W środę 12 sierpnia Polacy zobaczą częściowe zaćmienie Słońca – w Kotlinie Kłodzkiej nawet 88 proc. tarczy. Zjawisko rozpocznie się ok. 19.10-19.20. Tej samej nocy przypada maksimum Perseidów, czyli nawet 100 meteorów na godzinę. Pełne zaćmienie zobaczą mieszkańcy Islandii i Hiszpanii.
- Częściowe zaćmienie Słońca będzie widoczne w całej Polsce między ok. 19.10 a 20.30, z maksymalną fazą 88 proc. w Kotlinie Kłodzkiej i tylko 42 proc. w Bieszczadach.
- Do bezpiecznej obserwacji zaćmienia niezbędne są specjalne okulary do obserwacji Słońca – zwykłe okulary przeciwsłoneczne nie chronią wzroku.
- Tej samej nocy przypada maksimum Perseidów – nawet 100 meteorów na godzinę, a nów Księżyca zapewni idealnie ciemne niebo do ich obserwacji.
Miłośników astronomii czeka wyjątkowy dzień. W środę 12 sierpnia po zachodzie – a właściwie już w jego trakcie – Słońce zostanie częściowo zasłonięte przez Księżyc, a w nocy z 12 na 13 sierpnia niebo rozświetli maksimum roju meteorów Perseidów.
Zaćmienie całkowite będzie można obejrzeć jedynie z wybranych rejonów Islandii i Hiszpanii, w tym z Majorki. W Polsce zjawisko będzie miało charakter częściowy, ale i tak zapowiada się widowiskowo.
Kiedy i gdzie najlepiej widać zaćmienie
Zaćmienie w Polsce rozpocznie się między godz. 19.10 a 19.20, w zależności od lokalizacji. Najlepsze warunki będą w Kotlinie Kłodzkiej, gdzie Księżyc zasłoni aż 88 proc. tarczy słonecznej. Na Mazurach będzie to maksymalnie 85 proc.
Gorzej wypadną wschodnie regiony kraju – tam maksymalna faza nastąpi już po zachodzie Słońca. Najsłabiej zjawisko będzie widoczne w Bieszczadach – jedynie 42 proc. zasłoniętej tarczy. Słońce zajdzie między godz. 20.00 (Rzeszów) a 20.30 (Szczecin).
Momenty zaćmienia dla wybranych miast, podane według „Almanachu astronomicznego na rok 2026”, wydanego przez Polskie Towarzystwo Astronomiczne (PTA). Podane są kolejno: początek, faza maksymalna, koniec zaćmienia:
- Białystok – 19.13, brak maksimum, 20.01,
- Gdańsk – 19.11, 20.05, 20.23,
- Kraków – 19.18, brak maksimum, 20.04,
- Łódź – 19.16, 20.08, 20.12,
- Poznań – 19.15, 20.10, 20.24,
- Szczecin – 19.14, 20.08, 20.36,
- Warszawa – 19.15, 20.07, 20.07,
- Wrocław – 19.17, 20.12, 20.19.
Faza maksymalna (jeśli podana w nawiasie, oznacza fazę w momencie zachodu Słońca, jeśli zaszło przed faza maksymalną):
- Białystok – (0,792),
- Gdańsk – 0,855,
- Kraków – (0,711),
- Łódź (0,866),
- Poznań 0,867,
- Szczecin 0,867,
- Warszawa 0,861,
- Wrocław 0,874.
Jak bezpiecznie patrzeć na Słońce
Zaćmienia częściowego nie wolno oglądać gołym okiem – nawet częściowo zasłonięte Słońce pozostaje zbyt jasne. Konieczne są specjalne okulary do obserwacji zaćmień, różniące się od zwykłych okularów przeciwsłonecznych. Można je kupić w internecie lub w sklepach astronomicznych.
Alternatywą jest rzutowanie obrazu z teleskopu na ekran, np. kartkę papieru. Nigdy nie należy patrzeć na Słońce bezpośrednio przez lornetkę czy teleskop bez odpowiednich filtrów – grozi to trwałą utratą wzroku.
Utrudnienia dla podróżujących na zaćmienie całkowite
Osoby planujące podróż do Hiszpanii czy na Islandię powinny liczyć się z dużym ruchem i możliwymi blokadami dróg, szczególnie w rejonach górskich. Władze zapowiadają ograniczenia w miejscach, gdzie tłok mógłby zagrozić bezpieczeństwu lub utrudnić dojazd służb ratowniczych.
Dodatkowym utrudnieniem w Hiszpanii mogą być trwające pożary lasów – dym może ograniczyć widoczność w zależności od kierunku wiatru. Dla tych, którzy nie wybiorą się w podróż, dostępne będą transmisje internetowe zjawiska.
Perseidy zwieńczą astronomiczny wieczór
Po zaćmieniu Słońca warto zostać na dworze dłużej – w nocy nastąpi maksimum Perseidów, podczas którego można dostrzec nawet 100 meteorów na godzinę. Do obserwacji nie są potrzebne żadne okulary – meteory widać na całym niebie.
Dodatkowym atutem jest fakt, że Księżyc będzie w nowiu, więc jego blask nie zakłóci obserwacji. Warto wybrać ciemne miejsce, z dala od świateł miejskich, i uzbroić się w cierpliwość – chmury mogą całkowicie uniemożliwić dostrzeżenie zjawiska.
W Polsce zaplanowano liczne pokazy i pikniki astronomiczne, często nazywane „Nocami Spadających Gwiazd”. Kolejna okazja do obserwacji zaćmienia całkowitego z Polski nastąpi dopiero w 2135 roku, a częściowego – już w 2027 roku.