Od niedzieli w każdym Urzędzie Stanu Cywilnego w Polsce będzie można dokonać transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa pary jednopłciowej. Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski przekonuje, że nowe przepisy kończą z dotychczasową „administracyjną fikcją” i mają zapewnić parom równe traktowanie.
- Nowe regulacje zmieniają sposób prowadzenia polskiej dokumentacji dotyczącej małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą i mają ujednolicić procedurę w całym kraju.
- Rozwiązanie jest następstwem orzeczeń europejskich i polskich sądów, ale jednocześnie pozostaje przedmiotem ostrego sporu prawnego i politycznego.
- Dane CBOS pokazują, że opinia publiczna jest w tej kwestii podzielona dokładnie po połowie.
„Od jutra polskie państwo będzie lepiej chronić godność i prawa swoich obywateli” – napisał w sobotę w mediach społecznościowych wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski. Wpis dotyczy nowych zasad transkrypcji zagranicznych aktów małżeństw par jednopłciowych, które zaczną obowiązywać od niedzieli.
Gawkowski podkreślił, że nowe wzory aktów małżeństwa umożliwią transkrypcję zagranicznych dokumentów z uwzględnieniem płci osób, które zawarły związek.
„To koniec administracyjnej fikcji i niepewności, z którą przez lata mierzyły się polskie rodziny. To koniec tymczasowego wpisywania w akcie kobiet jako mężczyzn lub mężczyzn jako kobiet” – napisał.
Transkrypcja w każdym USC
Od niedzieli transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa pary jednopłciowej będzie można dokonać w każdym Urzędzie Stanu Cywilnego w Polsce.
Zmiany wynikają z rozporządzenia ministra cyfryzacji dotyczącego wzorów dokumentów wydawanych w ramach rejestracji stanu cywilnego. Nowe rozwiązania obejmują m.in. odpis zupełny i skrócony aktu małżeństwa oraz zaświadczenia dotyczące danych znajdujących się w rejestrze stanu cywilnego.
Wprowadzono trzy warianty dokumentów – dla małżeństw kobiety i mężczyzny, dwóch kobiet oraz dwóch mężczyzn. W odpowiedni sposób zmodyfikowano również dotychczasowe rubryki dotyczące danych małżonków.
Nowe wzory mają również jasno wskazywać, że dokument dotyczy małżeństwa zawartego poza granicami Polski.
Zmiany po orzeczeniach sądów
Wprowadzenie nowych zasad było związane z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W listopadzie 2025 r. TSUE orzekł, że państwo członkowskie ma obowiązek uznać małżeństwo osób tej samej płci zawarte legalnie w innym państwie Unii Europejskiej, nawet jeśli jego własne przepisy nie przewidują zawierania takich związków.
W marcu 2026 r. NSA nakazał z kolei polskiemu urzędowi stanu cywilnego dokonanie transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa pary jednopłciowej. Sprawa dotyczyła małżeństwa zawartego w 2018 r. w Berlinie.
NSA wskazał wówczas, że techniczne niedostosowanie systemu rejestracji stanu cywilnego nie zwalnia administracji z obowiązku wykonania wyroku.
W maju małżeństwo zawarte w Berlinie w 2018 r. zostało jako pierwszy w Polsce akt małżeństwa jednopłciowego przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji. Dokonał tego warszawski USC. Wówczas jednego z małżonków wpisano w rubryce „mężczyzna”, a drugiego w rubryce „kobieta”.
Projekt nowych przepisów minister cyfryzacji podpisał w maju. Następnie dokument został kontrasygnowany przez ministra spraw wewnętrznych i administracji Marcina Kierwińskiego. Rozporządzenie opublikowano w Dzienniku Ustaw 22 maja, a trzymiesięczne vacatio legis pozwoliło na przygotowanie zmian w systemie rejestracji stanu cywilnego.
Gawkowski wcześniej podkreślał, że po wejściu przepisów w życie nie będzie konieczności każdorazowego oczekiwania na wyrok sądu administracyjnego. Transkrypcja ma być możliwa bezpośrednio w każdym USC.
Nowe przepisy spotkały się również ze sprzeciwem części samorządowców. Burmistrz Zakopanego Łukasz Filipowicz zapowiedział, że tamtejszy urząd będzie odmawiał transkrypcji zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych. Argumentował, że nowe przepisy nie zmieniają Konstytucji.
Krytycznie do zmian odniósł się również przewodniczący Rady Episkopatu ds. Rodziny abp Wiesław Śmigiel. W oświadczeniu podkreślił, że zgodnie z Konstytucją małżeństwo jest związkiem kobiety i mężczyzny.
Rozporządzenie zostało także zaskarżone do Trybunału Konstytucyjnego przez posłów reprezentowanych przez Marcina Warchoła. Pod koniec lipca TK orzekł o zakresowej niekonstytucyjności przepisów pozwalających m.in. na transkrypcję aktów małżeństw jednopłciowych. Rzecznik rządu Adam Szłapka zakwestionował jednak status tego rozstrzygnięcia, oceniając, że działania TK w obecnej formule są obarczone wadą prawną.
Polacy podzieleni
Z badania CBOS przeprowadzonego w dniach 18–20 maja 2026 r. wynika, że społeczeństwo jest w tej sprawie niemal równo podzielone.
45 proc. badanych uznało transkrypcję zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci za krok w dobrą stronę. Taki sam odsetek był przeciwnego zdania. Rozwiązanie częściej popierały kobiety – 52 proc. wobec 36 proc. wśród mężczyzn.