W nieco zapomnianej komedii „Fanboys” Kyle’a Newmana tytułowi bohaterowie, ultrasi „Gwiezdnych wojen”, wyruszają na ważną misję. Wędrują do piekła i z powrotem, by ich umierający na raka kolega obejrzał „Mroczne widmo” na prywatnym ranczu George’a Lucasa. Gdy już po jego odejściu sami siadają w mroku kinowej sali na premierze, jeden z nich pyta żartobliwie: „A co, jeśli film będzie naprawdę kiepski?”.
18 listopada, o godz. 23:59 (i 59 sekund) przypomniała mi się ta scena. W końcu to my – widzowie, gracze lub czytelnicy – wiemy najlepiej, do jakiego stopnia podsycane latami fantazje mogą rozminąć się z rzeczywistością. A co, jeśli „GTA VI” będzie naprawdę kiepskie? Czy giełda zatrzęsie się w posadach? Świat imploduje? Nad siedzibą Rockstar North w Edynburgu otworzy się niebo?
Zdarzenia losowe
Zdradzę wam sekret: „GTA VI” nie jest kiepskie. Jest bardzo dobre. Przynajmniej przez kilkanaście pierwszych godzin zabawy. Jest też wehikułem nostalgii, który może pędzić na szóstym biegu tylko dziś, w czasach bezwstydnej kapitalizacji dzieciństwa milenialsów. Rano będę grał w „The Legend of Zelda: Ocarina of Time”, później w „Final Fantasy VII”, a po wieczornym seansie „He-Mana i Władców Wszechświata” wrócę do Vice City. Jeszcze raz, który mamy rok?
Rzeczywistość, w której funkcjonujemy poza grą, zaczyna przypominać zresztą wirtualne miasto. Ludzie chodzą z głupimi minami, mają podkrążone oczy i przyklejone do twarzy podejrzane uśmieszki. Pewnie grają w „GTA VI”. Być może zaliczyli nawet misję, w której siadamy przed konsolą, by zagrać w parodie innych gier – czarno-białego artystycznego bubla o samotnym mężczyźnie na plaży (ewidentna zwała z Hideo Kojimy oraz „Lighthouse” Roberta Eggersa) oraz strzelankę, w której kasujemy legiony zombie. Na tym właśnie polega moc „Grand Theft Auto” – niepomierne ambicje dają twórcom prawo do bezbrzeżnego szyderstwa. Ich gra może być wszystkim. Wszędzie. Naraz.
Ekipa Kanału Zero zabiera nas do Vice City. Gramy w GTA VI
Muszę przyznać, że trochę wody w Wiśle upłynęło, zanim „szóstka” wbiła we mnie swoje szpony. Być może dlatego, że najpierw był stream w Kanale Zero (w trakcie którego publicznie popłakałem się ze śmiechu) oraz cały katalog tekstów okolicznościowych. A może z powodu tego, że od czasu premiery „piątki” zdążyłem trochę zgnuśnieć – zwłaszcza w relacji z własną pasją. Jasne, gry wideo wciąż są ekscytujące, ważne i warte mojej miłości. Z czasem jednak i one stały się elementem rutyny – od nałogowego tłuczenia pucharków na PlayStation po klepanie recenzji.
O tym, że wciąż je kocham, przypomniała mi scena, w której staruszka na elektrycznym „balkoniku” próbowała obrabować nakoksowanego byczka. Pomogłem facetowi w potrzebie i w konsekwencji sam stałem się celem rabunku. By uciec seniorce, wystarczy szybki marsz. W zaskakującym wybuchu slapstickowej energii, babina pyrka za nami z ujemną prędkością.
Nie ma lepszej wizytówki nowej-starej metropolii (a co z tym idzie – całej gry) niż tego rodzaju interakcje. Możemy liczyć klatki animacji, oglądać przez lupę piksele, pochylać się nad inteligencją wirtualnych przeciwników. Koniec końców chodzi jednak o świat, który żyje własnym życiem. Nawet po tym, gdy wyłączymy konsolę.

W Vice City życie toczy się swoim rytmem (fot. Rockstar)
Ona i on, niebo i grom
Moje drugie spostrzeżenie jest natury czysto fabularnej. Jason i Lucia, para głównych bohaterów, to świetnie napisane postaci. On chciałby trochę wyluzować i nie skończyć z kulą w głowie. Ona ma na celowniku „lepsze życie”. On ciągnie ją w stronę światła, czyli obezwładniającej nudy. Ona chce przekonać się na własnej skórze, że cena za chorobliwą ambicję jest wysoka. Ich wspólne życie przypomina swoją dynamiką relację opartą na miłości, ale i na dysproporcjach potrzeb, marzeń oraz wymagań wobec drugiej osoby. Takie życie.
Gracze bombardują „GTA VI” negatywnymi recenzjami, gdyż – zamiast rzucać Jasona na głęboką wodę gangsterki – scenarzyści każą mu oporządzać dom, robić zakupy i kupować ukochanej świecidełka. Słowem – zachęcają go, ku powszechnemu wzburzeniu gawiedzi, do bycia porządnym partnerem. Czy jeden z najpopularniejszych streamerów gier wideo, facet z brodą do kostek, który pluje na klawiaturę, narzekając na ten rodzaj „pizdowatości”, może być poważnym partnerem? Cytując wielkiego myśliciela Tadeusza Sznuka: „Nie wiem, choć się domyślam”.
Fala zbrodni. Ranking wszystkich gier z cyklu „Grand Theft Auto”
O tym szczególnym doświadczeniu egzystencjalnym, to znaczy podwójnej pętelce „życia w życiu”, napiszę więcej w klasycznej recenzji. Jest to mimo wszystko dziwne, że rano kupuję pomidory i myję naczynia w materialnej rzeczywistości, a wieczorem powtarzam te czynności w grze wideo. Ciekawi mnie, co powiedzą o grze dekarze, hydraulicy albo monterzy ścianek działowych?
Póki co chciałem jedynie zaznaczyć, że balans pomiędzy celebracją klisz kina gangsterskiego a absurdalną liczbą głupawych zajęć fakultatywnych zawsze był dla mnie istotą serii. I że liczba tych ostatnich przyprawia w „GTA VI” o zawrót głowy, a każde z nich to ocean frajdy. Na szczyt przestępczej hierarchii możecie nawet wjechać kukiriną. I nikt wam nic nie powie.
Płacz i zgrzytanie zębów
Ostatnie spostrzeżenie dotyczy aspektów technicznych. Niektórzy widzą w 30 klatkach animacji na sekundę obrazę majestatu współczesnego gracza. Inni – ten wyjątkowy „filmowy look”. Ja natomiast uważam, że sednem sztuki, w której tak wiele zależy od technologii, musi być artystyczny kompromis. Przy takiej skali wirtualnej piaskownicy, tak nieprawdopodobnym bogactwie detali oraz kompleksowości mechanik zadowolenie wszystkich byłoby po prostu niemożliwe.
Czytam opinie o „GTA VI” na popularnym serwisie Metacritic i nie jestem zaskoczony. Średnia ocen od dziennikarzy wynosi 99/100. Średnia graczy – 5.5/10. Teorie spiskowe hulają po sieci: media są sprzedajne, bestia woke culture podnosi łeb, George’a Sorosa widziano w Edynburgu, czarna mewa goni białą mewę. Chyba rozumiesz, co to znaczy?
Prawda jest natomiast prozaiczna: nie ma się czym ekscytować. Jeśli twoja gra – vide casus wspomnianej „Zeldy”, „The Last of Us Part 2”, „Madden NFL” czy miliona innych tytułów – nie pada ofiarą tzw. review bombingu, to znaczy, że zrobiłeś coś źle.
GTA-mania. Objaw nostalgii, cyfrozy, jakości czy infantylizacji?
Za najwyższą instancję uznałbym w tym przypadku matematykę. Początkowe informacje o rekordowych wpływach w ciągu pierwszego dnia – 2,36 mld dol. – okazały się fałszywe. Gry ewidentnie nie doszacowano, gdyż uciułała aż 3,76 mld dol. To więcej niż rekordowy iPhone 6, nie wspominając nawet o „marnych” wynikach filmowych hitów w rodzaju „Avatara” czy „Avengers”. Dla porównania: „GTA V”, w swoich niezliczonych wersjach i wariacjach, przyniosło Rockstarowi 10 mld dol. Tyle że na przestrzeni ostatnich 13 lat.
Zła wiadomość: zgodnie z moimi przypuszczeniami zamienia to wszelkie oddolne inicjatywy „oburzonych” (kulturą woke, śmiercią pudełek z grami, skandalicznymi praktykami wydawniczymi – bez znaczenia) w błąd statystyczny. Dobra wiadomość: w obliczu tej niemocy pozostaje nam się wyluzować i wrócić na ulice Vice City. Nie jesteście ciekawi, co was ominęło?


