Reklama
REKLAMA
Reklama

To powszechne zjawisko wyraźnie zwiększa ryzyko demencji. Aż o 40 proc.

Old,Age,-,Alone.,Old,Woman,With,Bag,Seen,From
Przewlekła samotność zwiększa ryzyko demencji (fot. Shutterstock / Shutterstock)
Dodaj do ulubionych źródeł w Google

Wieloletnie analizy przeprowadzone na grupie seniorów dowodzą, że choć epizodyczne poczucie osamotnienia jest dla mózgu neutralne, to jego przewlekła forma podnosi ryzyko rozwoju demencji aż o blisko 40 proc. Co zaskakujące, problem ten dotyka również osób mieszkających z bliskimi.

  • Przewlekła izolacja emocjonalna zwiększa zagrożenie demencją o niemal 40 proc., podczas gdy sporadyczne odczuwanie osamotnienia okazuje się dla mózgu neutralne.
  • Długotrwały stres związany z brakiem więzi wywołuje stany zapalne uszkadzające układ nerwowy oraz sprzyja rozwojowi chorób krążenia i cukrzycy przez gorsze nawyki zdrowotne.
  • Blisko jedna trzecia chronicznie samotnych seniorów nie mieszka sama, co dowodzi, że kluczowa dla ochrony przed otępieniem jest jakość relacji, a nie sam fakt dzielenia domu z bliskimi.

Dlaczego seniorom częściej jest zimno? Naukowcy wskazali zaskakującą przyczynę

Dotychczasowy stan wiedzy medycznej wskazywał na wyraźny związek między izolacją społeczną a pogorszeniem funkcji poznawczych. Naukowcy wiedzieli już, że poczucie osamotnienia potrafi zaostrzać objawy otępienia, jednak wciąż brakowało precyzyjnych danych określających, jaki stopień i czas trwania tego stanu są dla mózgu najbardziej destrukcyjne. Przełomowe światło na tę kwestię rzucają wyniki wieloletniego projektu badawczego opublikowanego na łamach czasopisma naukowego „Aging & Mental Health”.

Dwadzieścia lat obserwacji seniorów

Zespół badaczy przeanalizował dane zebrane od 3777 osób w wieku 65 lat i starszych, monitorując ich stan zdrowia oraz kondycję psychiczną przez kolejne dwie dekady. Uczestników badania podzielono na trzy wyraźne kategorie pod względem doświadczanego poczucia izolacji: osoby, które nigdy nie czuły się samotne, te odczuwające samotność okazjonalnie oraz seniorów zmagających się z samotnością chroniczną.

REKLAMA
Reklama

Prawidłowe BMI nie zawsze oznacza zdrowie. Przełomowe badanie na 850 tys. osób

Zestawienie wyników z dwóch dziesięcioleci ujawniło uderzające różnice w zapadalności na choroby otępienne. W grupie osób, które nie skarżyły się na brak więzi, demencję zdiagnozowano u 33,1 proc. badanych. Tymczasem wśród seniorów doświadczających trwałego, nieustępującego osamotnienia odsetek ten wzrósł aż do 49,1 proc.

Oznacza to, że długofalowa izolacja emocjonalna wiąże się z niemal 40-procentowym wzrostem ryzyka rozwoju demencji. Jednocześnie naukowcy nie odnotowali żadnego istotnego statystycznie wzrostu zagrożenia w grupie osób, którym samotność towarzyszyła jedynie sporadycznie.

Biologiczne mechanizmy wyniszczające mózg

Wyniki te podważają powszechne przekonanie, że każdy przejaw osamotnienia w równym stopniu szkodzi zdrowiu poznawczemu. Jak podkreśla Karine Pérès z francuskiego ośrodka Bordeaux Population Health Centre, współautorka publikacji, kluczowe jest uchwycenie momentu, w którym przejściowy stan emocjonalny przekształca się w problem permanentny. Większość ludzi doświadcza samotności na różnych etapach życia, ale dopiero jej utrwalenie uruchamia kaskadę niekorzystnych zmian w organizmie.

Badacze wskazują na kilka mechanizmów łączących chroniczną izolację z degeneracją układu nerwowego. Po pierwsze chodzi o przewlekły stan zapalny. Długotrwały stres społeczny prowadzi do ciągłej aktywacji układu odpornościowego i osi stresu, co wywołuje w organizmie stany zapalne uszkadzające tkankę nerwową.

REKLAMA
Reklama

Druga kwestia to nawyki sprzyjające chorobom. Osoby trwale osamotnione częściej rezygnują z aktywności fizycznej i gorzej się odżywiają. Prowadzi to do rozwoju cukrzycy oraz schorzeń układu krążenia, które same w sobie stanowią istotne czynniki ryzyka demencji.

Naukowcy wskazują także na brak stymulacji intelektualnej. Ograniczenie kontaktów międzyludzkich pozbawia mózg naturalnych bodźców poznawczych, a nierozwiązane napięcie emocjonalne powoduje z czasem biologiczne zużycie organizmu.

Samotność w tłumie i wśród najbliższych

Jednym z najważniejszych wniosków płynących z badania jest obalenie mitu, że samotność dotyczy wyłącznie osób mieszkających w pojedynkę. Statystyki pokazały, że blisko 30 proc. uczestników zakwalifikowanych do grupy chronicznie samotnych dzieliło gospodarstwo domowe z partnerem lub żyło w wielopokoleniowych rodzinach.

Yvanna Simon, główna autorka badania, zwraca uwagę, że poczucie wyobcowania pod jednym dachem z bliskimi może wynikać z niesatysfakcjonujących relacji, braku angażujących zajęć lub nadmiernego obciążenia obowiązkami opiekuńczymi wobec innych członków rodziny. Z tego powodu eksperci apelują do lekarzy, pracowników socjalnych oraz twórców polityki zdrowotnej, aby nie oceniali ryzyka wyłącznie przez pryzmat sytuacji mieszkaniowej seniorów. Równie istotna jest subiektywna ocena jakości więzi społecznych.

REKLAMA
Reklama

Autorzy raportu zaznaczają, że w przeciwieństwie do wielu czynników genetycznych, przewlekła samotność jest zjawiskiem, któremu można skutecznie zapobiegać lub je odwracać. Dlatego wczesne rozpoznawanie tego problemu i wdrażanie programów wsparcia społecznego powinno stać się jednym z fundamentów strategii promujących zdrowe starzenie się mózgu.

Obejrzyj także:

REKLAMA
Reklama