Przy polskich autostradach i drogach ekspresowych można zobaczyć charakterystyczne budowle przypominające wielkie kopuły. To magazyny soli drogowej, które odgrywają ważną rolę podczas zimowego utrzymania tras. Ich historia sięga lat 60. XX wieku, a za projektem stoi kanadyjski wynalazca i były olimpijczyk.
- Kopuły Fitzpatricka służą do magazynowania soli wykorzystywanej zimą do utrzymania dróg.
- W sezonie 2026/2027 GDDKiA będzie korzystać z 288 magazynów soli w całej Polsce.
- Konstrukcję opracował John Fitzpatrick, który w 1928 r. zajął piąte miejsce na igrzyskach olimpijskich.
Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad przygotowuje się do zimowego utrzymania tras. W nadchodzących miesiącach do odśnieżania dróg i zwalczania śliskości wykorzystywanych będzie niemal 2200 pługosolarek i blisko 240 pługów.
Ważnym elementem przygotowań są również zapasy soli drogowej. Część materiału przechowywana jest w charakterystycznych budowlach, które można zauważyć w pobliżu autostrad, dróg ekspresowych i innych głównych tras. To tak zwane kopuły Fitzpatricka.
Czym są kopuły Fitzpatricka i dlaczego mają taki kształt?
Kopuły Fitzpatricka to specjalne magazyny przeznaczone do przechowywania soli drogowej i innych materiałów używanych podczas zimowego utrzymania dróg.
Ich charakterystyczny kształt nie jest przypadkowy. Zaokrąglona, stroma konstrukcja dachu ogranicza gromadzenie się śniegu i dobrze znosi działanie wiatru. Z kolei drewniane elementy konstrukcyjne oraz odpowiednie zabezpieczenie magazynu przed opadami pozwalają przechowywać sól w korzystnych warunkach.
Duża przestrzeń wewnątrz umożliwia składowanie nawet kilku tysięcy ton materiału. Do magazynów mogą wjeżdżać ciężarówki i ładowarki wykorzystywane do transportu oraz załadunku soli.
Przykładowo największa kopuła znajdująca się w Małopolsce, przy węźle Modlnica na Północnej Obwodnicy Krakowa, może pomieścić 3,6 tys. ton soli.
GDDKiA przygotowuje magazyny na zimę
Według komunikatu GDDKiA z 2 listopada 2026 r. w nadchodzącym sezonie zimowym drogowcy będą korzystać z 288 magazynów soli. Nie wszystkie mają jednak charakterystyczny kształt kopuły.
Dyrekcja szacuje, że podczas zimy 2026/2027 do utrzymania dróg krajowych może zostać wykorzystanych 357 tys. ton soli drogowej, 1,4 tys. ton chlorku wapnia oraz ponad 22 tys. ton materiałów uszorstniających.
Dla porównania w poprzednim sezonie zużyto niemal 469 tys. ton soli. Był to jeden z najwyższych wyników ostatniej dekady.
Kopuły zaprojektował olimpijczyk. Ich historia ma ponad pół wieku
Pomysłodawcą charakterystycznych magazynów był Kanadyjczyk John Fitzpatrick, który pracował m.in. dla administracji drogowej prowincji Ontario.
Wynalazca miał za sobą również karierę sportową. Podczas igrzysk olimpijskich w Amsterdamie w 1928 r. zajął piąte miejsce w finale biegu na 200 metrów. Dwa lata później zdobył trzy medale podczas Igrzysk Imperium Brytyjskiego.
Pod koniec lat 60. Fitzpatrick opracował konstrukcję magazynu przeznaczonego do składowania soli i piasku drogowego. Pierwsze tego typu obiekty powstały w 1968 r. Pomysł szybko zyskał popularność. W ciągu następnych dziesięciu lat w Ontario wybudowano ponad 200 takich magazynów.
Fitzpatrick był również autorem rozwiązania wykorzystującego sprężone powietrze do ograniczania zamarzania wody na trasach promowych na Rzece Świętego Wawrzyńca.
Kanadyjski wynalazca zmarł w 1989 r. w wieku 82 lat. Zaprojektowane przez niego kopuły do dziś wykorzystywane są m.in. przy polskich drogach.