System kaucyjny w Polsce pozostawia wiele do Do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ) wpłynęły do tej pory 104 zgłoszenia dotyczące funkcjonowania systemu kaucyjnego, ich liczba rośnie – poinformował Inspektorat. Najczęściej chodzi o problemy ze zwrotem opakowań podczas awarii automatów.
- Od momentu uruchomienia systemu kaucyjnego, czyli od października 2025 r., regularnie wpływają do skargi na jego działanie
- Najczęściej chodzi o awaryjne butelkomaty
- Są też skargi na ekspedientki, które nie chcą spieniężyć bonów
– Odnotowano łącznie 104 zgłoszenia i wnioski dotyczące funkcjonowania systemu kaucyjnego, oraz 4 skargi na działania kontrolne wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska wobec podmiotu zobowiązanego do prowadzenia systemu kaucyjnego – przekazał Inspekcji Ochrony Środowiska.
Urzędnicy zaznaczyli natomiast, że wszyscy uczestnicy systemu, w tym również użytkownicy końcowi, nadal dostosowują się do nowych uwarunkowań, co skutkuje utrzymującym się trendem wzrostu liczby zgłoszeń.
Najczęściej zgłaszane są m.in. sytuacje, gdy automaty uległy awarii, a pracownicy sklepu nie chcą odebrać opakowań i rozliczać kaucji ręcznie, oraz gdy pracownicy nie chcą niezwłocznie spieniężyć bonu wydanego przez automat.
Czytaj także: Mieszkają w toksycznej pułapce. Za usunięcie azbestu mają płacić przez 20 lat
Pojawiające się problemy dotyczą też odmowy przyjęcia opakowania objętego systemem kaucyjnym, odmowy wypłacenia kaucji po terminie ważności bonu wydanego przez automat, szybkie zapełnianie się recyklomatów, które nie są na bieżąco opróżniane przez personel, żądanie okazania paragonu ze sklepu, w którym klient chce oddać opakowania.
Problemy ze zwrotem kaucji
Ponadto konsumenci wskazują na zwracanie kaucji w wysokości innej niż na znaku kaucji, nieprzyjmowanie butelek i puszek, mimo, że mają znak kaucji oraz brak możliwości zwrotu opakowań w godzinach późnowieczornych, w sytuacji kiedy recyklomat nie działa, a czynne są wyłącznie kasy samoobsługowe.
Zgłaszane są też sytuacje, gdy wydawany przez butelkomat bon nie może zostać zrealizowany podczas zakupów w tym samym dniu, bo nie został jeszcze zarejestrowany w systemie obsługującym dany sklep.
„Większość z tych zgłoszeń ma charakter przejściowy, incydentalny, niepowodujący zagrożenia dla środowiska. Niedogodności sukcesywnie zostają wyeliminowane, zatem powinny być traktowane jako czasowe, występujące na etapie budowania i rozwijania systemu kaucyjnego” – zaznaczył GIOŚ.
W przypadku stwierdzenia naruszeń przepisów wymierzane są administracyjne kary pieniężne.
System kaucyjny w Polsce działa od jesieni 2025 r.
System kaucyjny działa w Polsce od 1 października 2025 r. Do napojów w butelkach plastikowych (do 3 l), metalowych puszkach (do 1 l) doliczana jest kaucja w wysokości 50 groszy, którą można odzyskać po oddaniu opakowania. O tym, czy dane opakowanie jest objęte kaucją, informuje znak kaucyjny nadrukowany na etykiecie lub puszce - dwie strzałki tworzące prostokąt z napisem „kaucja” i z jej kwotą. Aby odzyskać kaucję nie trzeba mieć paragonu, ale opakowanie nie może być zgniecione.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami w systemie kaucyjnym od 2026 r. są też butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l (w ich przypadku kaucja to 1 zł). Producenci napojów w takich butelkach nadal mogą jednak prowadzić własne, niezależne zbiórki takich opakowań. Systemy te od wielu lat mają przede wszystkim producenci piw.
Do systemu kaucyjnego nie zostały włączone m.in. opakowania szklane jednorazowe, w tym tzw. małpki. Resort klimatu rozważa jednak włączenie ich do systemu, a ewentualne działania legislacyjne w tej sprawie mają zostać podjęte jesienią. W czwartek wiceszefowa MKiŚ podkreśliła, że resort nie pracuje nad rozszerzeniem systemu kaucyjnego o opakowania po mleku.
Jednym z głównych celów systemu kaucyjnego jest osiągnięcie unijnych poziomów selektywnej zbiórki opakowań po napojach (77 proc. do 2028 r. i 90 proc. od 2029 r.).