Amerykanie poprosili Rosję o zgodę na gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy wzorowane na art. 4 i 5 NATO. Przed rozmowami w Abu Zabi Waszyngton zapowiedział też chęć włączenia do nich Europejczyków i dwutorowy format negocjacji.
- USA zwróciły się do Rosji o zgodę na gwarancje dla Ukrainy na kształt art. 4 i 5 NATO; Sojusz miałby udzielić podobnych zapewnień.
- Waszyngton chce rozszerzyć format rozmów o Europejczyków i prowadzić równolegle dwie ścieżki: zakończenie wojny oraz powojenny porządek bezpieczeństwa.
- Rozmowy w Abu Zabi podzielono na dwie sesje, a Amerykanie nie spodziewają się przełomu; kwestie terytorialne pozostają sporne.
Czytaj także: Brat Viktora Orbana zatrzymany. Chodzi o przemyt ludzi
„Poprosiliśmy Rosjan o zgodę na udzielenie Ukrainie gwarancji bezpieczeństwa na wzór artykułu 4 i artykułu 5 NATO” – powiedział w poniedziałek mediom amerykański urzędnik przed rozmowami trójstronnymi w Abu Zabi. USA zaproponowały też rozszerzenie formatu o przedstawicieli Europy.
Deklaracje padły podczas telekonferencji prasowej amerykańskich urzędników, którzy występowali anonimowo. Rozmowy Rosji, Ukrainy i USA w stolicy Zjednoczonych Emiratów Arabskich rozpoczynają się we wtorek.
Według Amerykanów ma to być zmiana filozofii negocjacji. Oficjele chcą, by kolejne rundy odbywały się w formacie wielostronnym, z udziałem Europy, a rozmowy o zakończeniu walk toczyły się równolegle z dyskusją o powojennym porządku bezpieczeństwa na kontynencie.
Czytaj także: Francja i UE przy stole w Abu Zabi. Barrot: głos Europy zostanie usłyszany
Dwie ścieżki i Europa przy stole
„Proponujemy, by po tym spotkaniu trójstronnym włączyć Europejczyków do rozmów i prowadzić je dwiema równoległymi ścieżkami – tak, by każda pomagała rozwiązać drugą” – powiedział urzędnik. Dodał, że USA chcą przejść od formatu trójstronnego do szerszego, wielostronnego.
Jak zapewnił, pomysł popierają Ukraina, Europejczycy i sami mediatorzy. „Mamy nadzieję, że przekonamy do tego Rosjan” – dodał. Przyznał jednak, że Rosjanie mają „niesmak” do Europy w związku z rzekomym torpedowaniem rozmów w Stambule w 2022 r.
W Abu Zabi będą obecni przedstawiciele E3, czyli Niemiec, Francji i Wielkiej Brytanii, a także Włoch, NATO i Unii Europejskiej. Z zapowiedzi wynikało, że amerykańscy wysłannicy Jared Kushner i Steve Witkoff mają skonsultować się z nimi przed rozmowami trójstronnymi.
„W praktyce bardzo podobne do NATO”
Urzędnicy relacjonowali, że podczas ostatniej wizyty Witkoffa w Petersburgu Władimir Putin zareagował „z entuzjazmem” na propozycję rozmów o powojennej „architekturze bezpieczeństwa”. Według relacji jednego z oficjeli rosyjski przywódca miał powiedzieć: „Słuchajcie, taki jest właśnie nasz zamiar”.
Amerykański przedstawiciel sugerował też, że to z inicjatywy USA doszło do rozmów przywódców Norwegii i Finlandii z Putinem, co uznał za krok w dobrym kierunku. Zaznaczył jednak, że potrzeba więcej bezpośrednich kontaktów Europy z Rosją.
Mówiąc o potencjalnym układzie powojennym, Amerykanie ujawnili, że poprosili Rosję o zgodę na gwarancje wzorowane na art. 4 i 5 NATO. Art. 5 to klauzula sojusznicza, według której atak na jednego członka jest atakiem na wszystkich i zakłada zbrojną odpowiedź. Sam Sojusz udzieliłby podobnych zapewnień. „To, co otrzymałaby Ukraina, byłoby więc w praktyce bardzo podobne do NATO” – powiedział jeden z oficjeli.
Poważne zobowiązanie dla Waszyngtonu
Urzędnik podkreślił, że amerykańska gwarancja bezpieczeństwa to „bardzo poważna sprawa”. Prezydent Wołodymyr Zełenski będzie musiał poprosić o nią prezydenta Donalda Trumpa, a ten będzie musiał się zgodzić. To, jak przyznał, bardzo poważne zobowiązanie pod względem zasobów, finansowania i wsparcia wojskowego.
Oficjele wyrazili też nadzieję na reaktywację i wzmocnienie Rady NATO–Rosja jako forum dialogu. Amerykanie przewidują ponadto konsultacje w sprawach bezpieczeństwa, utworzenie kanałów komunikacji kryzysowej i wzajemne kroki na rzecz deeskalacji.
Rozmowy w Abu Zabi zostaną podzielone na dwie sesje. Pierwsza dotyczy monitorowania potencjalnego rozejmu i bezpieczeństwa po wojnie; stronę amerykańską reprezentować będzie dowódca sił USA i NATO w Europie, gen. Alexus Grynkewich. Druga sesja poświęcona będzie sprawom terytorialnym i innym kwestiom.
Urzędnicy zaznaczyli, że choć publiczne stanowiska stron się nie zmieniły, prywatnie sygnalizowały one pewną elastyczność. Rosja nadal domaga się całego Donbasu, a Ukraina chce zawieszenia broni na linii kontaktu.
Oglądaj także: