Z systemu kaucyjnego korzysta i zamierza dalej to robić 75 proc. badanych mieszkańców Polski – wynika z raportu Krajowego Systemu Kaucyjnego Zwrotka. Badanie pokazuje ponadto, że wzrósł odsetek osób, które pozytywnie oceniają funkcjonowanie systemu.
- Najnowszy raport Krajowego Systemu Kaucyjnego Zwrotka wskazuje na wzrost zainteresowania systemem.
- Odsetek osób, które oddają opakowania i planują to kontynuować, wzrósł do 75 proc. w porównaniu do 62 proc. w kwietniu.
- W świetle badania rośnie także zadowolenie Polaków z działania systemu. Aktualnie system kaucyjny pozytywnie ocenia 45 proc. respondentów wobec 34 proc. w pierwszym sondażu.
System kaucyjny jest częścią naszej rzeczywistości już od roku. Został wprowadzony 1 października 2025 r. Z tej okazji Krajowy System Kaucyjny Zwrotka (ogólnopolski operator systemu kaucyjnego, powołany do zbiórki, logistyki i recyklingu opakowań po napojach) przeprowadził badanie mające na celu ocenę stosunku Polaków do tego mechanizmu.
Polacy oddali miliardy butelek z kaucją. Resort klimatu planuje zmiany w systemie
Jak Polacy postrzegają system kaucyjny?
Wzrost odsetka Polaków korzystających z systemu kaucyjnego o 13 pkt proc. to największa zmiana. Ale, zdaniem autorów sondażu, na uwagę zasługuje też fakt, że odsetek badanych, którzy jeszcze nie korzystają z systemu, ale planują zacząć to robić, zmniejszył się z 19 do 6 proc. Oznacza to, że część wcześniejszych deklaracji przełożyła się na faktyczne korzystanie z systemu kaucyjnego.
„Najważniejsza zmiana nie polega wyłącznie na tym, że przybyło użytkowników systemu” – wskazuje Aleksander Traple, prezes Krajowego Systemu Kaucyjnego Zwrotka, cytowany w badaniu. Jak dodaje:
Widzimy, że zwrot opakowań został włączony w codzienne zachowania konsumentów. Trzy czwarte badanych korzysta z systemu i zamierza robić to dalej, a 77 proc. użytkowników łączy zwrot opakowań z zakupami w tym samym sklepie. To oznacza, że system kaucyjny stał się częścią codziennego obiegu opakowań i zakupów.
System kaucyjny zmienił też nawyki Polaków. Dzięki niemu 65 proc. badanych rzadziej wyrzuca objęte nim opakowania do zwykłych śmietników, 59 proc. rzadziej porzuca butelki lub puszki poza domem, a 56 proc. uważa, że podchodzi do kwestii segregacji w sposób bardziej świadomy.
Autorzy badania podkreślają, że spadła liczba przeciwników systemu – odsetek negatywnych opinii zmalał z 35 proc. do 28 proc., a 59 proc. ankietowanych jest przekonanych o jego zasadności.
Zrozumienie zasad systemu ma też przekładać się na jego lepszy odbiór. Choć większość badanych deklaruje dobrą orientację w regułach mechanizmu (72 proc.) oraz zrozumienie celu zmian (73 proc.), to aprobata dla systemu kaucyjnego różni się w zależności od poziomu wiedzy o nim. Wśród osób dobrze poinformowanych pozytywnie ocenia go 58 proc., podczas gdy w grupie słabo zorientowanej ten odsetek spada do zaledwie 4 proc.
System kaucyjny wpłynął na zwyczaje zakupowe
Raport pokazuje, że 77 proc. osób łączy zwrot opakowań z zakupami w tym samym sklepie (spadek z 85 proc. w kwietniu). Ponadto dla 68 proc. badanych opcja zwrotu decyduje o wyborze sklepu, a 27 proc. z tego powodu zmieniło już swoje dotychczasowe miejsce zakupów. Ponad 40 proc. deklaruje, że chętniej wybierałoby małe, lokalne sklepy, gdyby te oferowały możliwość zwrotu butelek.
Dowiadujemy się również, że 78 proc. użytkowników uważa system za prosty, przy czym 83 proc. preferuje automaty jako najwygodniejszy sposób zwrotu opakowań.
Pojawiają się jednak awarie i Polacy to dostrzegają – na niedziałający lub przepełniony sprzęt często trafia 25 proc. badanych, a 34 proc. wskazuje, że zdarza im się „czasami”. W takiej sytuacji większość (55 proc.) zabiera odpady z powrotem do domu.
Dostęp do punktów zwrotu jest oceniany jako szybki – 70 proc. respondentów dociera do nich w maksymalnie 10 minut (w tym ponad połowa w zaledwie 5 minut).
Wiceprezes Zwrotki Zygmunt Ochał, komentując wyniki badania, stwierdza, że „to bardzo konkretna informacja dla całego rynku, gdzie trzeba szukać dalszych usprawnień”. Jak mówi, „system powinien być możliwie prosty dla konsumenta, nawet jeśli za tym prostym zwrotem stoi bardzo złożona infrastruktura”.
Badanie zostało zrealizowane na przełomie sierpnia i września 2026 r. na zlecenie Krajowego Systemu Kaucyjnego Zwrotka przez Agencję Badawczą PBS na ogólnopolskiej próbie 1023 respondentów.
System kaucyjny ma pomóc osiągnąć unijne cele
W ramach systemu kaucyjnego do napojów w butelkach plastikowych (do 3 l) i metalowych puszkach (do 1 l) sprzedawanych w sklepach w Polsce doliczana jest kaucja w wysokości 50 gr., którą można odzyskać po oddaniu opakowania.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami w systemie kaucyjnym od 2026 r. są też butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l (w ich przypadku kaucja wynosi 1 zł). Producenci napojów w takich butelkach nadal mogą jednak prowadzić własne, niezależne zbiórki opakowań.
Opakowaniowa rewolucja w UE. Nowe przepisy zmienią naszą codzienność
Jednym z głównych celów systemu jest osiągnięcie unijnych poziomów zbiórki opakowań. System kaucyjny ma zagwarantować selektywny odzysk opakowań na poziomie 77 proc. do 2028 r., a od 2029 r. – na poziomie aż 90 proc.