W rządzie przyspieszają prace nad włączeniem tzw. małpek do systemu kaucyjnego. Resort klimatu i środowiska zapowiada dwuletni okres przejściowy, ale dla branży handlowej to nie jest pocieszenie. – Sklepy będą musiały wydać dodatkowe pieniądze i to nie będą małe pieniądze – mówi Marcin Poniatowski z zarządu Polskiej Sieci Handlowej Lewiatan.
- Resort klimatu i środowiska zrobił ważny krok w kierunku rozszerzenia systemu kaucyjnego w Polsce o opakowania szklane jednorazowego użytku, w tym tzw. małpki.
- Okres przejściowy, który ma pozwolić sklepom na przystosowanie się do zmian, jest projektowany na dwa lata. Branży handlu detalicznego to jednak nie przekonuje.
- – Trzeba liczyć się z kosztem dla całego rynku rzędu 2 mld zł – mówi Zero.pl Marcin Poniatowski z zarządu Polskiej Sieci Handlowej Lewiatan.
- „Już dziś system potrafi kosztować sklep nawet 2500 zł miesięcznie, a kolejne frakcje oznaczają kolejne obciążenia” – podkreśla w swoim stanowisku Polska Izba Handlu.
Pod koniec tygodnia minister klimatu i środowiska Paula Hennig-Kloska poinformowała na antenie Radia Zet, że jej resort przyjął projekt ustawy rozszerzający system kaucyjny o tzw. małpki, czyli małe butelki z mocnym alkoholem o pojemności 100, 200 lub 300 ml.
Nowe opakowania pod parasolem systemu kaucyjnego
– Kierownictwo MKiŚ przyjęło wniosek o wpis projektu ustawy do wykazu prac legislacyjnych rządu – doprecyzowuje w rozmowie z Zero.pl rzecznik ministerstwa, Marek Pogorzelski. – Projekt trzeba teraz przygotować, na razie nie możemy więc określić terminu rozpoczęcia konsultacji publicznych.
– Na pewno jednak rynek dostanie czas, żeby przygotować się do tej zmiany – uspokaja przedstawiciel MKiŚ.
Sklepy dostaną dwa lata na dostosowanie się do wymogów związanych z rozszerzeniem systemu kaucyjnego – na taki okres czasu projektowany jest okres przejściowy dla nowych przepisów. Branży to jednak nie uspokaja.
System kaucyjny rośnie, sklepy liczą wydatki
– Obecnie na rynku jest być może tylko jedna sieć, która budowała swoją infrastrukturę z myślą o tym, jak system kaucyjny będzie wyglądać w przyszłości, myślę tu o Lidlu – mówi Zero.pl Marcin Poniatowski, członek zarządu Polskiej Sieci Handlowej Lewiatan.
– Wydaje mi się, że każda z sieci będzie zmuszona do zakupu nowych urządzeń, bo dziś nie wszystkie będą w stanie zrealizować zbiórkę na nowych zasadach, bez względu na to, czy będziemy zbierać kruszywo, czy opakowania jednorazowe szklane w całości (tego jeszcze nie wiemy).
– Sklepy będą zatem musiały wydać dodatkowe pieniądze i to nie będą małe pieniądze. Trzeba liczyć się z kosztem dla całego rynku rzędu 2 mld zł – dodaje.
Polska Izba Handlu, która zrzesza ok. 30 tys. podmiotów, w tym sklepów i hurtowni spożywczych, też bije na alarm.
Czytaj także: 5 mld zwróconych opakowań i fala dezinformacji? „Ma wzmacniać poczucie chaosu”
„Prosta droga do upadku tysięcy małych sklepów”
„Od jesieni 2020 r. konsekwentnie wskazujemy, że system kaucyjny nie powinien obejmować jednorazowych opakowań szklanych” – czytamy w stanowisku izby.
„Jeszcze w maju tego roku ostrzegaliśmy, że pochopne włączenie szkła jednorazowego to prosta droga do upadku tysięcy małych sklepów” – dodaje organizacja.
Ze stanowiska Polskiej Izby Handlu można wywnioskować, że dla branży handlowej jednorazowe opakowania szklane nie są tylko kolejnym rodzajem odpadów do zagospodarowania.
„System, który działa dopiero od 1 października 2025 r., został zaprojektowany bez szkła jednorazowego” – tłumaczy izba. „Dotyczy to automatów, organizacji przestrzeni i obsługi. Szkło jest cięższe i trudniejsze w logistyce niż puszki czy butelki PET, a w sklepach, zwłaszcza tych najmniejszych, po prostu brakuje na nie miejsca”.
„Dochodzą ryzyka sanitarno-higieniczne związane z przyjmowaniem zużytych butelek po alkoholu. Już dziś system potrafi kosztować sklep nawet 2500 zł miesięcznie, a kolejne frakcje oznaczają kolejne obciążenia. Najmocniej odczują je małe sklepy, których pozycja wobec dużych sieci jeszcze się pogorszy”.
Polska Izba Handlu o rozszerzeniu systemu kaucyjnego
Obrazowo tłumaczy to Marcin Poniatowski z Lewiatana.
– Większość urządzeń do zbiórki, które posiadają sklepy, nie ma podziału na trzy frakcje, poza tym dziś i tak są one mocno obłożone i nie mają wolnej przestrzeni, by dorzucić do nich jeszcze szkło. Prawdopodobnie będzie tak, że sklep dokupi drugie urządzenie i będzie ono stało obok obecnego kaucjomatu.
– Osobną kwestią jest zupełnie inna logistyka – podkreśla. – Inaczej ważą opakowania PET, inaczej szkło. W automatach do zbiórki szkła instalowane są pojemniki o pojemności 25 kg i 50 kg. Do ich wyjmowania mogą być potrzebne wózki widłowe, a do wywożenia – specjalne samochody z windą załadowczą. To także inne zasady BHP, nie mówiąc już o miejscu na składowanie tego szkła w sklepach przed odbiorem.
Obecnie systemem kaucyjnym objęte są plastikowe butelki o pojemności do 3 litrów, metalowe puszki o pojemności do 1 litra oraz szklane butelki wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra. Kaucja wynosi odpowiednio 50 gr za plastikowe butelki i puszki oraz 1 zł za butelki wielorazowe. Wysokość kaucji za tzw. małpki nie została jeszcze ustalona.
System kaucyjny bez opakowań po napojach mlecznych
Resort klimatu i środowiska podtrzymuje natomiast, że nie prowadzi prac nad rozszerzeniem systemu kaucyjnego o opakowania po produktach mlecznych – a więc po samym mleku, kefirach, jogurtach, maślankach itp.
Już wcześniej MKiŚ wskazywało, że chodzi tu o kwestie sanitarne. Przedstawiciele ministerstwa wskazywali też, że Unia Europejska nie nakłada na kraje członkowskie obowiązku włączania takich opakowań do systemu kaucyjnego.
Polska Izba Handlu w swoim stanowisku komentuje, że to „jedyna dobra wiadomość”. Zapowiada też, że będzie domagać się od ministerstwa rzetelnej oceny skutków regulacji z danymi dotyczącymi małych sklepów, a także realnego zwolnienia z obowiązku zbiórki szkła najmniejszych podmiotów handlowych oraz gwarancji terminowego odbioru opakowań i zwrotu kaucji.
Za wcześnie na zmiany? „Wprowadzanie nowej frakcji jest błędem”
– Obecnie, kiedy system kaucyjny funkcjonuje w Polsce niewiele ponad rok, wprowadzanie nowej frakcji jest błędem – podsumowuje obawy branży Marcin Poniatowski. – Skoro MKiŚ mówi, że celuje we wprowadzenie nowych przepisów za dwa lata, po co pisać je już dzisiaj? Dajmy systemowi kaucyjnemu popracować, ukształtować się; dajmy sobie czas na poznanie błędów, które popełniliśmy. Wciąż jeszcze są rzeczy, które nas zaskakują w tym systemie, wciąż nie ma w nim wszystkich producentów, a do tego procedowana jest jeszcze ustawa o ROP (rozszerzonej odpowiedzialności producenta – red.). Zbyt wiele kwestii się miesza i jest rozwiązywanych wyrywkowo.
Czytaj także: Bunt w europejskim mieście, nie chcą systemu kaucyjnego. „Dramat społeczny”
W wywiadzie dla portalu Zero.pl przeprowadzonym z okazji rocznicy wprowadzenia systemu kaucyjnego w Polsce (przypadła 1 października 2026 r.) wiceminister klimatu i środowiska Anita Sowińska oceniła, że cały proces legislacyjny związany z projektem ustawy włączającej małpki do systemu potrwa co najmniej pół roku. – Liczę na uchwalenie ustawy w przyszłym roku, jednak samo wdrożenie będzie wymagało około dwuletniego vacatio legis, aby rynek zdążył przygotować infrastrukturę – powiedziała wiceszefowa MKiŚ.
