Resort finansów szykuje mocniejsze uderzenie w słodzone napoje, a eksperci medyczni dają projektowi zielone światło. Polskie Towarzystwo Otyłości Dziecięcej apeluje jednak, by stawki opłaty cukrowej waloryzować co roku, a zebrane pieniądze przeznaczyć bezpośrednio na systemowe leczenie najmłodszych pacjentów.
- Większe opłaty za napoje słodzone. Maksymalna kwota ma wzrosnąć z 1,20 zł do 1,80 zł za litr.
- Po wprowadzeniu opłaty w pierwszym roku sprzedaż napojów gazowanych spadła o 19 proc., ale potem znów wzrosła. Stare stawki straciły potencjał przez inflację.
- Polskie Towarzystwo Otyłości Dziecięcej popiera podwyżkę. Przewodniczący PTOD promuje mechanizm indeksacji o inflację oraz przegląd przepisów co trzy lata.
Oczyszczanie krwi z mikroplastiku i toksyn. Obiecujące badania niemieckich naukowców
„Z perspektywy zdrowia publicznego opłata od środków spożywczych powinna być traktowana nie jako narzędzie wyłącznie fiskalne, lecz jako element polityki zdrowotnej państwa służący ograniczeniu spożycia napojów słodzonych, wspieraniu reformulacji produktów oraz finansowaniu działań profilaktycznych i leczniczych związanych z nadwagą i otyłością” – wskazali przedstawiciele PTOD w przyjętym stanowisku. Jego treść wysłali do wiceministra finansów Jarosława Nenemana.
Resort planuje podwyżkę
Resort finansów pracuje nad nowelizacją ustawy o zdrowiu publicznym, której celem jest m.in. podniesienie opłaty cukrowej od napojów, ale także objęcie nią koncentratów i suplementów diety.
Według przytaczanych przez przedstawicieli rządu danych, w pierwszym roku obowiązywania opłaty cukrowej sprzedaż napojów gazowanych spadła o 19 proc., jednakże w kolejnych latach wielkość sprzedaży tych napojów powróciła do poziomu sprzed wprowadzenia opłaty.
Opłata cukrowa jest nakładana na napoje słodzone cukrem lub substancjami słodzącymi, a także na produkty zawierające kofeinę lub taurynę. Projektowana nowelizacja zakłada podwyższenie części stałej opłaty z 0,50 zł do 0,70 zł za litr, części zmiennej z 0,05 zł do 0,10 zł za każdy gram cukru powyżej 5 g w 100 ml napoju oraz opłaty za kofeinę lub taurynę z 0,10 zł do 1,00 zł za litr.
Maksymalna kwota opłaty ma wzrosnąć z 1,20 zł do 1,80 zł za litr. Nowe przepisy mają również uszczelnić system, obejmując opłatą m.in. wszystkie koncentraty, część napojów-suplementów diety oraz wody smakowe zawierające dodane substancje słodzące czy soki.
Jednorazowa podwyżka to za mało?
PTOD popiera planowane zmiany, podkreślając, że dotychczasowe stawki z 2020 r. straciły swój potencjał wpływania na nawyki konsumentów ze względu na inflację i wzrost dochodów i nie stanowią już wystarczającego bodźca dla konsumentów ani dla producentów.
Prof. Paweł Matusik, przewodniczący PTOD i konsultant wojewódzki ds. pediatrii woj. śląskiego, zwrócił uwagę na konieczność nadania nowym przepisom długofalowej skuteczności.
– Jednorazowa korekta stawek to krok w dobrą stronę, ale bez mechanizmu corocznej indeksacji o inflację i wzrost zamożności społeczeństwa opłata bardzo szybko straci swój prozdrowotny charakter – zaznaczył profesor, cytowany w informacji prasowej.
Ekspert wskazał też, że kluczowe jest cykliczne weryfikowanie skutków regulacji co trzy lata, co pozwoli skutecznie uszczelniać system przed nowymi sposobami omijania przepisów przez producentów.
Pieniądze na profilaktykę i leczenie otyłości
Dr Paulina Metelska, członek zarządu PTOD, specjalistka zdrowia publicznego i dietetyk z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, podkreśliła zasadność przeznaczenia środków z opłaty cukrowej na wsparcie pacjentów.
– Wpływy z opłaty nie powinny trafiać wyłącznie do ogólnego budżetu ochrony zdrowia. Powinny być powiązane z konkretnymi, mierzalnymi działaniami odpowiadającymi na problem, którego dotyczą. Istotne jest też przeznaczenie części środków na stworzenie ogólnokrajowej, finansowanej publicznie ścieżki profilaktyki, diagnostyki i leczenia otyłości – zaznaczyła.
Przedstawiciele PTOD podkreślają, że spożycie napojów słodzonych, kształtowanie preferencji smakowych oraz dostęp do skutecznej profilaktyki i leczenia otyłości należą do kluczowych wyzwań zdrowia publicznego w populacji dziecięcej.