„Lalka” to największy hit frekwencyjny tego roku w Polsce. Czy rozgłos wokół filmu sprawi, że nagle zostaniemy zasypani podobnie wystawnymi, wysokobudżetowymi adaptacjami klasycznych polskich powieści? W rozmowie z portalem Zero.pl Tomasz Raczek przekonuje, że przypadek dzieła Macieja Kawalskiego jest zbyt zbyt odosobniony, by rodzima kinematografia czerpała z niego inspirację. – Mamy producenta, który po prostu postawił wszystko, żeby zrealizować marzenie swojego życia – mówi krytyk filmowy.
- „Lalka” jest obecnie najchętniej oglądanym filmem w Polsce. Produkcja przyciągnęła przed ekrany niemal 2,8 mln widzów.
- W rozmowie z portalem Zero.pl krytyk filmowy Tomasz Raczek podkreśla, że raczej nie dostaniemy podobnie wystawnych adaptacji klasycznych polskich powieści. – Producent zrobił to niezależnie od braku wsparcia PISF i pomimo wycofania się Telewizji Polskiej. Po prostu zrealizował swoje marzenie, a takich ludzi jest niewielu – mówi.
- Marek Pilarski, założyciel bloga Boxoffice'owy Zawrót Głowy, stwierdza z kolei, że „Lalka” to spory paradoks pod kątem oceny jego sukcesu. – Z jednej strony to film roku, a z punktu widzenia budżetu i kosztów marketingu, może się nie zwrócić – przewiduje.
„Lalka” w reżyserii Macieja Kawalskiego trafiła do kin 30 września. Do tej pory obejrzało ją niemal 2 mln 800 tys. widzów, co oznacza, że przebiła takie hollywoodzkie hity jak „Spider-Man: Całkiem nowy dzień”, „Odyseję”, „Toy Story 5”. Jak donosi dystrybutor Kino Świat, wśród widzów znaleźli się tacy, którzy poszli na adaptację powieści Bolesława Prusa aż siedem razy.
Producent filmu, Radosław Drabik, zapewnił, że „Lalka” nie zejdzie szybko z ekranów kin, co pozwoli tylko podbić jej wynik. „To film, który powstał po to, by oglądać go w kinie. Z rozmachem, emocjami, siłą obrazu i muzyki, których nie da się w pełni doświadczyć w domowych warunkach. To widowisko, które trzeba przeżyć na wielkim ekranie. Mogę zapewnić, że przez długi czas nie będzie możliwości zobaczenia go w streamingu. Chcemy, by widzowie doświadczyli tej historii dokładnie tak, jak sobie ją wymarzyliśmy” – czytamy na stronie dystrybutora.
Film zachęci producentów do podobnych przedsięwzięć?
W świecie kina (i nie tylko) od dawna panuje zasada, że jeżeli coś się sprzedaje, to po chwili pojawiają się zbliżone w konwencji tytuły. W Polsce obserwowaliśmy to m.in. na przykładzie wysypu komedii romantycznych. Co jakiś czas rzecz jasna pojawiają się także kolejne adaptacje klasycznych powieści. Wystarczy wspomnieć „Chłopów” (2023) czy „Akademię pana Kleksa” (2023).
Czytaj także: „Lalka” kontra „Lalka”. Podobno film jest lepszy od serialu. Podobno film jest gorszy od serialu
Jednak „Lalka” na ich tle jest wyjątkowa, bo to wystawne kino, które prawdopodobnie walczyłoby o Oscary, gdyby zrobili je Amerykanie. Film jest tak wypakowany gwiazdami (Maciej Dorociński, Marek Kondrat, Andrzej Seweryn, Maja Komorowska, Krystyna Janda, Borys Szyc itd.), że w zasadzie nie mógł nie ściągnąć tłumów do kin.
Stąd można się zastanawiać, czy rozgłos wokół kinowej „Lalki” (a także konkurencyjnej i bardzo swobodnej adaptacji Netfliksa) sprawi, że nagle Polacy zostaną zasypani nowymi super wersjami np. „Krzyżaków”, „Pana Tadeusza” czy „Przedwiośnia”.
W rozmowie z portalem Zero.pl krytyk filmowy Tomasz Raczek nie ma wątpliwości, że wynik frekwencyjny „Lalki” jest bardzo dobry. Jest jednak zdania, że produkcja nie zainspiruje innych producentów do realizacji podobnych przedsięwzięć.
– Nie sądzę, żeby był w tej chwili dostęp do tego typu produkcji na większą skalę. To może działać w odniesieniu do Netfliksa, gdzie będą pomysły, żeby więcej robić ekranizacji powieści. Im też bardzo dobrze poszła „Lalka”. Myślę, że przypadek tego filmu jest odosobniony. Mamy producenta, który po prostu postawił wszystko, żeby zrealizować marzenie swojego życia. I zrobił to niezależnie od braku wsparcia PISF i pomimo wycofania się Telewizji Polskiej. Po prostu zrealizował swoje marzenie, a takich ludzi jest niewielu – mówi krytyk.
Wątek z dotacjami PISF jest zdaniem Raczka kluczowy w przypadku powstawania podobnych superprodukcji jak „Lalka”. – W tej chwili polski przemysł filmowy jest dosyć słabo zarządzany, więc nie sądzę, żeby był gotowy do wielkich produkcji. Przede wszystkim z powodu PiSF-u, który działa w sposób chaotyczny i ma wewnętrzny kryzys zarządzania – stwierdza.
Raczek argumentuje, że jeśli liczymy na podobnie ciekawe produkcje, to raczej powinniśmy się ich spodziewać w streamingu, bo Netflix czy HBO mają odpowiednio duże budżety, by realizować takie projekty.
– To, że „Lalka” powstała, jest w gruncie rzeczy cudem. Bardzo idealistyczny producent rzucił na jedną szalę wszystko, co miał. Bardzo się cieszę, że jemu to wyszło, bo to jest przypadek człowieka, który nie zrobił tego z kalkulacji, tylko z miłości. I to się opłaciło – tłumaczy.
Raczek wskazuje, że historia zmagań Drabika jest warta pokazania w dokumencie, bo producent napotkał tyle zakrętów, że w niejednym momencie mógł zrezygnować, ale tego nie zrobił. – Stąd przypadek „Lalki” jest nietypowy i niełatwo byłoby powtórzyć taki sukces – dodaje.
Hit czy jednak wtopa?
Kino Świat szacowało budżet „Lalki” na ok. 63 mln zł. To sprawia, że obraz Kawalskiego jest jednym z najdroższych polskich produkcji po 1989 r. Więcej kosztowały „Quo Vadis” Jerzego Kawalerowicza (76 mln zł) oraz „Chopin, Chopin!” Michała Kwiecińskiego (zależnie od źródeł jest to przedział pomiędzy 64-72 mln zł).
W rozmowie z Zero.pl Marek Pilarski, założyciel bloga Boxoffice'owy Zawrót Głowy, specjalizującego się m.in. w analizie wyników frekwencyjnych w polskich kinach, stwierdza, że „Lalka” to swoisty paradoks, bo jest to bez wątpienia sukces, ale nie wiadomo, czy zwróci swoje ogromne koszty realizacji.
Czytaj także: „Lalka” to nie tylko Wokulski i Łęcka. Prus napisał piękną powieść także o przyjaźni
– Mamy w tej chwili 2,8 mln widzów. Ostatecznie pewnie uda się przebić trzy miliony. Liczmy, że średnio wychodzi 25 zł za bilet. Więc przy trzech milionach daje to 75 mln przychodu. Szacuje się, że połowa tej kwoty trafia do kin, a druga do dystrybutora. To daje nam 35 mln zł. Stąd może się okazać, że na poziomie dystrybucji kinowej producenci „Lalki” nie wyjdą na plus. Ale nie nazwałbym tego filmu wtopą finansową. Zwłaszcza, że póki co jest najpopularniejszym filmem w Polsce 2026 r. I będzie pierwszym polskim filmem od ośmiu lat (od czasu „Kleru”), który przekroczy pułap trzech milionów widzów – mówi Pilarski.
Przytacza też dyskusję sprzed ośmiu lat, gdy do kin wchodziła „Zimna wojna” Pawła Pawlikowskiego, która kosztowała ok. 22 mln zł.
– Mówiono wtedy, że tyle pieniędzy wydano na film artystyczny. Że nigdy się nie zwróci. Film wyświetlano jednak na całym świecie, był nominowany do Oscara, więc się bez wątpienia zwrócił. W przypadku „Lalki” takiego dodatku nie ma, bo nie wychodzi poza granice Polski. Z jednej strony to film roku, a z punktu widzenia budżetu i kosztów marketingu, może okazać się w drugą stronę. Ale to, czy racjonalne są decyzje producentów o finansowanie filmów w Polsce jest tematem na osobną dyskusję – tłumaczy.
Co ciekawe, Pilarski jest mimo wszystko bardziej optymistyczny od Raczka odnośnie tego, czy dostaniemy więcej lektur szkolnych kręconych na skalę „Lalki”. – Twórcy mogą wrócić do adaptacji klasyków polskiej literatury, bo „Lalka” przywróciła wiarę, że takie kino może się jednak sprzedać. W ostatnim czasie nie było tak dużych filmów, które bazowały na powieściach. A wiadomo, że może powstać coś, co już wcześniej było ekranizowane. „Lalka” jest przykładem – oznajmia.
