
Nagła zmiana w przepisach dotyczących tuneli kolejowych może sprawić, że CPK trzeba będzie przeprojektować – alarmuje Patryk Wild, wiceprezes Stowarzyszenia Tak dla CPK. Jego wpis w serwisie X na ten temat wywołał burzę. – To kuriozalna sytuacja – mówi Zero.pl Wild, szacując, że CPK może opóźnić się nawet o dwa lata. Zapytaliśmy o to spółkę Port Polska. Wydaje się, że ją nowe regulacje też zaskoczyły.
- Nowe wymogi, obowiązujące od 17 września, mogą przyblokować budowę kluczowej części Centralnego Portu Komunikacyjnego – alarmuje Patryk Wild ze Stowarzyszenia Tak dla CPK.
- Chodzi o rozporządzenie regulujące warunki techniczne dla budowli kolejowych. Problematyczne dla CPK zmiany pojawiły się tam niespodziewanie i bez konsultacji.
- – To taka klasyczna wrzutka typu „lub czasopisma” – mówi Zero.pl Patryk Wild.
- Czy komponent kolejowy CPK złapie poważne opóźnienie, a przez to opóźni się cała megainwestycja? Mamy stanowisko spółki CPK.
Wprowadzona w ostatniej chwili zmiana w przepisach kolejowych grozi potężnymi opóźnieniami i wielomilionowymi kosztami przeprojektowania Centralnego Portu Komunikacyjnego – takie wnioski z analizy regulacji przedstawił kilka dni temu w mediach społecznościowych Patryk Wild, ekspert ds. infrastruktury i transportu, a także wiceprezes Stowarzyszenia Tak dla CPK. Jego wpis na platformie X szybko zdobył popularność i sprowokował komentarze ze strony polityków, m.in. Krzysztofa Bosaka.
Państwo przejmuje grunty pod CPK. 40 proc. terenów przekazanych dobrowolnie
Burza wokół nowych przepisów kolejowych. Ekspert: Uderzają w CPK
„Oto, jak pod pretekstem bezpieczeństwa można zablokować jedną trwającą inwestycję i wiele przyszłych” – napisał polityk Konfederacji, podając dalej analizę Wilda, którą ten zaczął od postawienia pytania.
„CPK jednak trzeba będzie przeprojektować? Bo właśnie zmieniono przepisy dotyczące tuneli kolejowych. I obecny projekt tunelu oraz położonego nad nim terminala na 99 proc. wymaga zmian” – napisał.
W centrum uwagi Wilda znalazł się fragment „Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie” (dokładnie chodzi o paragraf nr 42, pkt. 2) z 17 września 2026 r. Czytamy w nim, że „w celu zapewnienia bezpieczeństwa osób, w nowo budowanych tunelach kolejowych, powiązanych konstrukcyjnie z budynkami przeznaczonymi do przebywania w nich osób, zabrania się lokalizowania podpór powiązanych konstrukcyjnie z tymi budynkami w odległości 4 m od osi torów kolejowych szlakowych i głównych zasadniczych linii kolejowych przebiegających w tunelach kolejowych”.
Nie wiadomo, skąd wzięły się zmiany w rozporządzeniu
– Poprzednia wersja rozporządzenia nie zawierała w ogóle żadnych regulacji dotyczących minimalnej odległości podpór tuneli, nad którymi znajdują się budynki, od osi torów głównych linii kolejowej – tłumaczy w rozmowie z Zero.pl Patryk Wild. – Dotychczas parametry te wyznaczano po prostu na podstawie obliczeń inżynierskich, określając bezpieczną odporność, czyli wytrzymałość zderzeniową podpór przy danej prędkości taboru. W ten sposób zaprojektowano i linię kolejową w Gdańsku pod dworcem SKM Gdańsk Śródmieście, i dworzec Warszawa Centralna.
Co te nowe regulacje oznaczają dla budowy CPK, które obecny rząd przemianował na Port Polska (przypomnijmy przy okazji, że jest to tylko nazwa spółki odpowiadającej za zarządzanie nowym lotniskiem, a spółka celowa powołana do realizacji projektu dalej nazywa się Centralny Port Komunikacyjny Sp. z o.o.)?
– Taki zapis cofa projekt nawet o dwa lata i podnosi koszty – stwierdza Patryk Wild. – Mówimy tu nawet o kwotach rzędu miliarda złotych na samo przeprojektowanie. Przypomnijmy, że na projektowanie terminala wydano już ok. 1,7 mld zł, na projektowanie strefy Airside (zastrzeżona strefa operacyjna – red.), której najtrudniejszym elementem jest tunel – jakieś 1–1,6 mld zł.
Nasz rozmówca zwraca przy okazji uwagę na paradoks: terminal przyszłego lotniska ma już złożone wnioski o pozwolenie na budowę, ale tunel nie, chociaż opierają się na tych samych podporach.
– I tunel już tego pozwolenia nie uzyska, bo we fragmencie, który przechodzi pod terminalem (nie pod samym dworcem CPK, ale pod częścią „lotniskową” budynku), trzeba by go przeprojektować tak, aby spełniał nowe wytyczne – wyjaśnia. – A to najprawdopodobniej wpływa na cały projekt tunelu i sporą część terminala.
– Oczywiście, można wnioskować o odstępstwo od tych wymogów w tym konkretnym przypadku, ale w takim razie po co te wymogi wpisano do rozporządzenia, skoro jedyny obiekt, którego obecnie dotyczą, miałby uzyskiwać odstępstwo? – pyta retorycznie.
Patryk Wild ma też zastrzeżenia do trybu, w jakim wymogi te trafiły do tekstu rozporządzenia – a raczej braku trybu, biorąc pod uwagę fakt, że w pierwotnej wersji modyfikacji rozporządzenia (z lutego 2026 r.) nie było ani słowa o minimalnej odległości podpór tuneli od osi torów głównych linii kolejowej. Potrzeby zapisania takich regulacji nie zgłaszał też żaden z interesariuszy, chociaż w 2024 r. odbywały się uzgodnienia nowelizacji rozporządzenia, w ramach których toczył się dialog międzyresortowy, ale też dialog z branżą.
– Kto je tam wpisał, czy i jakie ekspertyzy za tym stały, i dlaczego nie poddano ich konsultacjom? To taka klasyczna wrzutka typu „lub czasopisma” – stwierdza.
– To kuriozalna sytuacja – kwituje. – Takich dziwnych i szkodliwych zapisów w rozporządzeniu jest zresztą więcej, ale ta sprawa jest najbardziej bulwersująca. Po pierwsze, dotyka jedynej dużej inwestycji kolejowej tego typu, która jest teraz prowadzona i bardzo zaawansowana, czyli budowy tunelu pod CPK. W przyszłości jednak utrudni inne tego typu przedsięwzięcia.
Spółka CPK analizuje, czy zmiany w projekcie będą potrzebne
Zmianą w rozporządzeniu wydaje się być nieco zaskoczona sama spółka CPK, którą zapytaliśmy wprost, czy przez nowe przepisy projekt megalotniska się opóźni.
„Spółka aktualnie analizuje, czy realizacja projektu wymaga wprowadzenia zmian w zakresie lokalizacji podpór, w celu zapewnienia zgodności z wymaganiami określonymi w Rozporządzeniu” – przekazało nam biuro prasowe.
Spółka potwierdza, że rozporządzenie zawiera przepisy przejściowe dotyczące m.in. inwestycji, co do których został już złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub takie pozwolenie zostało wydane. „Taka sytuacja ma właśnie miejsce w przypadku inwestycji Port Polska, terminala lotniska i znajdującego się pod nim dworca kolejowego oraz tunelu KDP w Łodzi” – dodaje.
Tunel i podziemny dworzec pod lotniskiem CPK mają zintegrować transport kolejowy z lotniczym – będą tam zajeżdżać pociągi dalekobieżne i wybrane połączenia regionalne ułatwiające dojazd do nowego portu lotniczego.
Służby prasowe spółki CPK zapewniają nas też, że „celem spółki jest realizacja inwestycji zgodnie za zasadami bezpieczeństwa, obowiązującymi przepisami oraz w ustalonym harmonogramie”.
Największy problem CPK? Pieniądze
Niedawno Piotr Malepszak, pełnomocnik rządu ds. budowy CPK (powołany na to stanowisko w czerwcu br.; zastąpił Macieja Laska), w rozmowie z money.pl podtrzymał otwarcie Portu Polska w 2032 r. Ale nie wszystko w tym gigantycznym projekcie idzie jak po maśle. Niedawno pisaliśmy o tym, że w planie finansowym CPK brakuje 20 mld zł na kluczową linię Kolei Dużych Prędkości, zwaną „igrekiem” (ma ona połączyć stolicę z Łodzią, Poznaniem i Wrocławiem). Ma to związek z mniejszą pulą, jaką Polska dostanie na ten cel z nowej perspektywy unijnej. Nie będzie to kwota 33 mld zł, a co najwyżej jedna trzecia tej sumy. Brakujących funduszy trzeba będzie poszukać.
Czytaj więcej: Wielka dziura w budżecie CPK. Chodzi o kluczową część inwestycji
Powstaje więc kolejne pytanie: czy przez problemy z „igrekiem” cały komponent kolejowy CPK złapie zadyszkę. Ta część jest realizowana przez obecnych decydentów jako Zintegrowana Sieć Kolejowa (ZSK), która zastąpiła wcześniejszy model 10 „szprych” zbiegających się w nowym lotnisku.
– Obecna ekipa kierująca resortem infrastruktury i projektem CPK podkreśla, że stawia go z głowy na nogi i ja osobiście się z tym zgadzam – mówi Zero.pl Paweł Rydzyński, prezes Stowarzyszenia Ekonomiki Transportu. – W mojej ocenie ZSK sensowniej identyfikuje luki, które trzeba uzupełnić w infrastrukturze kolejowej kraju, niż wcześniejsza koncepcja tzw. szprych. Jest też zdecydowanie bardziej realistyczna pod względem harmonogramów. Pamiętajmy, że poprzednia ekipa zapowiadała, że CPK może zostać otwarte nawet w 2027 r.
– Ale jest druga strona medalu – wielkie inwestycje infrastrukturalne mają to do siebie, że „lubią się opóźniać” – dodaje Rydzyński. – Z różnych względów: to może być nierzetelność wykonawcy lub jego dostawców, to mogą być nieprzewidziane okoliczności, jak np. natrafienie na niewybuch podczas prac czy napotkanie problemów natury geologicznej. Z tym trzeba się liczyć niezależnie od tego, kto rządzi, a kto jest w opozycji.
– Wydaje się jednak, że w tej chwili istotniejszą sprawą dla CPK są pieniądze – podkreśla ekspert.
Jak przypomina Paweł Rydzyński, niedawno pojawiła się informacja, że reforma Funduszu Kolejowego będzie wstrzymana na rok. – I to już zapala żółte światło ostrzegawcze.
Fundusz Kolejowy to państwowy fundusz celowy obsługiwany przez Bank Gospodarstwa Krajowego, którego zadaniem jest finansowanie rozwoju, modernizacji oraz utrzymania infrastruktury szynowej w Polsce. Ministerstwo Infrastruktury zaplanowało jego gruntowną reformę – dzięki zwiększeniu udziału Funduszu w opłacie paliwowej, roczne wpływy miały wzrosnąć do ok. 10 mld zł.
Wdrożenie tych zmian przesunięto jednak z 1 stycznia 2027 r. na 1 stycznia 2028 r. Decyzję wymusiła sytuacja geopolityczna – wojna na Bliskim Wschodzie oraz konieczność sfinansowania przez rząd programu osłonowego CPN. W efekcie Minister Finansów uznał, że nowy podział środków z opłaty paliwowej musi poczekać. Opóźnienie to uderza w plany resortu infrastruktury, który zakładał, że budowa nowych linii kolejowych w ramach CPK zostanie częściowo sfinansowana właśnie z zasobów Funduszu Kolejowego.
– To jeszcze bardziej komplikuje sprawę, skoro są problemy z „podstawową” częścią funduszu, a potrzeba znaleźć tam jeszcze więcej pieniędzy – mówi Paweł Rydzyński, nawiązując do mniejszego finansowania unijnego dla „igreka”. – Mamy ambitny program, którym chwalą się rządzący, kolej w Polsce rozwija się w dobrym kierunku, patrząc na rekordowe statystyki przewozów pasażerskich. Ale byśmy mogli wykonać kolejny sus, potrzebne są pieniądze. Na pewno jednak pochwaliłbym obecną ekipę za to, że mówi uczciwie o problemach z pozyskaniem finansowania i że urealnia w związku z tym plany. To lepsze niż hurraoptymizm.

