Beduin Jusef Zijadna uratował 30 osób podczas ataku Hamasu i został odznaczony przez prezydenta Izraela. Trzy lata później władze burzą domy jego bliskich, a kolejnym budynkom w wiosce Al-Zijadna grozi rozbiórka. Sprawa odsłania wieloletni spór o beduińskie budownictwo na Negewie.
- Izraelskie władze zburzyły domy krewnych beduińskiego kierowcy, który 7 października 2023 r. uratował 30 uczestników festiwalu muzycznego. Nakazy rozbiórki objęły kolejne kilkadziesiąt budynków w wiosce Al-Zijadna.
- Na Negewie mieszka ok. 90 tys. Beduinów, wielu w wioskach nieuznawanych przez państwo, bez dostępu do bieżącej wody, prądu i kanalizacji. W latach 2023–2025 zburzono tam ponad 14 tys. budynków, o 81 proc. więcej niż w poprzednich trzech latach.
- Gniew po wyburzeniach przełożył się na rekordową frekwencję Arabów w wyborach 27 października. Arabskie partie zdobyły 19 mandatów, ale żaden z dwóch głównych bloków nie chce z nimi koalicji.
Czytaj także: Nowa architektura bezpieczeństwa Europy? Co Waszyngton negocjuje z Moskwą i gdzie w tym wszystkim jest Polska?
Trzy lata po tym, jak beduiński kierowca Jusef Zijadna uratował 30 osób podczas ataku Hamasu 7 października 2023 r., izraelskie władze zburzyły domy członków jego rodziny. Kolejnym grozi rozbiórka, choć Zijadna został odznaczony przez prezydenta Izraela – podał w środę portal Times of Israel.
W liczącej ok. 5 tys. mieszkańców beduińskiej wiosce Al-Zijadna, położonej niedaleko miasta Rahat na południu kraju, nakazy rozbiórki wydano wobec kilkudziesięciu kolejnych budynków.
Zijadna, który ocalił uczestników festiwalu muzycznego, został uznany w Izraelu za bohatera narodowego. Prezydent Icchak Hercog przyznał mu najwyższe cywilne wyróżnienie za odwagę, a w 2024 r. kierowca zapalił ceremonialną pochodnię podczas obchodów Dnia Niepodległości.
Czytaj także: Nowe sankcje UE, wybuch na rosyjskim okręcie i sensacja w Missisipi
Rodzina, która straciła bliskich
– Po tym wszystkim, co zrobiliśmy 7 października, biegając i ryzykując życie, okazuje się, że nic z tego nie ma znaczenia. Ostatecznie i tak jesteś Arabem – powiedział Jewish Telegraphic Agency (JTA).
Wyburzenia dotknęły też krewnych, którzy stracili bliskich podczas ataku. Kuzyn kierowcy, również Jusef Zijadna, został porwany do Strefy Gazy wraz z trojgiem dzieci. Dwoje z nich uwolniono po 55 dniach, ale on sam i jego syn Hamza zginęli w niewoli.
Domy i inne zabudowania należące do rodzeństwa zabitego zakładnika zostały potem zburzone.
Spór o ziemię na Negewie
Sprawa zwraca uwagę na wieloletni konflikt o beduińskie budownictwo na pustyni Negew, która zajmuje ok. 60 proc. powierzchni Izraela. Szacuje się, że mieszka tam ok. 90 tys. Beduinów, w dziesiątkach wiosek nieuznawanych oficjalnie przez państwo.
Wiele z nich nie ma stałego dostępu do bieżącej wody, elektryczności, kanalizacji ani utwardzonych dróg. Ponieważ władze uznają zabudowę za nielegalną, mieszkańcom grozi jej wyburzenie.
Część osad istniała jeszcze przed powstaniem Izraela w 1948 r., ale nigdy nie uzyskała oficjalnego statusu. Spory o własność ziemi i skomplikowane procedury administracyjne utrudniają legalizację budynków.
Polityczne skutki wyburzeń
Wyburzenia w Al-Zijadna są częścią szerszej kampanii na Negewie, która nasiliła się za rządów premiera Benjamina Netanjahu. Jednym z jej głównych zwolenników jest ustępujący minister bezpieczeństwa narodowego i lider nacjonalistycznej partii Żydowska Siła Itamar Ben Gwir.
Gdy poinformowano go, że rodziny pozbawione domów nocują w szkole, odpowiedział, że „powinni przygotować znacznie więcej szkół na całym Negewie”, bo zamierza burzyć „coraz więcej i więcej”. Według danych resortu przedstawionych Knesetowi w latach 2023–2025 zburzono tam ponad 14 tys. budynków uznanych za nielegalne, o 81 proc. więcej niż w poprzednich trzech latach.
Gniew po wyburzeniach przyczynił się do wzrostu frekwencji w wyborach parlamentarnych 27 października. W Rahat wyniosła ona 85 proc., wobec 60 proc. w 2022 r. Burmistrz miasta Talal al-Krenawi powiedział JTA, że „ludzie, którzy wcześniej nie głosowali, poszli do urn, żeby zmienić politykę rządu”. Wyraził nadzieję, że przyszłe władze będą konsultować decyzje z beduińskimi społecznościami.
Nierówności i podział polityczny
Arabowie stanowią ok. 21 proc. mieszkańców Izraela i jako obywatele mają formalnie takie same prawa jak żydowska większość. W praktyce od dziesięcioleci mierzą się z nierównościami w dostępie do opieki zdrowotnej, infrastruktury i usług publicznych, a ich miejscowości są słabiej chronione przez policję.
Podział widać także w polityce. W ostatnich wyborach żaden z dwóch głównych bloków nie zdobył większości w 120-osobowym Knesecie. Żaden nie chce jednak tworzyć koalicji z partiami arabskimi, które uzyskały rekordowe 19 mandatów.
Oglądaj także: