odpadów do środowiska oraz zwiększenie poziomu recyklingu w Polsce. Po niemal roku od startu reformy Centrum Badania Opinii Społecznej sprawdziło, jak rozwiązanie sprawdza się w praktyce.
Czytaj więcej: „Czasem korzystam”. Wiceministra od systemu kaucyjnego ocenia go na „czwórkę”
Wyniki pokazują, że nawyk segregacji jest w naszym kraju niemal powszechny – aż 98 proc. ankietowanych deklaruje, że w ciągu ostatniego roku segregowało śmieci. Co więcej, system kaucyjny bardzo szybko wszedł nam w krew: 84 proc. badanych w ciągu ostatnich trzech miesięcy zwróciło co najmniej jedno opakowanie objęte kaucją.
Problem z miejscem w domu i przepełnione butelkomaty
Połowa Polaków przyznaje, że oddawanie opakowań powoduje różnego rodzaju trudności. Co okazuje się największym wyzwaniem? Badani najczęściej wskazują na prozaiczny brak miejsca w domach. Konieczność przechowywania pustych butelek i puszek w mieszkaniu przed ich odniesieniem do sklepu została uznana za główną niedogodność przez 44 proc. respondentów.
Drugą najczęściej wymienianą barierą są usterki sprzętowe – 37 proc. badanych narzeka na przepełnione lub zepsute butelkomaty. Ponadto problemem są kolejki przed punktami zwrotu (24 proc.) oraz sytuacje, w których automaty odmawiają przyjęcia opakowania mimo widocznego symbolu kaucji (20 proc.).
Wygoda pod znakiem zapytania, ale ekologiczny cel osiągnięty
Opinie na temat tego, czy system jest wygodny dla codziennego konsumenta, podzieliły Polaków niemal po równo. Zdaniem 47 proc. z nas korzystanie z niego jest wygodne, podczas gdy 49 proc. wyraża przeciwną opinię.
Jednocześnie 42 proc. pytanych twierdzi, że system stwarza dodatkowe utrudnienia podczas robienia zakupów.
Mimo tych zastrzeżeń organizacyjnych Polacy dostrzegają cel reformy. Zdecydowana większość – aż 72 proc. respondentów – uważa, że kaucja realnie pomaga ograniczyć ilość odpadów trafiających do środowiska naturalnego.
Czytaj również: Co Polacy sądzą o systemie kaucyjnym? Wyniki badania mogą zaskakiwać
Ekologia czy polityka? Wyrazisty podział w ocenach
CBOS zwraca uwagę na istotne zależności demograficzne i polityczne. Przekonanie o wygodzie i pożytku z systemu najczęściej wyrażają osoby starsze – powyżej 55 roku życia – oraz respondenci o poglądach lewicowych i centrowych.
Najbardziej krytyczni są młodsi konsumenci – 25-34 lata – oraz osoby gorzej oceniające swoją sytuację materialną.
Kwestia kaucji stała się też elementem sporu politycznego. Najwyżej system oceniają wyborcy Koalicji Obywatelskiej – aż 88 proc. z nich wierzy w jego pozytywny wpływ na środowisko. Z kolei wśród zwolenników Konfederacji aż 85 proc. uważa system za niewygodny, a ponad połowa głosujących na ugrupowania prawicowe chętnie powróciła do starych zasad.
Czytaj więcej: Butelka, bon i wina Tuska. Tak system kaucyjny pracuje na polską AfD
Przyszłość kaucji: Rozszerzać czy likwidować?
Jakie są scenariusze na przyszłość? Mimo niedociągnięć infrastrukturalnych Polacy nie chcą całkowitego wycofania reformy. Łącznie blisko dwie trzecie badanych – 65 proc. – opowiada się za utrzymaniem systemu kaucyjnego – z czego 39 proc. chce jego rozszerzenia na kolejne typy opakowań, a 26 proc. opowiada się za pozostawieniem go w obecnym kształcie.
Zwolennicy całkowitej likwidacji kaucji stanowią 30 proc. społeczeństwa.
Może zainteresuje Cię również: