Anthropic, twórca Claude’a, szykuje się do debiutu na Nasdaq pod symbolem ANT. To może być największe IPO w historii i pierwszy publiczny test wycen sztucznej inteligencji. Co czeka rynek po debiucie i gdzie szukać zwycięzców ery AI, wyjaśnia Zero.pl Alan Witczak, zarządzający funduszami VIG/C-QUADRAT TFI.
- Debiut Anthropic może przynieść dużą zmienność i stać się punktem odniesienia dla wycen całego sektora AI, choć kolejność IPO nie przesądza o przewadze nad OpenAI.
- Spółka ma blisko 900 mld dol. zobowiązań infrastrukturalnych, a spadające ceny usług AI i konkurencja modeli open source mogą uderzyć w marże.
- W kolejnej fazie rozwoju AI zyski mogą przesuwać się od dostawców infrastruktury do firm z unikalnymi danymi, bazą klientów i silną pozycją w procesach biznesowych.
Czytaj także: Najnowsze dane o bezrobociu w Polsce. „Rynek pracy jest zamrożony”
Anthropic, firma stojąca za asystentem Claude, 26 października publicznie złożyła w amerykańskiej Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (SEC) formularz S-1, czyli prospekt emisyjny. Akcje serii A mają trafić na Nasdaq Global Select Market pod symbolem ANT. Poufny projekt dokumentów spółka przekazała SEC już na początku czerwca. Założona w 2021 r. przez byłych badaczy OpenAI, w tym rodzeństwo Dario i Danielę Amodei, firma ma szansę zostać pierwszym dużym laboratorium AI na giełdzie.
Prospekt po raz pierwszy otworzył księgi spółki. Według danych z dokumentu przychody Anthropic w pierwszym półroczu 2026 r. wzrosły z 1,2 do 16,3 mld dol. rok do roku, ale strata netto sięgnęła około 80,7 mld dol. Zaktualizowany prospekt z 2 listopada pokazuje przychody w trzecim kwartale na poziomie 17 mld dol. (33,2 mld dol. w ciągu dziewięciu miesięcy) oraz zobowiązania na moce obliczeniowe i leasing rzędu 895 mld dol.
Wycena pozostaje wielką niewiadomą. W maju, po rundzie finansowania o wartości 65 mld dol., spółkę wyceniano prywatnie na 965 mld dol. Na początku października w mediach mówiło się o nawet 2 bln dol., ale po przecenie na rynku AI inwestorzy rozmawiają dziś o kwocie 1,2–1,3 bln dol., a część nawet o 1,1 bln dol. (według doniesień Bloomberga z 6 listopada). Financial Times pisał o planowanym pozyskaniu 80–100 mld dol., co oznaczałoby rekordową ofertę.
Czytaj także: Takich cen na pylonach jeszcze nie było. „W tym tygodniu to się nie poprawi”
Termin, kontrola i tło rynkowe
Oficjalnego terminu debiutu nie ma, a w dotychczasowych dokumentach cena akcji i zakres cenowy pozostają puste. Według doniesień medialnych spółka rozpoczyna roadshow w tygodniu od 9 listopada. Najwcześniejszy możliwy dzień pierwszego notowania to 16 listopada, a część źródeł wskazuje na 19 lub 20 listopada. Ostateczną cenę ustala się zwykle w przeddzień debiutu.
Z prospektu wynika, że siedmiu współzałożycieli zachowa 50,1 proc. głosów dzięki jednej akcji klasy F. Pracownicy i dotychczasowi inwestorzy będą mogli sprzedawać część akcji już pierwszego dnia, a kolejne transze zostaną odblokowane w ustalonych terminach. Na debiucie mogą zyskać wcześni inwestorzy, w tym Amazon i Alphabet.
To kolejny wielki debiut tego roku. W czerwcu na giełdę trafił SpaceX Elona Muska, którego akcje otworzyły się na poziomie 150 dol. przy cenie ofertowej 135 dol. Konkurencyjne OpenAI również poufnie złożyło dokumenty, ale według doniesień nie planuje debiutu w tym roku. Jak do tych wydarzeń podchodzić z perspektywy inwestora? Ocenia to dla Zero.pl Alan Witczak, zarządzający funduszami VIG/C-QUADRAT TFI.
Czytaj także: „Małpki” mogą być z kaucją, branża alarmuje. „To nie będą małe pieniądze”
Nerwowość przed debiutem
W dniu debiutu Witczak spodziewa się dużego zainteresowania i wysokiej zmienności. Już teraz widać, że inwestorzy są wyraźnie podenerwowani sytuacją na rynku spółek AI, a ta nerwowość może przełożyć się na pierwsze notowania. Według zarządzającego w kolejnych tygodniach kluczowe będzie to, czy popyt utrzyma się po początkowym entuzjazmie. Potem uwaga rynku przesunie się na wyniki finansowe i termin wygaśnięcia ograniczeń sprzedaży akcji przez dotychczasowych akcjonariuszy.
Zdaniem eksperta Anthropic może stać się ważnym punktem odniesienia dla wycen całego rynku AI. Inwestorzy po raz pierwszy zyskają możliwość bezpośredniego porównania wartości dostawcy modeli z wycenami producentów chipów, firm chmurowych i oprogramowania. Udana oferta mogłaby na jakiś czas poprawić sentyment do spółek technologicznych, które w ostatnich tygodniach znajdują się pod dużą presją. Strukturalnie jednak firmy kojarzone dotąd z trendem AI mogą mierzyć się z głębszymi problemami z monetyzacją rozwoju tej technologii.
Witczak studzi też emocje wokół rywalizacji z OpenAI. Wcześniejszy debiut Anthropic nie świadczy jeszcze o przewadze, bo termin IPO zależy od potrzeb finansowych, struktury właścicielskiej, gotowości organizacyjnej i warunków rynkowych. Firma może wchodzić na giełdę, bo ma atrakcyjną historię wzrostu, ale też po to, by zabezpieczyć finansowanie przed pogorszeniem koniunktury. Z samej kolejności nie da się ustalić, który motyw dominuje. O trwalszej przewadze zdecydują retencja klientów, koszt wykonania użytecznego zadania i zdolność do generowania gotówki.
Czytaj także: Wyższa kwota na rachunku za prąd w 2027 r. Wiadomo, o ile więcej zapłacą Polacy
Kto wpłynie na rynek najmocniej
Pytany o to, który z trzech wielkich debiutów – SpaceX, Anthropic czy OpenAI – najmocniej wstrząśnie rynkiem, zarządzający wskazuje łącznie dwie firmy z sektora AI. Ich wyniki mogą zmienić ocenę tego, kto zarobi na sztucznej inteligencji: dostawcy modeli, infrastruktury czy firmy wykorzystujące technologię we własnej działalności. Dotyczy to bardzo dużej części rynku akcji. Silniejszy wpływ w krótszym terminie może mieć jednak Anthropic, bo z tej dwójki to on jako pierwszy zacznie publikować regularne raporty. Będzie to pierwszy tak bezpośredni test oczekiwań wobec ich modeli biznesowych.
SpaceX ma, jak podkreśla Witczak, szczególne znaczenie dla sektora kosmicznego i łączności satelitarnej. Obejmuje też działalność AI poprzez xAI, więc nie jest wyłącznie historią rakiet i Starlinka. Wpływ tej spółki na ekosystem AI nie jest jednak jeszcze aż tak znaczący.
Na horyzoncie kolejnych miesięcy zarządzający widzi przede wszystkim rozbieżność między tempem rozwoju technologii a skalą jej realnego wykorzystania. Możliwości modeli rosną bardzo szybko, ale firmy i konsumenci wdrażają je wolniej. Dla inwestorów ma to fundamentalne znaczenie, ponieważ wyceny wielu spółek technologicznych odzwierciedlały oczekiwania dotyczące przyszłego wzrostu przychodów i produktywności, podczas gdy korzyści ekonomiczne z AI materializują się stopniowo.
Paradoks Jevonsa i pękająca bańka
Do tego dochodzi systematyczny spadek kosztu wykonywania zadań przez AI, wynikający z rosnącej efektywności zarówno modeli, jak i infrastruktury obliczeniowej. Dotąd tańsza inteligencja powodowała proporcjonalnie większy wzrost jej wykorzystania, co opisuje paradoks Jevonsa. Problem w tym, że człowiek nie jest w stanie zwiększać użycia AI równie szybko, jak poprawia się efektywność modeli. Efektem jest spadek popytu na moc obliczeniową. Według Witczaka widać to od czterech miesięcy na rynku akcji, gdzie pęka bańka na spółkach związanych z rozbudową centrów danych.
Zarządzający nie przekreśla jednak inwestycyjnego potencjału AI, lecz uważa, że on ewoluuje. W pierwszej fazie największe korzyści trafiały do dostawców infrastruktury. W kolejnej coraz większa część wartości może być przechwytywana przez przedsiębiorstwa, które wykorzystują tę infrastrukturę do tworzenia produktów, zwiększania przychodów i poprawy rentowności. Szczególną przewagę mogą w takim otoczeniu zyskać firmy z unikalnymi zasobami danych, rozbudowaną bazą klientów i silną pozycją w procesach biznesowych odbiorców.
Wyniki Anthropic potwierdzają, zdaniem eksperta, niezwykle silny popyt na AI, ale jednocześnie ujawniają istotne ryzyko strukturalne. Spółka ma blisko 900 mld dol. długoterminowych zobowiązań infrastrukturalnych, podczas gdy jej przychody w dużej mierze zależą od bieżącej konsumpcji modeli. Rosnąca konkurencja modeli open source, spadające ceny inference i wysoka wrażliwość klientów na koszt mogą prowadzić do komodytyzacji usług AI i trwałej presji na marże.
Ryzyko strukturalne i ucieczka w górę
W takim scenariuszu Anthropic mogłoby się znaleźć w sytuacji, w której ceny usług spadają szybciej niż jednostkowe koszty ich dostarczania, a zakontraktowane moce obliczeniowe pozostają niewykorzystane. Dynamiczny rozwój AI nie musi więc oznaczać proporcjonalnego wzrostu zysków dostawców modeli.
Największym zagrożeniem nie jest według Witczaka to, że AI przestanie rosnąć, lecz to, że generowana przez nią wartość ekonomiczna będzie coraz częściej przechwytywana przez klientów, a nie przez producentów modeli. Ci drudzy wcześniej podjęli ogromne i trudno odwracalne zobowiązania inwestycyjne.
Dlatego, jak ocenia zarządzający, Anthropic nie ma wyjścia i musi wspinać się wyżej na drabinie wartości dodanej. Widać, że firma chce ewoluować od producenta dużych modeli językowych w stronę dostawcy infrastruktury inteligencji dla przedsiębiorstw. Celem jest nie tylko sprzedaż dostępu do Claude’a, ale stopniowe przejmowanie coraz większej części procesów wykonywanych dziś przez pracowników i tradycyjne oprogramowanie. Z prospektu S-1 wynika, że strategia opiera się na trzech filarach: rozwoju autonomicznych agentów AI, głębokiej integracji z systemami przedsiębiorstw oraz budowie własnych kompetencji infrastrukturalnych. Rynek docelowy Anthropic szacuje na 40 bln dol., czyli tyle, ile wynosi wartość pracy wykonywanej przez pracowników umysłowych na świecie. Można więc otwarcie założyć, że Anthropic idzie po ich pensje.
Rynek AI za kilka lat
Patrząc w przyszłość, Witczak spodziewa się, że AI stanie się powszechną częścią pracy firm, a coraz większą rolę odegrają agenci wykonujący całe zadania, takie jak przygotowanie analizy, obsługa zamówienia czy praca na dokumentach. Tempo wdrożeń zależeć będzie od bezpieczeństwa systemów multiagentowych, niezawodności, dostępu do danych i możliwości kontrolowania błędów. Dobre wyniki w benchmarkach nie wystarczą do samodzielnej obsługi procesu, w którym pomyłka kosztuje realne pieniądze.
Równolegle modele otwarte i wyspecjalizowane mogą obniżać ceny prostszych zastosowań, więc dzisiejsza przewaga jakościowa nie musi gwarantować równie wysokiej marży w przyszłości. Najtrwalszych przewag zarządzający szukałby w unikalnych danych, dostępie do klientów, zaufaniu i integracji z codziennymi procesami. Sama zdolność napisania kodu czy przygotowania raportu może być coraz łatwiejsza do odtworzenia. Dużo trudniej skopiować relacje z klientami, własną sieć dystrybucji lub dane powstające w trakcie prowadzenia realnego biznesu.
Dla inwestora oznacza to możliwość rozszerzenia grupy beneficjentów poza producentów chipów i twórców modeli. Firma o niskiej rentowności może odczuć dużą poprawę zysku, jeśli AI obniży jej koszty. Przy niezmienionych przychodach wzrost marży operacyjnej z 5 do 7 proc. zwiększa zysk operacyjny o 40 proc.
Oglądaj także: