Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Bartosz Grodecki reaguje na ustalenia Zero.pl w sprawie nielegalnego składowiska toksycznych odpadów w Ryczołku, położonego zaledwie ok. 7 km od 23. Bazy Lotnictwa Taktycznego. W imieniu prezydenta Karola Nawrockiego zwróci się do Ministerstwa Obrony Narodowej oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska o plan pilnego zabezpieczenia terenu i usunięcia odpadów.
- Bartosz Grodecki uważa, że nielegalne składowisko pod Kałuszynem to w czasach sabotażu i zagrożeń hybrydowych problem bezpieczeństwa państwa.
- Według szefa BBN resort obrony narodowej szacuje koszt usunięcia odpadów na 80–120 mln zł i wskazuje, że nie ma mechanizmu współfinansowania tej operacji.
- BBN chce, żeby rząd przedstawił konkretny plan: kto za sprawę odpowiada, skąd należy wziąć pieniądze i w jakim terminie teren zostanie oczyszczony.
Około 6,5 tys. pojemników z łatwopalnymi substancjami, przeciekające i przechylone beczki, brak realnej ochrony. Tak wygląda nielegalne składowisko odpadów niebezpiecznych w Ryczołku w gminie Kałuszyn, które opisaliśmy w Zero.pl i pokazaliśmy w Kanale Zero.
Po naszej publikacji głos zabrał szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Bartosz Grodecki. Jego zdaniem sprawy nie można dłużej traktować wyłącznie jako lokalnego problemu ekologicznego. Zapowiada formalną interwencję.
– W imieniu Prezydenta RP zwrócę się do Ministerstwa Obrony Narodowej oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska o szczegółowe informacje dotyczące dotychczasowych działań i aktualnej oceny zagrożenia, a także o przedstawienie konkretnego planu pilnego wsparcia gminy w zabezpieczeniu terenu i usunięciu niebezpiecznych odpadów, ze wskazaniem odpowiedzialnych instytucji, możliwych źródeł finansowania oraz terminów realizacji – zapowiada.
– W dobie nasilających się zagrożeń hybrydowych i aktywności grup sabotażowych nie możemy pozwalać, by zaledwie kilka kilometrów od 23. Bazy Lotnictwa Taktycznego od lat funkcjonowało nielegalne składowisko niebezpiecznych odpadów chemicznych – mówi Zero.pl Grodecki.
Wojsko nie chce płacić
Powołując się na ekspertyzę Akademii Pożarniczej w Warszawie, którą ujawniliśmy opinii publicznej, minister podkreśla, że ryzyko jest poważne. Jak dodaje, „potencjalne skutki pożaru dotyczą nie tylko życia i zdrowia mieszkańców oraz środowiska, ale również bezpieczeństwa infrastruktury o strategicznym znaczeniu dla obronności Polski”.
Grodecki zwraca też uwagę na to, od jak dawna instytucje wiedzą o zagrożeniu. – Szczególnie niepokojące jest to, że mimo wieloletniej wiedzy właściwych instytucji problem pozostaje nierozwiązany – zaznacza.
Usunięcie odpadów – jak wyliczyło MON – może kosztować między 80 a 120 mln zł. To kwota wielokrotnie przekraczająca możliwości finansowe gminy Kałuszyn, której roczny budżet to około 40 mln zł, a pieniędzy na inwestycje i inne niezaplanowane wydatki jest ok. miliona zł rocznie.
MON zastrzega przy tym, że nie ma obecnie mechanizmu, który pozwoliłby mu współfinansować takie działania, a jako instytucję właściwą do wsparcia samorządu wskazuje inny resort – klimatu i środowiska.
Bartosz Grodecki apeluje, by problemy z finansowaniem i podziałem kompetencji oraz toczące się postępowania nie opóźniały zabezpieczenia terenu.
– Trwające postępowanie prokuratorskie i procedury zmierzające do ustalenia odpowiedzialności za nielegalne składowanie odpadów nie mogą oznaczać odkładania działań zabezpieczających – mówi Zero.pl szef BBN. – Bezpieczeństwo państwa nie może zależeć od sporów kompetencyjnych czy braku odpowiednich mechanizmów finansowania. Konieczne jest skoordynowane działanie administracji rządowej i realne wsparcie samorządu – podkreśla.
Ekspertyza: pożar zaszkodzi wojskowej bazie
Składowisko znajduje się na prywatnej działce w Ryczołku w powiecie mińskim, ok. 50 km od Warszawy, na terenie dawnej wytwórni asfaltu. Inspektorzy ochrony środowiska natrafili na nie na początku 2022 r. Wycieki odnotowywane są co najmniej od 2024 r., wiele pojemników przechyla się, a w październiku 2026 r. inspekcja ochrony środowiska oceniła ich stan jako „krytyczny”. Większość odpadów jest składowana w pojemnikach typu mauzer i metalowych beczkach.
Ekspertyza Akademii Pożarniczej, do której dotarliśmy, wskazuje na bardzo wysokie prawdopodobieństwo pożaru. Jego skutki mogłyby dotknąć kilkudziesięciu tysięcy osób i doprowadzić do poważnego skażenia środowiska.
Przeczytaj też: ABW ostrzegała przed Kołodziejczakiem już w 2024 r. Były minister: Nie pamiętam
Według ekspertyzy z września 2026 r. ewentualny pożar mógłby wywołać płomienie sięgające około 30 m i toksyczny dym, zawierający m.in. fosgen – silnie toksyczny gaz. Akcja gaśnicza byłaby skrajnie trudna. Spływające zanieczyszczenia mogłyby skazić rzeki Witówkę, Kostrzyń, Liwiec i Bug, a także zagrozić ujęciom wody pitnej dla pobliskiego Kałuszyna.
Pożar – co wynika z ekspertyzy – mógłby wstrzymać operacje lotnicze w 23. Bazie Lotnictwa Taktycznego w Janowie, gdzie stacjonują myśliwce FA-50GF, oraz uszkodzić samoloty i systemy radarowe. W wewnętrznej korespondencji wojskowej, do której dotarliśmy, składowisko opisano jako potencjalne zagrożenie dla bazy oraz bezpieczeństwa państwa. Przedstawiciele bazy w Janowie nie odpowiedzieli na nasze pytania.
Baza jest strategicznym ogniwem systemu obronnego Polski. Zapewnia zaplecze techniczne i logistyczne oraz warunki do szkolenia i prowadzenia działań przez polskie i sojusznicze lotnictwo.
Pożar składowiska zagroziłby też infrastrukturze drogowej – drodze krajowej nr 92 oraz przebiegającej kilkaset metrów dalej autostradzie A2 – i pobliskiej linii elektroenergetycznej najwyższego napięcia 400 kV.
MON od ponad miesiąca dysponuje ekspertyzą Akademii Pożarniczej. Przedstawiciele resortu spotkali się w tej sprawie z samorządowcami. Lokalni urzędnicy mówią jednak, że nie poszły za tym żadne konkretne działania.
Teren jest fatalnie strzeżony. Sami weszliśmy na składowisko bez większych przeszkód. Przez część doby nie ma tam ochrony, nie ma też kamer przy głównej bramie. Właściciel gruntu odmówił wypowiedzi przed kamerą i twierdzi, że jedynie wydzierżawia teren.
Przed publikacją poinformowaliśmy o swoich ustaleniach służby specjalne: Służbę Kontrwywiadu Wojskowego i Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Składowiska do tej pory nie zabezpieczono.
