W wyschniętym stawie w północno-wschodniej Tajlandii przypadkowe odkrycie zmieniło się w wieloletnie badania paleontologiczne. Z ziemi wydobyto szczątki jednego z największych zauropodów znalezionych w regionie, którego historia łączy naukę, mitologię i geologię w jedną opowieść.
- W 2016 r., w okresie suszy w północno-wschodniej Tajlandii obniżył się poziom wody w zbiorniku. Mieszkaniec prowincji Chaiyaphum zauważył przy brzegu duże, kościane struktury i zgłosił odkrycie.
- Badania prowadzono etapami w latach 2016–2019, a następnie kontynuowano je do 2024 r. Materiał był trudny w opracowaniu, ponieważ kości wymagały oczyszczenia i porównań z zauropodami.
- W maju 2026 r. opublikowano wyniki w „Scientific Reports”. Potwierdzono istnienie nowego gatunku dinozaura Nagatitan chaiyaphumensis.
Przypadkowe odkrycie w wyschniętym stawie
W 2016 r., w okresie suszy, poziom wody w komunalnym zbiorniku w północno-wschodniej Tajlandii znacząco się obniżył. To właśnie wtedy mieszkaniec prowincji Chaiyaphum zauważył wzdłuż brzegu coś, co na pierwszy rzut oka przypominało stos dużych kości. Ich rozmiar i struktura od razu wskazywały, że nie są to współczesne szczątki. Sprawa szybko została zgłoszona, a na miejsce skierowano specjalistów. Wkrótce rozpoczęły się wykopaliska.
Łatwogang jedzie po miliony. Śledź z nami jego charytatywny rajd
Badania terenowe prowadzono etapami w latach 2016–2019, a następnie kontynuowano je aż do 2024 r. Zebrany materiał okazał się wyjątkowo wymagający w opracowaniu. Kości trzeba było oczyścić, ustabilizować i porównać z istniejącą wiedzą naukową dotyczącą zauropodów – ogromnych dinozaurów roślinożernych.
Analizy obejmowały kolejne etapy pomiarów i porównań z innymi znanymi gatunkami z Azji. Dopiero po niemal dekadzie prac możliwe było przedstawienie spójnych wniosków dotyczących odkrycia.
Nowy gatunek dinozaura z Azji Południowo-Wschodniej
W maju 2026 r. w recenzowanym czasopiśmie „Scientific Reports” opublikowano wyniki badań. Naukowcy potwierdzili istnienie nowego gatunku dinozaura długoszyjego, który nazwano Nagatitan chaiyaphumensis.
Szacunki wskazują, że zwierzę osiągało około 27 metrów długości i ważyło mniej więcej 27 ton. Oznacza to masę porównywalną z dziewięcioma dorosłymi słoniami azjatyckimi. W praktyce był to jeden z największych dinozaurów odkrytych w całej Azji Południowo-Wschodniej.
Budowa i cechy gigantycznego zauropoda
Odkryty gatunek należał do zauropodów – grupy długoszyich, roślinożernych dinozaurów, do której zaliczają się również diplodok i brontozaur. Materiał kopalny obejmował kręgi, żebra, kości miednicy oraz kości kończyn.
Szczególnie imponująca była kość ramienna o długości 1,78 metra. Badacze podkreślali, że jej rozmiar już na pierwszy rzut oka pozwalał zrozumieć skalę zwierzęcia. Co istotne, nie odnaleziono czaszki ani zębów, dlatego część wniosków dotyczących diety oparto na wiedzy o pokrewnych zauropodach.
Nowy gatunek został zaklasyfikowany do grupy Euhelopodidae – rodziny zauropodów występujących wyłącznie w Azji. Charakterystyczne dla tej grupy są specyficzne cechy budowy kręgosłupa, miednicy i kończyn, które pozwalają odróżniać poszczególne gatunki.
Porównania z innymi znaleziskami z regionu wykazały, że kombinacja cech Nagatitana jest unikalna i nie pasuje do wcześniej opisanych form.
Nazwa, która łączy naukę i mitologię
Nazwa gatunku ma wyraźnie symboliczny charakter. „Naga” odnosi się do mitycznego węża wodnego z folkloru Azji Południowo-Wschodniej, kojarzonego z wodą i potężnymi siłami natury. „Titan” nawiązuje z kolei do gigantów z mitologii greckiej, podkreślając skalę odkrytego zwierzęcia. Z kolei „chaiyaphumensis” wskazuje bezpośrednio na miejsce odkrycia, czyli region Chaiyaphum.
W pracach uczestniczyli naukowcy m.in. z University College London, Uniwersytetu Mahasarakham, Uniwersytetu Technologicznego Suranaree oraz Muzeum Sirindhorn.
Czytaj także: Piramidy, pas WBC i show globalnego formatu. Usyk wraca w niezwykłej scenerii
Dinozaur otrzymał nieformalny przydomek „ostatni tytan” ze względu na kontekst geologiczny. Szczątki znaleziono w formacji Khok Kruat – najmłodszej znanej formacji w Tajlandii, w której zachowały się dinozaury. Datowana jest ona na późną wczesną kredę, około 100–120 mln lat temu.
Późniejsze procesy geologiczne sprawiły, że region uległ znacznym zmianom środowiskowym, przekształcając się w obszary morskie. W efekcie zapis kopalny dużych dinozaurów w tym rejonie jest mocno ograniczony.
W tym kontekście Nagatitan jawi się jako jeden z ostatnich dużych zauropodów, których istnienie udało się uchwycić w lokalnych warstwach skalnych. Nie jest to tylko opis gatunku, ale również symboliczna granica tego, co geologia regionu może jeszcze ujawnić.