Przez dekady uchodziła za najstarszą ośmiornicę na świecie – wyprzedzała kolejnego kandydata do tego tytułu o ponad 200 milionów lat. Tymczasem nowe badania z wykorzystaniem najpotężniejszych promieni rentgenowskich na świecie obaliły tę teorię. Skamieniałość sprzed 300 milionów lat, znaleziona w Illinois, należy w rzeczywistości do krewnego współczesnego łodzika.
- Badacze z Uniwersytetu w Reading wykorzystali obrazowanie synchrotronowe, by zajrzeć pod powierzchnię skały i odkryć ukryte cechy anatomiczne skamieniałości.
- Kluczowym dowodem okazała się radula – struktura pokarmowa z rzędami zębów liczniejszymi niż u ośmiornic – która jednoznacznie wskazała na pokrewieństwo z łodzikowcami.
- Skamieniałość przez długi czas myliła naukowców, bo zwierzę rozkładało się przez wiele tygodni przed zasypaniem, przez co jego szczątki upodobniły się kształtem do ośmiornicy.
Historia kilkusetletniej skamieliny musi zostać zapisana na nowo – naukowcy odkryli, że najstarsza ośmiornica na świecie nie jest ośmiornicą.
Skamielina sprzed 300 mln lat. To nie ośmiornica
Badanie opublikowano w czasopiśmie Proceedings of the Royal Society B. Zgodnie z nim 300-milionoletnia skamieniałość znaleziona na południe od Chicago w stanie Illinois w rzeczywistości należy do zwierzęcia spokrewnionego ze współczesnymi łodzikami (rząd morskich głowonogów z podgromady łodzikowców).
– Wykorzystaliśmy szeroki wachlarz nowych technik analitycznych, aby odkryć ukryte cechy anatomiczne w skale – powiedział w rozmowie z CNN główny autor badania, Thomas Clements, wykładowca zoologii bezkręgowców na Uniwersytecie w Reading w Anglii.
– Udało nam się ustalić, że nie jest to ośmiornica, a w rzeczywistości mocno rozłożony łodzikowiec, spokrewniony ze współczesnymi łodzikami – dodał.
Odkryta skamielina od dawna przyciągała paleontologów – była o ponad 200 mln lat starsza niż najstarsza znana ośmiornica, której wiek oszacowano na ok. 90 mln lat.
Thomas Clements wyjaśnił, że odkryte zwierzę rozkładało się przez tygodnie zanim zostało przykryte warstwą ziemi – stąd zaczęło przypominać ośmiornicę. Odkrycie wśród części naukowców budziło wątpliwości. Niektóre cechy, jak długość czy kształt ramion, nie zgadzały się z oczekiwaniami ekspertów.
Obrazowanie synchrotronowe. „Najsilniejsze na świecie promienie rentgenowskie”
Zespół Clementsa postanowił ponownie zbadać skamieniałość, wykorzystując nowe techniki, które jednak długo nie dawały jednoznacznej odpowiedzi. Dopiero wykorzystanie obrazowania synchrotronowego pozwoliło odkryć tożsamość „fałszywej ośmiornicy”.
Jak powiedział ekspert, metoda obrazowania synchrotronowego „generuje najsilniejsze na świecie promienie rentgenowskie”.
– Ujawniła cechy anatomiczne ukryte tuż pod powierzchnią skały, których nie można dostrzec gołym okiem podczas oglądania skamieniałości – dodał Clements.
Naukowcy odkryli strukturę pokarmową z rzędami zębów (radulę, tarkę), których liczba była większa niż u ośmiornic.
– To właśnie te maleńkie zęby, które znaleźliśmy, pozwoliły nam stwierdzić, że to nie była ośmiornica – wyjaśnił Clements.
– Wiele osób uważa paleontologię za bardzo zakurzoną naukę. Ale tak naprawdę jesteśmy niezwykle innowacyjni – podsumował.