Obecność słodkiej wody na prehistorycznym Półwyspie Arabskim nie wystarczała dawnym ludziom do zakładania obozowisk. Najnowsze badania naukowe rzucają nowe światło na dotychczasowe teorie na temat migracji z Afryki do Azji. Międzynarodowy zespół badaczy przejechał 1500 km przez pustynię Ar-Rab al-Chali i odkrył kluczowy, pomijany dotąd czynnik prehistorycznego osadnictwa.
- Przebadanie 55 dawnych zbiorników wodnych na pustyni Ar-Rab al-Chali nie przyniosło żadnych dowodów na obecność praczłowieka.
- Odpowiedni materiał do wytwarzania narzędzi kamiennych odnaleziono zaledwie w 10 z 125 zbadanych miejsc, wyłącznie na obrzeżach pustyni.
- Ponad połowa (57 proc.) terenów z dostępem do wody na Półwyspie Arabskim była pozbawiona zdatnego do obróbki kamienia, co zmusza do rewizji dotychczasowych teorii o szlakach migracji z Afryki.
Remont zamienił się w sensację. Niezwykłe odkrycie w grobowcach na terenie Włoch
Współczesna pustynia Ar-Rab al-Chali kojarzy się z bezkresnym, spalonym słońcem „morzem piasku”. Ten największy ciągły obszar piaszczysty na świecie rozciąga się na długości niemal tysiąca kilometrów w poprzek Półwyspu Arabskiego. Jednak w plejstocenie, w okresach o wilgotniejszym klimacie, sytuacja wyglądała zupełnie inaczej. W głębokiej przeszłości pustynia ta stawała się miejscem o wiele bardziej przyjaznym dla życia.
Naukowcy od dekad zakładali, że powstające wówczas okresowe zielone korytarze oraz słodkowodne jeziora umożliwiały wczesnym grupom ludzkim migrację z Afryki w głąb Azji. Najnowsze wykopaliska i badania terenowe przynoszą jednak zupełnie zaskakujący obraz tych prehistorycznych szlaków.
Puste brzegi prastarych jezior
Międzynarodowy zespół badaczy odbył niezwykle wymagającą wyprawę, pokonując około 1500 kilometrów przez najtrudniejsze rejony Ar-Rab al-Chali. Cel był jasny: odnaleźć ślady dawnych osad i zbiorników wodnych. W trakcie prac naukowcy zbadali 125 lokalizacji, z czego w 55 potwierdzili obecność osadów po dawnych jeziorach. Datowania wskazują, że akweny te istniały w przedziale od 122 do 67 tys. lat temu.
Co by było, gdyby na Ziemi nigdy nie powstało życie? Podważono słynną hipotezę
Mimo śladów po jeziorach badania przyniosły zastanawiający rezultat – brak jakichkolwiek dowodów obecności człowieka.
– Stawaliśmy na brzegach kolejnych prastarych jezior i nie znaleźliśmy absolutnie niczego, co stworzyłaby ludzka ręka – wyjaśnia geoarcheolog Rudolf Dellmour z Uniwersytetu Wiedeńskiego w Austrii.
Okazuje się, że dostęp do zasobów pitnych był warunkiem koniecznym, ale niewystarczającym do założenia obozowiska przez dawnych ludzi. Nasi przodkowie potrzebowali czegoś więcej.
Kamień tak samo cenny jak woda
Klucz do rozwiązania zagadki tkwi w budowie geologicznej rejonu. Spośród 125 przebadanych miejsc zaledwie w 10 odnaleziono skały nadające się do obróbki i wytwarzania narzędzi kamiennych. Co istotne, wszystkie te punkty znajdowały się wyłącznie na obrzeżach pustyni.
– To, że ludzie potrzebują do życia czegoś więcej niż tylko wody, nie jest w archeologii nową wiedzą – komentuje archeolog prehistorii Emanuele Cancellieri z Uniwersytetu Algarve w Portugalii. – Waga tych badań polega jednak na poddaniu tej intuicyjnej koncepcji rygorystycznym i ambitnym testom empirycznym.
Oprócz prac w terenie naukowcy stworzyli model predykcyjny, który uwzględnia zarówno dostępność wody, jak i czynnik geologiczny. Z obliczeń wynika, że aż 57 proc. terenów z dostępem do wody na prehistorycznym Półwyspie Arabskim było całkowicie pozbawionych kamienia zdatnego do obróbki.
Z ustaleń naukowców wynika prosty i jednoznaczny wniosek: dotychczasowe modele migracji, które brały pod uwagę wyłącznie opady i sieć wodną, znacząco przeszacowywały obszary dogodne do życia dla wczesnego człowieka. Pojawienie się tymczasowego jeziora na pustyni nie oznaczało automatycznie powstania nowej osady. Bez możliwości wytworzenia narzędzi człowiek prehistoryczny po prostu omijał te miejsca.
Obejrzyj także: