
Iskrzy na linii XTB-KNF. Kurs popularnego brokera zanurkował po tym, jak wiceszef organu nadzorującego rynek stwierdził, że kontrakty CFD oferowane przez XTB to spekulacja, a nie inwestycja, i zapowiedział interwencję produktową. Posiadacze akcji XTB oskarżają KNF o to, że cenotwórczymi wypowiedziami w trakcie sesji wywołała krach. Regulator się tłumaczy. Mamy stanowiska obu stron sporu.
- Kurs XTB odbił po dwóch dniach spadków, które były reakcją rynku na zapowiedź wiceszefa Komisji Nadzoru Finansowego Dariusza Adamskiego o kontraktach CFD. Adamski określił je mianem spekulacji.
- XTB nie pierwszy raz ma problemy w związku z kontraktami CFD. W marcu KNF ukarała brokera 20 mln zł grzywny m.in. za nieprawidłowości w sprawdzaniu, czy klienci mają wystarczającą wiedzę i doświadczenie, by inwestować w te instrumenty.
- XTB zarzuca jednak KNF, że swoją komunikacją wywołała tąpnięcie kursu spółki i uderzyła w portfele inwestorów. KNF broni wypowiedzi Adamskiego.
Czwartkowy poranek przyniósł wytchnienie dla XTB. Akcje popularnego brokera zwyżkowały ok. godz. 12. o 2 proc., do 112,2 zł. Jeszcze w środę kurs świecił na czerwono – na koniec sesji akcje XTB zamknęły się z ponad 4,5-procentowym spadkiem. Prawdziwe tąpnięcie miało jednak miejsce we wtorek 17 listopada, kiedy to potaniały o ponad 17,5 proc.
Tę przecenę wywołała wypowiedź Dariusza Adamskiego, wiceprzewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego. Podczas konferencji „Parkietu” na Giełdzie Papierów Wartościowych Adamski określił kontrakty CFD (ang. Contract for Difference, tj. kontrakty na różnicę kursową) mianem spekulacji. Dodał, że KNF myśli o tym, jak lepiej uregulować te produkty.
Krach na akcjach XTB, w tle sporne instrumenty
Czytaj więcej: KNF weźmie pod lupę popularny sposób inwestowania? Kurs XTB pikuje po jednej wypowiedzi
Kurs XTB runął, bo kontrakty CFD są ważną częścią modelu biznesowego XTB, a więc potencjalne ograniczenie dostępu klientów do tych instrumentów uderzyłoby w wyniki finansowe brokera. Według raportu za I półrocze 2026 r., CFD odpowiadały za ok. 95 proc. przychodów spółki z operacji na instrumentach finansowych.
Czemu przedstawiciel KNF uważa, że CFD to nie inwestycja, a spekulacja? Dzięki CFD można zarabiać – albo tracić – na zmianach cen różnych aktywów, np. akcji, walut czy surowców, nie kupując ich jednak bezpośrednio. Klient zawiera umowę z brokerem, a rozliczenie zależy od różnicy między ceną, po której otworzył transakcję, a ceną, po której ją zamknął. Można więc powiedzieć, bez semantycznego nadużycia, że spekuluje na temat tego, co stanie się z notowaniami danego aktywa.
CFD wykorzystują też dźwignię finansową, co oznacza, że inwestor wpłaca tylko część wartości transakcji. Dzięki temu może osiągnąć większy zysk, ale też ponieść większą stratę.
„Czarny wtorek” dla akcji XTB nie był pierwszym dniem, w którym regulator odniósł się do kwestii CFD. Nie dalej jak w maju Dariusz Adamski udzielił wywiadu „Parkietowi”, w którym mówił:
Analizujemy obecnie sposób oferowania produktów CFD – zarówno przez krajowych brokerów, jak i podmioty działające transgranicznie. Na tym etapie nie chciałbym przesądzać o ewentualnych dalszych działaniach czy komentować konkretnych spraw.
– Mogę natomiast powiedzieć, że interesuje nas przede wszystkim to, jak wygląda proces oferowania tych produktów klientom, w jaki sposób badane jest doświadczenie, wiedza i zrozumienie przez inwestorów ryzyk związanych z tą klasą instrumentów – a nie inwestowaniem na rynku kapitałowym w ogóle – i czy cały proces rzeczywiście odpowiada standardom wynikającym z MiFID-u – dodał Adamczewski.
MiFID (ang. Markets in Financial Instruments Directive) to unijne przepisy regulujące rynek usług inwestycyjnych. Ich celem jest m.in. ochrona inwestorów i zobowiązanie brokerów do przestrzegania określonych zasad.
Milionowa kara dla XTB
Czas publikacji wywiadu był wymowny. Dwa miesiące wcześniej KNF nałożyła na XTB 20 mln zł kary m.in. za nieprawidłowości w badaniu wiedzy i doświadczenia klientów oraz określaniu grupy docelowej dla CFD w latach 2022–2023.
Mówiąc prościej: regulator uznał, że broker nie sprawdzał należycie, czy jego klienci mają dostateczny zasób informacji o tym, jak działają rynki, i czy są na tyle zaprawionymi w bojach inwestorami, by można im było z czystym sumieniem oferować te produkty. XTB odwoływał się od tej decyzji, ale we wrześniu KNF utrzymała ją w mocy.
Spór o CFD zatem trwa – i można tylko zaapelować, by KNF rzeczywiście niedługo (tego właśnie przysłówka użył Dariusz Adamski) przedstawiła pomysły na ich uregulowanie, aby nie mnożyć spekulacji i niedomówień. Choć pamiętać należy, że – jak podkreśla rzecznik KNF Jacek Barszczewski – rynek CFD już teraz objęty jest interwencją produktową z 2019 r., która nadal obowiązuje.
– Dokonanie jej przeglądu w 2026 r. wynika z jej treści oraz rozstrzygnięcia KNF z sierpnia 2021 r. Cel przeglądu stanowi ocena skutków decyzji z 2019 r. na krajowy rynek kontraktów na różnicę, w celu podjęcia ewentualnych kroków dostosowawczych – wyjaśnia.
Czym jest interwencja produktowa? Zgodnie z art. 42 unijnego rozporządzenia MiFIR (ang. Markets in Financial Instruments Regulation) zawiera ona zakaz lub ograniczenia dotyczące wprowadzania do obrotu, dystrybucji lub sprzedaży określonych w niej instrumentów.
XTB do KNF: Karty na stół
Obecna odsłona sporu między XTB a KNF dotyczy jednak czegoś innego. Broker apeluje, by Komisja przekazywała informacje o planowanych działaniach wobec spółki i rynku CFD oficjalnie, bo ogólnikowe zapowiedzi (w domyśle: jak ta Dariusza Adamskiego z wtorku) wywołują niepewność i gwałtowne wahania kursu spółki.
„W ostatnim roku informacje dotyczące kwestii regulacyjnych związanych z instrumentami CFD kilkukrotnie pojawiały się poza oficjalnymi kanałami komunikacji z rynkiem, w tym
podczas zamkniętych konferencji” – wskazuje XTB w stanowisku przesłanym Zero.pl.
„Towarzyszyły temu wyraźne wahania kursu akcji XTB, co uderza w inwestorów indywidualnych oraz instytucjonalnych, którzy lokują środki klientów w akcje spółki np. w ramach PPK czy rachunkach emerytalnych. Gdy kurs akcji się gwałtownie zmienia, a inwestorzy wciąż czekają na oficjalny komunikat, trudniej im ocenić sytuację na podstawie transparentnych, pełnych informacji oraz podjąć odpowiedzialną decyzję inwestycyjną”.
„Zależy nam, aby informacje mogące wpłynąć na wycenę spółek giełdowych były przekazywane jasno, za pośrednictwem oficjalnych kanałów i w tym samym czasie wszystkim uczestnikom rynku” – dodaje XTB.
„Komunikaty powinny zawierać na tyle konkretne informacje, by inwestorzy mogli ocenić znaczenie zapowiadanych działań dla spółki. Ogólne zapowiedzi mogą zwiększać niepewność wśród inwestorów”.
XTB sprytnie odbija piłeczkę. Jeśli KNF uzasadnia potrzebę uregulowania CFD dobrem inwestorów, powinna wziąć pod uwagę także tych, którzy stracili pieniądze wskutek gwałtownego spadku kursu akcji XTB, a także uczestników OFE i PPK, których środki są lokowane w akcje spółek notowanych na GPW.
KNF odpiera zarzuty
Jacek Barszczewski podkreśla, że wypowiedź Adamskiego dotyczyła jedynie wniosków na temat rynku CFD, jakie płyną z trwającego przeglądu interwencji. – W zakresie samej interwencji nie pojawiły się więc żadne nowe informacje – zaznacza. – Wszystkie były już wcześniej sygnalizowane publicznie przez UKNF i nie mogły stanowić zaskoczenia dla uczestników rynku, którzy śledzą działania Urzędu w obszarze ochrony inwestorów indywidualnych.
Ucina też spekulacje, jakoby komentarz był wycelowany w XTB. – Wypowiedź ta w szczególności nie dotyczyła żadnej konkretnej spółki działającej na rynku forex.
– Mamy świadomość, że wypowiedzi przedstawicieli nadzoru mogą być istotnym sygnałem dla uczestników rynku i znajdować odzwierciedlenie w ich decyzjach inwestycyjnych – przyznaje Barszczewski. – Nie oznacza to jednak, że nadzór powinien powstrzymywać się od publicznego komunikowania istotnych kwestii dotyczących bezpieczeństwa inwestorów i sposobu działania rynków, które są lub mogą być przedmiotem działań nadzorczych.
Jak przekonuje, KNF „musi mieć możliwość prowadzenia otwartego dialogu z rynkiem”. – Nie widzimy podstaw do przyjęcia zasady, zgodnie z którą przedstawiciele nadzoru powinni unikać wypowiedzi na temat istotnych zagadnień regulacyjnych.
Ze słów rzecznika KNF wynika, że regulator uznaje za zasadne sygnalizowanie planowanych działań wobec produktów inwestycyjnych, aby uniknąć „reakcji rynkowych wynikających z efektu zaskoczenia”.
Czego zatem można spodziewać się w temacie CFD? – Dalsze działania będą uzależnione od decyzji KNF. Po jej podjęciu zostanie ona podana do publicznej wiadomości – mówi Barszczewski.
Złoto traci blask. Co dalej z cenami kruszcu? Ekspert kreśli dwa scenariusze
Jak zapewnia, „ewentualne rozwiązania w tym obszarze będą miały zastosowanie do wszystkich podmiotów krajowych oraz podmiotów prowadzących działalność na polskim rynku na podstawie paszportowania, a więc nie będą ukierunkowane na działalność pojedynczych firm”.
Może zainteresuje Cię także:

