„A więc wojna” – mógł sobie pomyśleć Donald Tusk po tym, jak dowiedział się, że Narodowy Bank Polski wstrzymał zlecenia płatnicze w odniesieniu do rachunków bankowych Trybunału Konstytucyjnego, bez względu na to, kto te zlecenia składa.
Czytaj więcej: Ciąg dalszy wojny o Trybunał Konstytucyjny. Do akcji wkroczył Glapiński
Przecież jeszcze kilkanaście dni temu premier wspaniałomyślnie zgodził się podpisać nominacje do Zarządu NBP, co sprawiło, że kluczowa dla finansowego bezpieczeństwa państwa instytucja uniknęła paraliżu decyzyjnego. Nonsensem byłoby stwierdzić, że Donald Tusk oczekiwał od Adama Glapińskiego wdzięczności za ten gest.
Premier nie wykonał go przecież z sympatii do prezesa NBP, ani z dobroci serca, a z czystej kalkulacji, i to dosłownie: minister finansów Andrzej Domański przekonał go, że jeśli NBP pogrąży się w prawnym chaosie, to inwestorzy zareagują ucieczką od złotego i polskich obligacji, a to będzie kosztowne dla gospodarki. Inna sprawa, że Donald Tusk zwlekał z podpisem tak długo, jak się dało.
Ale mógł oczekiwać, że Adam Glapiński i kierowana przez niego instytucja nie włączą się tak wyraźnie w spór wokół Trybunału Konstytucyjnego.
Komunikacyjny majstersztyk NBP
NBP tłumaczy, że nie miał innego wyjścia, bo musi działać na podstawie przepisów prawa, a obecnie „nie ma podstaw do prawidłowego ustalenia, czy dyspozycje dotyczące wykonywania transakcji płatniczych na zlecenie Trybunału Konstytucyjnego byłyby składane przez osoby uprawnione”. Tak wytłumaczył to na konferencji prasowej członek Zarządu NBP Paweł Szałamacha.
Argumentacja ze strony NBP jest przekonująca i nie ma się do czego przyczepić. Skoro do NBP, który prowadzi rachunki TK, zostały złożone upoważnienia „ze wzajemnie znoszącą się treścią w zakresie danych co do osób mających reprezentować Trybunał” (to znów cytat z Pawła Szałamachy), to niejasność prawna nakazuje wstrzemięźliwość działania.
Jeśli największe autorytety prawnicze w Polsce spierają się o to, kto kieruje TK – czy jest to Bogdan Święczkowski, czy Anna Korwin-Piotrowska – to NBP tym bardziej nie będzie zajmował stanowiska w tej sprawie. Zresztą bank centralny podkreślił to już w oświadczeniu z 16 listopada, w którym czytamy, że NBP „nie jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu dotyczącego kierowania Trybunałem Konstytucyjnym”.
To samo mówił Paweł Szałamacha, który zaznaczył, że NBP nie jest uczestnikiem sporów politycznych i nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów o charakterze ustrojowym.
– Ta decyzja jest całkowicie apolityczna, ma charakter techniczny, implementacyjny i wynika wprost z treści rozbieżnych dokumentów złożonych w NBP – wskazał. – To na Trybunale ciąży obowiązek dostarczenia jednoznacznych dokumentów co do dysponowania rachunkiem.
„Anarchizacja” i „zamach stanu” – czyli co koalicja sądzi o apolityczności działania NBP
Problem w tym, że w polskiej rzeczywistości nie ma dziś decyzji o charakterze apolitycznym. Wystarczy rzucić okiem na komentarze polityków w sprawie tego, co zrobił NBP.
– Będziemy się zastanawiać, jak przeciwdziałać swego rodzaju anarchizacji działania Trybunału poprzez Narodowy Bank Polski – oznajmił minister sprawiedliwości Waldemar Żurek na antenie Polsat News. Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty też nie omieszkał użyć mocnego sformułowania: przed rozpoczęciem posiedzenia Sejmu powiedział dziennikarzom, że decyzja NBP ws. rachunków TK ma znamiona zamachu stanu.
Premier Donald Tusk jeszcze nic nie powiedział, ale na pewno myśli o tym, co zrobić z wnioskiem o Trybunał Stanu dla Adama Glapińskiego.
Początkowo politycy koalicji rządzącej zapowiadali, że głosowanie w Sejmie w tej sprawie odbędzie się już pod koniec listopada – a więc technicznie byłoby to możliwe tylko na posiedzeniu, które rozpoczęło się we wtorek, a zakończy w czwartek 19 listopada. Już wiadomo więc, że to się nie wydarzy.
To spowolnienie tempa wydarzeń wokół wniosku o Trybunał Stan dla Adama Glapińskiego i rezygnacja z głosowania nad nim w listopadzie mogło świadczyć o tym, że Donald Tusk na razie odpuszcza sobie wojnę z NBP, za którą słony rachunek mogłyby wystawić rządowi rynki.
Międzynarodowi inwestorzy nie wnikają bowiem w niuanse sporu politycznego w Polsce ani w to, kto kogo chce wyprowadzić z jakiej instytucji. Rozumują w prosty sposób: skoro sytuacja wokół banku centralnego jakiegoś kraju jest niestabilna, to bezpieczniej jest nie lokować kapitału w obligacjach tego państwa.
Będzie trybunał za trybunał?
Ale we wtorek marszałek Czarzasty, dopytywany przez dziennikarzy w Sejmie, czy głosowanie w sprawie Trybunału Stanu dla szefa NBP może się odbyć jeszcze w 2026 r., odpowiedział: „jeszcze w tym roku może”.
A zatem pomysł nie został odłożony na półkę. Jeśli przez pewien czas perspektywa „sądnego dnia” w Sejmie dla Adama Glapińskiego była nieco oddalona, to wraz z decyzją NBP o blokadzie zleceń pieniężnych TK mocno się przybliżyła.
Jeżeli Donalda Tuska coś przekona do zmiany nastawienia wobec Adama Glapińskiego, to ponownie będzie to tylko rachunek finansowy i siła argumentów ministra Domańskiego.
Ten ostatni jest zresztą w szczególnie trudnej sytuacji. Myśli w kategoriach rynkowych i chciałby uniknąć otwartej wojny rządu z bankiem centralnym, ale nie jest już zarządzającym funduszami: wpadł w tryby wielkiej polityki i musi grać według jej zasad. Tak właśnie zrobił w poniedziałek, proszony o komentarz do decyzji NBP w związku z rachunkami Trybunału Konstytucyjnego.
Czytaj także: „Żółte karteczki w TK”. Anna Korwin-Piotrowska pokazała dokumenty
– To, niestety, daleko idące upolitycznienie Narodowego Banku Polskiego. Ja przypomnę, że NBP powinien prowadzić politykę pieniężną, a nie politykę – powiedział Andrzej Domański. Otwartym pozostaje pytanie, czy to, co powiedział o apolityczności NBP jego poprzednik (Paweł Szałamacha był ministrem finansów w latach 2015-2016), wpłynie na dalsze chęci ministra finansów do gaszenia tego pożaru.


