Nasze społeczeństwo starzeje się w coraz szybszym tempie. Już dziś stajemy przed wyzwaniami związanymi z funkcjonowaniem systemu ochrony zdrowia. Problemy te wynikają zarówno z kwestii finansowych, jak i z braków personelu. A co gorsza, z czasem będą się one tylko pogłębiać.
Wraz ze starzeniem się społeczeństwa wzrastać będzie zapotrzebowanie na usługi ochrony zdrowia, szczególnie że polska społeczność seniorów ocenia swój stan zdrowia znacznie gorzej niż ich zachodni rówieśnicy.
Podczas gdy 40 proc. ogółu Europejczyków w wieku 65 lat i więcej ocenia swój stan zdrowia jako dobry lub bardzo dobry, odsetek ten w Polsce wynosi 27,9 proc. (patrz: grafika).
Jak Europejczycy oceniają swój stan zdrowia? (fot. Eurostat)
Oznacza to, że rosnąca armia seniorów będzie potrzebowała rosnącej armii „medyków” – armii, której nie ma i nie będzie.
Na szczęście naprzeciw naszym wyzwaniom przychodzi technologia.
Sztuczna inteligencja i profilaktyka
O tym, że taniej jest zapobiegać chorobom, niż je leczyć, wie każdy z nas. Profilaktyka w nadchodzących latach może być jednak jeszcze bardziej opłacalna niż dziś. Dzięki wykorzystaniu sztucznej inteligencji nadchodzi rewolucja w profilaktyce masowej, porównywalna zapewne jedynie z rewolucją, jaką było rozpoczęcie akcji szczepień.
Przykładem prac nad tego typu rozwiązaniami jest chociażby aplikacja tworzona przez Harvard wraz z Brigham and Women’s Hospital, polegająca na dokonywaniu oceny wieku biologicznego (jest to faktyczny wiek naszego organizmu, który różni się od wieku chronologicznego) na podstawie zdjęć robionych przez kamerkę internetową czy telefon. Aplikacja ta jest dziś ogólnodostępna i testowana na masową skalę, a docelowo ma za zadanie ocenę stanu zdrowia oraz przewidywanie potencjalnej długości życia osób cierpiących na choroby przewlekłe.
Być może tego typu rozwiązanie pozwoli w dłuższej perspektywie na monitorowanie stanu zdrowia seniorów, szczególnie tych, którzy mają utrudniony dostęp do usług medycznych z powodu miejsca zamieszkania. Nie jest to jedyne tego typu rozwiązanie – niebawem możliwe stanie się wytypowanie osób szczególnie zagrożonych chorobami serca dzięki analizie danych z inteligentnych narzędzi, takich jak smartwatch.
Niedługo będziemy mieli również możliwość skuteczniejszego zapobiegania epidemiom. W Polsce cyklicznie wybuchają epidemie grypy. Dzięki rozbudowanym algorytmom AI możliwe będzie ich wcześniejsze wykrywanie, co może uchronić pewien odsetek seniorów przed chorobami sezonowymi, które mogą długoterminowo pogorszyć ich zdrowie.
Leczenie i opieka
Gdy profilaktyka zawiedzie, również możemy liczyć na wsparcie sztucznej inteligencji. Dzisiejsze badania pokazują, że proces diagnostyczny, w którym lekarz jest wspierany przez sztuczną inteligencję, jest szybszy i bardziej skuteczny. To kolejne niezwykle ważne zastosowanie tej technologii w przypadku starzejących się społeczeństw. Osoby starsze mają najczęściej słabsze organizmy, a wcześniejsze rozpoczęcie leczenia może wpłynąć na ich długoterminowy dobrostan.
Kryzys demograficzny w Polsce. Dlaczego potrwa co najmniej 50 lat i jak się na niego przygotować?
Również sam proces leczenia może być skuteczniejszy dzięki AI – poprzez budowę odpowiednich narzędzi możemy dziś szybciej opracowywać „kandydatów” na leki (po opracowaniu „leku” niezbędne są testy kliniczne). Najbardziej znanym rozwiązaniem tego typu jest AlphaFold (system przewidujący trójwymiarową strukturę białek), dzięki któremu możliwe będzie znacznie szybsze opracowywanie „leków nowej generacji”.
Ostatnim etapem pomocy medycznej jest kwestia fizycznej opieki długoterminowej, najczęściej już dożywotniej. Przy dynamicznym wzroście liczby osób potrzebujących oraz spadającej liczbie osób, które mogą tej pomocy udzielić, niezbędne jest znalezienie rozwiązania zapewniającego godny byt w ostatnich latach życia.
Jest nim implementacja robotów humanoidalnych do opieki długoterminowej – robotów, które będą wspierać ludzkich opiekunów w ich pracy, dzięki czemu mniejsza liczba osób będzie mogła pomóc większej liczbie potrzebujących. I nie jest to już kwestia dalekiej przyszłości – rozpoczęcie masowej produkcji robotów humanoidalnych to kwestia najbliższych lat, a może dekady.
Polska może zatem adaptować się do zachodzących przemian demograficznych, implementować nowe technologie, dzięki którym osoby starsze nie pozostaną bez pomocy. Jest to szczególnie istotne, ponieważ w ciągu następnych dwudziestu lat niczym szczególnym będą miejscowości, w których ponad połowa mieszkańców to seniorzy.
Dodatkowo Polska może wykorzystać swoją sytuację i stać się liderem w opracowywaniu i wdrażaniu tego typu rozwiązań, stając się przy tym ich eksporterem. Jednak, by to się stało, niezbędne jest dokonanie odpowiednich inwestycji.