
Ostatni fragment lodu zniknął z najwyższego szczytu Słowenii po rekordowo upalnym lecie w Europie. Zjawisko to jest dowodem postępującego kryzysu klimatycznego i oznacza dla naukowców bezpowrotną utratę cennego źródła wiedzy o zmianach zachodzących w przyrodzie.
- Najnowsze zdjęcia zboczy góry Triglav potwierdziły, że po tamtejszym lodowcu nie pozostał już żaden ślad.
- Przez ostatnie dwa stulecia jego powierzchnia skurczyła się z 40 hektarów do zera, a decydujące okazały się najgorętsze sezony ostatnich pięciu lat.
- W Słowenii przetrwał drugi, bardziej zacieniony lodowiec na górze Skuta, jednak jego przyszłość również jest zagrożona.
Znamy długoterminową prognozę IMGW na zimę 2026/2027. Jeden miesiąc się wyróżnia
Dla Słoweńców Triglav to coś znacznie więcej niż tylko najwyższy szczyt w kraju. Góra widnieje na narodowej fladze, a zdobycie jej przynajmniej raz w życiu jest uznawane za niepisany obowiązek każdego obywatela.
Dziś ten narodowy symbol stracił jeden ze swoich najbardziej charakterystycznych elementów. Najnowsze fotografie zbocza, wykonane tuż przed i po opadach śniegu w tym miesiącu, jednoznacznie potwierdziły, że po lodowcu nie pozostał już żaden ślad.
15-metrowe fale zalały wybrzeże. Eksperci ostrzegają przed tym, co nadejdzie zimą
Symbol Słowenii się zmienia
Historia zanikania lodowca Triglav to zapis postępującego ocieplenia klimatu na przestrzeni ostatnich dwóch stuleci. Z archiwalnych dokumentów oraz historycznych fotografii wynika, że w połowie XIX wieku lód pokrywał tam obszar około 40 hektarów. Kiedy jednak w 1946 r. naukowcy przeprowadzili pierwsze oficjalne pomiary, jego powierzchnia wynosiła już zaledwie 14 hektarów.
Najbardziej dramatyczny spadek nastąpił pod koniec XX wieku. Między 1983 a 2003 rokiem potężna niegdyś masa lodowa straciła aż 93 proc. swojej powierzchni, kurcząc się do niespełna jednego hektara. Choć badacze spodziewali się wówczas jego rychłego i całkowitego zaniku, lodowiec zaskoczył ekspertów i zdołał przetrwać na zboczu jeszcze przez dwie kolejne dekady.
Ostateczny cios zadało mu ostatnie pięć lat, na które przypadły trzy najgorętsze sezony w historii europejskich pomiarów. Lód rozpadł się na kilka izolowanych płatów, a pod koniec tegorocznego lata główna pozostałość całkowicie zanikła.
Szybkie tempo topnienia lodowców
Skala i tempo zachodzących zmian zaskakują nawet specjalistów, którzy od lat monitorują ten region. Matija Zorn, dyrektor Instytutu Geograficznego im. Antona Melika, prowadzi pomiary na Triglavie od 2001 r. Jak wspomina, z roku na rok punkt, w którym musiał zakładać raki, by nie poślizgnąć się na lodzie, przesuwał się coraz wyżej.
– Co roku wiedziałem, że lodu będzie coraz mniej. Ale każdego roku byłem zszokowany tym, jak niewiele go tam zostało – przyznaje Zorn. Naukowiec przytacza obrazowy przykład z ostatnich lat: jeszcze w 2022 r. jego zespół pobrał z lodowca rdzeń do analiz geochemicznych z miejsca, gdzie warstwa lodu miała około pięciu metrów grubości. Gdy rok później wrócił dokładnie w ten sam punkt, pod jego stopami nie było już lodu, lecz naga skała.
Dla badaczy koniec lodowca to nie tylko zmiana krajobrazu, ale też utrata niezwykle istotnego wskaźnika zmian klimatycznych oraz ważnego źródła danych naukowych.
„Księżycowy” krajobraz
Los słoweńskiego lodowca wpisuje się w szerszy kryzys obejmujący całe pasmo Alp. Potężne fale upałów, napędzane emisją dwutlenku węgla, zamieniają niegdyś białe szczyty w tereny określane przez glacjologów mianem „księżycowych” pustyń skalnych. Z opublikowanych w ubiegłym miesiącu danych szwajcarskich badaczy wynika, że w ciągu ostatnich pięciu lat Szwajcaria straciła blisko jedną piątą swoich zasobów lodu, a tylko w 2026 r. jego objętość zmniejszyła się o 5,5 proc.
Tegoroczne lato zapisało się w Europie Zachodniej jako najgorętsze w historii. Ekstremalne temperatury doprowadziły do śmierci co najmniej 50 tys. osób i wywołały falę kosztownych skutków ubocznych – od zniszczonych plonów w rolnictwie po konieczność wyłączania elektrowni. Pełna skala zniszczeń w europejskich ekosystemach jest wciąż szacowana przez naukowców.
Ślady lodu w jaskiniach
Choć na powierzchni góry Triglav nie ma już lodowca, badacze dokonali ciekawego odkrycia. Cofający się lód odsłonił nowe szyby skalne, a w jaskiniach znajdujących się bezpośrednio pod szczytem naukowcy natrafili na zachowane pokłady podziemnego lodu. W Słowenii przetrwał również drugi, mniejszy lodowiec na górze Skuta. Ponieważ jest on znacznie lepiej zacieniony niż Triglav, eksperci prognozują, że zdoła oprzeć się wysokim temperaturom jeszcze przez kilka lat.
Mimo to dla ludzi związanych z górami obecna sytuacja ma wymiar głęboko osobisty. Miha Pavšek, glacjolog i przewodnik górski, który przechowuje w rodzinnym archiwum zdjęcie swoich rodziców na lodowcu Triglav z 1957 r., zwraca uwagę na bierność społeczeństwa wobec postępującej degradacji środowiska.
– Natura zmienia się na naszych oczach, ale ludzie wciąż nie traktują tego poważnie – ocenia Pavšek.
Obejrzyj także: