Prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski zapowiedział transkrypcję małżeństw jednopłciowych zawartych w krajach Unii Europejskiej. Jak podkreślił, decyzja wynika z wyroków TSUE i NSA oraz „kształtującej się linii orzeczniczej”, która – jego zdaniem – zobowiązuje urzędy do działania.
- Warszawa przygotowuje się do pierwszej w Polsce transkrypcji małżeństwa jednopłciowego zawartego za granicą.
- Rafał Trzaskowski przekonuje, że działania miasta są konsekwencją wyroków TSUE i NSA oraz obowiązku stosowania prawa.
- Nadal otwarta pozostaje jednak kwestia skutków prawnych takich związków w polskim systemie prawnym.
Warszawa rozpocznie transkrypcję małżeństw jednopłciowych
Pod koniec kwietnia na prezydenta Warszawy spadła fala krytyki z lewej strony sceny politycznej. Prezydent Warszawy tłumaczył wówczas, że musi działać zgodnie z procedurami, by wykonać wyrok ws. transkrypcji aktu małżeństwa pary jednopłciowej, zawartego za granicą. O pełne i szybkie wdrożenie apelował m.in. Włodzimierz Czarzasty.
We wtorek Rafał Trzaskowski poinformował, że stołeczny urząd stanu cywilnego jednak będzie dokonywał transkrypcji małżeństw osób tej samej płci zawartych na terenie państw Unii Europejskiej. Zapowiedź opublikował w obszernym wpisie w mediach społecznościowych.
„Dziś dotarły do nas dokumenty w sprawie transkrypcji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego” – poinformował Trzaskowski. Jak dodał, „warszawski USC w najbliższych dniach dokona transkrypcji aktu małżeństwa osób jednej płci, co do których sądy wydały już wyroki”.
Prezydent stolicy zapowiedział również rozszerzenie tej procedury na kolejne pary. „USC będzie dokonywał transkrypcji małżeństw osób tej samej płci obywatelstwa polskiego zawartych na terytorium państw Unii Europejskiej, które wystąpiły lub wystąpią z takim wnioskiem” – przekazał.
W swoim wpisie Trzaskowski wielokrotnie podkreślał, że działania miasta mają wynikać z obowiązującego prawa i orzeczeń sądowych, a nie z politycznej decyzji samorządu.
„Prezydent Warszawy nie ma w tym obszarze swobody do podejmowania decyzji, to znaczy, że nie może działać uznaniowo” – zaznaczył. Dodał również, że „wyrok TSUE oraz kolejna seria wyroków NSA mają skutek systemowy, w którym transkrypcja małżeństw osób tej samej płci powinna zostać dokonywana niezależnie od tego, czy w sprawie danej pary zapadł wyrok sądu, czy nie”.
Prezydent Warszawy wskazał, że urząd od dłuższego czasu przygotowywał się do wykonania orzeczenia. „Gdy większość polityków i komentatorów ograniczała się do komentowania, my pracowaliśmy nad przygotowaniem się do nakazanego nam przez sąd procesu pierwszej w kraju transkrypcji małżeństwa jednopłciowego” – napisał.
Trzaskowski apeluje o rozwiązania systemowe
W swoim stanowisku Trzaskowski odniósł się również do zapowiedzi premiera Donalda Tuska dotyczących przygotowania rozporządzenia regulującego procedurę transkrypcji aktów stanu cywilnego.
„Cieszę się też z zapowiedzi Pana Premiera Tuska w sprawie rozporządzenia, które nie tylko ureguluje cały proces transkrypcji, ale zadba o to, aby w całym kraju miał on identyczny kształt” – podkreślił.
Jednocześnie zaznaczył, że sama transkrypcja nie oznacza automatycznego rozstrzygnięcia wszystkich kwestii prawnych związanych z małżeństwami jednopłciowymi. Jak wyjaśnił, „transkrypcja jest czynnością materialno-techniczną, polegającą na wiernym przepisaniu aktu stanu cywilnego”.
Prezydent Warszawy zwrócił uwagę, że zarówno Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jak i Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzygają bezpośrednio kwestii skutków prawnych takich transkrypcji w polskim systemie prawnym.
Przytoczył również fragment uzasadnienia wyroku NSA z 30 marca 2026 r., w którym sąd wskazał, że odrębnym zagadnieniem pozostaje „określenie uprawnień takiego związku w porównaniu do małżeństw zawartych zgodnie z polskim ustawodawstwem”.
Zdaniem Trzaskowskiego kwestie dotyczące praw podatkowych, rodzinnych czy socjalnych powinny zostać uregulowane na poziomie państwowym. „Określenie tych praw (…) musi zatem nastąpić na szczeblu państwowym: na drodze ustawowej bądź sądowej” – napisał.
„Nic lepszego nie zobaczycie”. Trzaskowski przepytuje straż miejską
Sprawa ma związek z precedensowym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2026 r. Sąd zobowiązał wówczas kierownika warszawskiego USC do dokonania transkrypcji aktu małżeństwa dwóch mężczyzn, którzy zawarli związek małżeński w Berlinie.
Orzeczenie wywołało szeroką debatę polityczną i prawną. Już wcześniej TSUE wskazywał bowiem, że państwa członkowskie Unii Europejskiej mają obowiązek uznawania małżeństw jednopłciowych legalnie zawartych w innych krajach wspólnoty – nawet jeśli krajowe przepisy nie przewidują możliwości zawarcia takich związków.