„Zdrada Ojczyzny, to jest czyn umyślnie popełniony przez obywatela ZSRR ze szkodą dla niezależności państwowej, nienaruszalności terytorialnej lub potęgi militarnej ZSRR”, fragment art. 64 kodeksu karnego ZSRR.
Coraz częściej słychać doniesienia na temat złego stanu zdrowia szefa Federalnej Służby Bezpieczeństwa (FSB) Aleksandra Bortnikowa, który podobno dużą część obowiązków wykonuje z kremlowskich sanatoriów. A niedawne aresztowania generałów FSB podpowiadają co najmniej trzy zjawiska: 1. nadchodzącą zmianę pokoleniową w resorcie; 2. że w innych rosyjskich służbach istnieją ludzie na tyle silni, by podnieść rękę na FSB; 3. że poputinowski delfin wcale nie musi wywodzić się z efesbeszników.
Niezależnie jednak od tego, kto przyjdzie po Bortnikowie, a nawet po Putinie, przejmie służbę przesiąkniętą duchem KGB Jurija Andropowa – legendarnego, skrajnie inteligentnego, lecz ogarniętego obsesją ochrony ZSRR przed dysydentami i wpływami zagranicy. Właśnie KGB lat 70. wychowywało początkujących, dwudziestokilkuletnich oficerów o nazwiskach Putin, Bortnikow, Patruszew, Czemiezow czy Iwanow. Popatrzcie na ich młode, nijakie, chłopsko-robotnicze twarze à la russe. Zaszczepiono im w głowach andropowszczyznę, która mutuje wraz ze zmieniającym się światem, a jej nosiciele są dzisiaj bliskimi kresu siedemdziesięcioparolatkami. Jednak istota andropowszczyzny pozostaje niezmienna.
Nocne rozmowy z udziałem Polski. „Na lotnisku wojskowym w Dublinie”
Jajko na każdego
Zapytałem chińskiego DeepSeeka, jak scharakteryzowałby dzisiejszą FSB. Odpowiedział dość zgodnie z amerykańskim Gemini, że jest to obecnie struktura-lewiatan, łącząca w sobie cechy klasycznej służby kontrwywiadowczej i policji politycznej, która pod wpływem wojny przestawiła swój wektor działania z dostarczania krajowi bezpieczeństwa na rzecz kontroli społeczeństwa i ochrony putinizmu. Stała się też, to już moja ocena, redystrybutorką majątku skonfiskowanego rosyjskim i zagranicznym firmom oraz regulatorką elit – gubernatorów, ministrów, miliarderów – o których przetrwaniu lub niebycie decyduje za pomocą teczek i represji. (Pisaliśmy o tym w tekście Generałowie w więzieniach, miliarderzy bez majątków. Tak dziś rządzi Putin).
Oficerowie FSB pełnią dziś funkcję podobną do tej, jaką odgrywali komisarze ludowi w ZSRR czy delegaci partyjni w Chinach – nadzorują wszystkie dziedziny życia. W każdym departamencie większych rosyjskich banków, koncernów, ministerstw, przedsiębiorstw, urzędów czy nawet w Dumie Państwowej zasiada wicedyrektor z twarzy podobny zupełnie do nikogo. To efesbesznik, który sprawdza i kontroluje oraz – jak mawiają Rosjanie – „kolekcjonuje faberże” (jajko Fabergé to inne określenie na kompromaty). Faberże posiada znacznie więcej funkcji niż tylko prostacki szantaż typu „daj Sierjoga w łapę, bo żona się dowie”. Służy do wymuszania haraczu za „ochronę” FSB i jest materiałem na potencjalne przejęcie firmy lub przeprowadzenie w niej zmian personalnych.
Rozmowy pokojowe o Ukrainie – Europa dołączy do negocjacji. Podsumowanie nocy
To również system homeostazy putinizmu. Skoro FSB każdego trzyma w garści – nie wyłączając swoich własnych oficerów – każdy będzie pracował ku chwale ojczyzny, nie sprzeciwiając się systemowi. A jeśli komukolwiek przyjdzie do głowy zdrada, bunt, niezgoda na obecną politykę czy decyzję przełożonych, otwieramy faberże w ładnie oprawionej teczce i sczytujemy kwity – chodziłeś do domów publicznych, wziąłeś łapówkę, odnowiłeś dach za lewiznę z kontraktu itd. Święty w Rosji jest tylko Putin, cała reszta ma na sumieniu niemało grzeszków. I proszę zwrócić uwagę, jakie to rosyjskie połączenie prawosławia i marksizmu. Grzech i sumienie posiadają materialną postać teczki-faberże.
Naturalnie w warunkach wojny obsada efesbeszników zwiększyła się w armii, na froncie, w ministerstwie obrony i zakładach zbrojeniowych. Raz, że tego wymaga państwo i sam prezydent. Dwa, że tu znajdują się największe zasoby. W ostatnich latach FSB zagarnęła też regulowanie i tworzenie „suwerennego internetu”. Tym samym Łubianka – moskiewska centrala resortu – nie tylko współdecyduje o tym, czego Rosjanie i setki milionów ludzi na obszarze postsowieckim nie powinni oglądać, czytać i myśleć, lecz także o tym, co powinni oglądać, czytać i myśleć.
Nietykalni
Zacznijmy od starzejącego się dyrektora FSB, Aleksandra Bortnikowa, który 15 listopada kończy 75 lat. Zawsze śmieszył mnie jego akcent z Uralu, który współgra z podobieństwem twarzy do filmowego Kazimierza Pawlaka. Bortnikow pełni swoją funkcję dłużej niż Andropow, ponieważ jest znacznie mniej inteligentny, lojalny wobec klanu swego poprzednika Nikołaja Patruszewa i wiernie wykonuje rozkazy. W przeciwieństwie do kolegów ze szczytów władzy nie uwłaszczył się jako miliarder na przedsiębiorstwach i zasobach państwowych. Pozostał przeciętnym milionerem-dyrektorem i nawet jego syn jest zaledwie wicedyrektorem Banku VTB.
W stulecie powołania przez Feliksa Dzierżyńskiego Czeki (Wszechrosyjskiej Komisji Nadzwyczajnej) Bortnikow udzielił wywiadu rządowej „Rossijskiej Gaziecie”. Nawet w kręgach władzy i prokremlowskich mediów dało się słyszeć głosy niezadowolenia. Bo gdyby po prostu pochwalił KGB i swojego mistrza Andropowa, nie byłoby problemu. Ale on gloryfikował NKWD oraz usprawiedliwiał terror i represje stalinizmu. Co gorsza, najprawdopodobniej był to szczery pogląd nie tylko jego, ale większości siłowików.
Merz wraca na twardy kurs w sprawie ETS. „Rosjanie infiltrowali państwo niemieckie”
Ocena FSB pod wodzą powoli żegnającego się z Łubianką Bortnikowa jest mieszana. Niewątpliwie bez jego formacji niemożliwe jest utrzymanie bezpieczeństwa i kontroli wewnątrz państwa. Żadna inna służba nie dysponuje taką potęgą. Z drugiej strony Federalna Służba Ochrony (FSO), odpowiadająca za ochronę najważniejszych osób i budynków w państwie, sektoralnie umie zdobyć przewagę – np. w „ochronie” zyskownej firmy – i nie boi się wejść w kolizję z Łubianką. FSB skutecznie wspierała utrzymywanie wpływów rosyjskich na obszarze postsowieckim, ale Rosja musiała wywołać wojnę w Gruzji i na Ukrainie, bo te zaczęły wymykać się spod kontroli. Nie mówiąc o rosnącym znaczeniu Chin w Azji Centralnej i niepowstrzymaniu ataku Azerbejdżanu na Armenię.
FSB wyeliminowała całkowicie pozasystemową opozycję, ale nie przewidziała i nie powstrzymała marszu Prigożyna na Moskwę w 2023 r. oraz dopuściła do licznych ukraińskich zamachów na rosyjskich wojskowych wyższego szczebla. Zdławiła czeczeńskie dążenia niepodległościowe i Emirat Kaukaski (rosyjska odnoga Państwa Islamskiego), ale dopuściła do zamachu w Crocus City Hall w 2024 r., w którym zginęło ok. 150 osób. Przejęła Służbę Pograniczną, ale ta nie zatrzymała zajęcia przez armię ukraińską części obwodu kurskiego. Wreszcie odegrała jedną z głównych ról w przygotowywaniu inwazji na Ukrainę, ale zakończyło się to porażką, ponieważ fatalnie oceniła nastroje Ukraińców pod kątem ich otwartości na rosyjską aneksję.
Jednak to spiżowa cecha FSB: nietykalność. Ani Bortnikow, ani żaden z ważnych generałów nie poniósł odpowiedzialności za te cztery wielkie porażki: Ukraina, Crocus City Hall, bunt Prigożyna i obwód kurski.
Witkoff i Kushner po rozmowach w Moskwie. Padły słowa o Europie
Władcy internetu i reszta
FSB składa się z siedmiu służb i pięciu bytów o pewnej autonomii. Świat zachodni najlepiej zna Drugą Służbę ds. Ochrony Ładu Konstytucyjnego i Walki z Terroryzmem, ponieważ to dziedziczka V Zarządu KGB odpowiedzialnego za zwalczanie dysydentów w ZSRR. To ona fałszowała próbki antydopingowe podczas zimowych igrzysk olimpijskich w Soczi oraz truła rosyjskich opozycjonistów i zdrajców, którzy uciekali za granicę. Nadzoruje zresztą Instytut Kryminalistyki FSB, gdzie doborowy oddział naukowców tworzy śmiertelne mikstury.
2. Służbą kieruje od 2006 r. (!) gen. Aleksiej Siedow, także dziecko Andropowa, raportujący bezpośrednio do Putina. Oprócz mordowania przeciwników reżimu jego pion zwalczył islamizm – w tym czeczeński – lewicowe i prawicowe ruchy terrorystyczno-ekstremistyczne, samobójcze i terrorystyczne ruchy młodzieżowe, które właśnie przechodzą przez Polskę, a teraz walczy z ukraińskim sabotażem. Słowem, Siedow kieruje policją polityczną, która w takim kraju jak Rosja zwalcza nie tylko pokojowych przeciwników reżimu, lecz także groźne formacje zbrojne i ekstremistyczne.
Dwa lata temu, mimo wpadki w Crocus City Hall, Służba Siedowa przejęła od 1. Służby Kontrwywiadu i 3. Służby Naukowo-Technicznej kontrolę internetu. Ponieważ pracownicy 2. Służby to internetowi dyletanci i gospodarczy troglodyci, zamiast kontrolować internet, dławią ruch sieciowy, tworzą „białe listy” (legalne strony zatwierdzone przez państwo) oraz wyłączają VPN-y, mobilny internet, bankowość internetową i aplikacje codziennego użytku. Finał tego widzieliśmy podczas internetowych blackoutów w Moskwie i Sankt Petersburgu. Naturalnie 2. Służba swymi działaniami niszczy profity generowane w internecie i osłabia gospodarkę, za co nienawidzą jej technokraci, blok polityczny w administracji prezydenta oraz rząd na czele z premierem Miszustinem.
Za pomocą systemu SORM (System Środków Operacyjno-Rozpoznawczych), który musi zainstalować każdy dostawca internetu, oficerowie 2. Służby wyłapują każdy nieprawomyślny ruch w sieci, np. czytanie zakazanej gazety. To oni wypróbowują dla FSB inwigilujące LLM-y i AI. Jednak gen. Siedow najprawdopodobniej nie zostanie następcą Bortnikowa, ponieważ jest za stary.
„Zawsze będziemy wdzięczni”. Zełenski podsumował rozmowy z Tuskiem
Najbardziej opłacalną dla efesbesznika jest umowa o pracę w Czwartej Służbie Bezpieczeństwa Ekonomicznego. Jej Zarząd „K” nadzoruje Bank Centralny i banki komercyjne, służbę podatkową i celną, rząd i administrację prezydenta. Zarząd „P” – przemysł, w tym korporacje naftowo-gazowe i zbrojeniowe. Zarząd „M” – policję, Gwardię Narodową, Ministerstwo Sprawiedliwości i inne agencje.
Haracze i płatna ochrona kwitną tu w najlepsze, tym bardziej że 4. Służba typuje prywatne korporacje do nacjonalizacji. Ale też może się nadziać, stając do walki goliatów. Bo kiedy oficer 4. Służby wchodzi w konflikt z kimś ważnym z administracji prezydenta albo Gwardii Narodowej rządzonej przez gen. Zołotowa, byłego osobistego ochroniarza Putina, to co wtedy? Kto jest ważniejszy? A tu jeszcze każdy wysoko postawiony ma protekcję kogoś jeszcze ważniejszego oraz powiązany jest z jednym z klanów. Dodatkowo w warunkach wojny, kiedy prezydent wymaga dokręcenia śruby i efektywniejszego zwalczania korupcji, 4. Służba musi tak kręcić swoje „lody”, by jednocześnie dostarczać pieniądze do budżetu oraz dbać o jako takie wyniki finansowe instytucji państwa.
Będzie spotkanie Trump-Putin. Kreml wskazał miejsce
Być może dlatego, że jest maszynką do robienia pieniędzy, doszło tu do przesilenia. Kiedy we wrześniu tego roku z funkcji szefa „dobrowolnie” zrezygnował gen. Siergiej Ałpatow, poszły za tym aresztowania dwóch jego ludzi: gen. Aleksandra Kumanjajewa – brutala i korupcyjnej pazery jakich mało – oraz gen. Maksyma Denisowa. Obaj prawdopodobnie weszli w drogę byłemu ochroniarzowi Putina, Aleksiejowi Diuminowi, typowanemu nie tylko na stołek dyrektora FSB, ale i prezydencki. To dawny osobisty ochroniarz Putina ze Służby Bezpieczeństwa Prezydenta (SBP), najbardziej elitarnej części FSO, który wedle legendy zawsze spał w pokoju obok, a Putin traktuje go jak syna. Potem Diumin został wiceszefem wywiadu wojskowego GRU, gubernatorem, doradcą prezydenta, aż wreszcie sekretarzem Rady Państwa, za pomocą której być może zostanie przeprowadzony proces kontrolowanej sukcesji. Poza tym Diumin dobrze żyje z militarnym klanem Siergieja Czemiezowa (dziecko Andropowa).
FSB kontra ochroniarze
Aresztowanie ludzi Ałpatowa pokazało, że korporacja FSB może przegrać walkę o sukcesję po Bortnikowie i Putinie z tzw. frakcją ochroniarzy z FSO. Tym bardziej że ochroniarze przechodzą też ścieżkę kariery politycznej i gospodarczej. Obok Diumina jako kandydata na dyrektora FSB wskazuje się innego adiutanta z SBP, gen. Dmitrija Mironowa, którego Putin także nazywa „synkiem”. Jego droga po zrzuceniu munduru prowadziła przez funkcję gubernatora, doradcy prezydenta, aż wreszcie objął stanowisko szefa komisji przy prezydencie ds. polityki kadrowej w organach ścigania. Innymi słowy, to on filtruje i przedstawia Putinowi kandydatów na najważniejszych siłowików w państwie.
Trzecim „synkiem” z SBP jest gen. Walerij Pikalow, zarządzający ochroną prezydenckiej rezydencji na Wałdaju. Z funkcji wicegubernatora Petersburga wskoczył na stołek dyrektora Federalnej Służby Celnej, która stanowi kolejną żyłę korupcyjnego złota – importowane dobra, w tym te objęte sankcjami – i na którą zęby ostrzył sobie Zarząd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, jeden z bytów autonomicznych FSB. To kontrwywiad w kontrwywiadzie, bo ściga korupcję wewnątrz FSB oraz prowadzi sprawy karne przeciwko najważniejszym urzędnikom w państwie, np. gubernatorom i ministrom. Nie tylko nazywany jest „specnazem klanu Sieczina”, szefa Rosnieftu, ale też wywodzi się z niego wicedyrektor FSB, gen. Siergiej Korolow, typowany na kolejnego kandydata do przejęcia stanowiska Bortnikowa. A mimo takiego portfolio nie udało im się zatrzymać nominacji Pikalowa i przejąć „cła”.
Strzelanina w Waszyngtonie. Są ranni, sprawca na wolności
Putin zresztą kilka lat temu wykonał eksperyment i mianował innego „synka” z SBP na zastępcę Bortnikowa. Niestety, gen. Jewgienij Ziniczew zginął w dziwnych okolicznościach, bo miał bohatersko rzucić się ze skały do wody, by ratować towarzyszącego mu reżysera. Dla ludzi FSB przejęcie jej przez „ochroniarza” byłoby policzkiem i utratą wpływów. Efesbesznicy najprawdopodobniej wyeliminowali Ziniczewa, ostrzegając Putina i frakcję ochroniarzy, że manewr „synek przejmuje korporację FSB” nie przejdzie, a każdy, kto tego spróbuje, naraża swoje życie. Nie zmienia to faktu, że ochroniarze coraz częściej zajmują kluczowe stanowiska, na przykład gen. Aleksandr Kurienkow został szefem ministerstwa ds. nadzwyczajnych – z tego resortu karierę rozpoczął Siergiej Szojgu – i podejmie walkę zarówno o FSB, jak i fotel prezydenta.
Zaplecze klanu Patruszewa
Dwóch kandydatów na nowego dyrektora pochodzi z 1. Służby Kontrwywiadu, w ramach której funkcjonują departamenty kontrwywiadu cywilnego, cybernetycznego i wojskowego. Rok temu Putin osobiście awansował twardogłowego gen. Iwana Tkaczowa, przesuwając go z kierowania Zarządem „K” SEB na szefa departamentu kontrwywiadu wojskowego w ramach 1. Służby, co może być przygotowaniem do wyższych stanowisk. Pojawiają się jednak opinie, że to posadzenie na minę, bo nadzór nad ministerstwem obrony i zbrojeniówką, a także przeprowadzanie przez niego czystek w armii podczas wojny to misja dla kamikadze. Tym bardziej że innym kandydatem na następcę Bortnikowa jest jego bezpośredni zwierzchnik, gen. Władysław Mieńszczykow, kierujący całą 1. Służbą.
Kandydatów na następcę raczej nie znajdziemy wśród pozostałych pionów. Znacznie spadła rola Piątej Służby ds. Informacji Operacyjnych i Stosunków Międzynarodowych, odpowiedzialnej od strony FSB za przygotowanie inwazji na Ukrainę w 2022 r. Po tym blamażu i gigantycznych defraudacjach gen. Biesieda został zastąpiony przez gen. Aleksiejewa, który prowadzi wewnętrzny audyt i próbuje utrzymać wpływy na obszarze postsowieckim. Szósta Służba Organizacyjno-Kadrowa i Siódma Służba Zabezpieczenia Działalności FSB są odpowiedzialne za kadry, majątek, nieruchomości i finanse FSB. To zaplecze klanu Patruszewów, które oznacza wielomiliardową własność i kontrakty państwowe, ale nie trampolinę do władzy. Służba Pograniczna ośmieszyła się zajęciem przez Ukraińców obwodu kurskiego i wyciekiem bazy danych Kordon, zawierającej dane Rosjan przekraczających granicę w latach 2014–2023.
Nowy dyrektor nie przyjdzie raczej z Centrum Specjalnego Przeznaczenia, choć jest to najciekawszy byt autonomiczny wewnątrz FSB. W jego skład wchodzą elitarne grupy bojowe „Alfa” i „Wympieł”, blisko współpracujące z 2. Służbą FSB i GRU. W znacznym stopniu to z nich utworzone zostało interoperacyjne Centrum 795, ściśle tajna i całkowicie autonomiczna struktura przeznaczona do przeprowadzania najważniejszych ataków na Ukrainie, a także zamachów, sabotażu i porwań za granicą. Podobno bezpośrednio podlega szefowi sztabu generalnego gen. Gierasimowowi, ma prawo podkupywać oficerów dowolnej służby – włącznie z FSO, FSB i GRU – a po części finansuje je Rostech Czemiezowa.
Gdybym był efesbesznikiem
Życie przeciętnego efesbesznika jest nudne. Większość z nich ugania się za zbuntowanymi gówniarzami, niewiele znaczącą opozycją oraz kontroluje skontrolowane wszerz i wzdłuż społeczeństwo, kombinując, jak tu dorobić haraczem. Poza tym czystki i represje dotykają także ich samych. Od 2022 r. wymieniono aż 70 proc. szefów regionalnych zarządów FSB.
Samochód wjechał w grupę ludzi w Niemczech. Kierowca uciekł
Polacy uwielbiają scenę, w której nieżyjący już Aleksiej Nawalny w 2020 r. ośmieszył przez telefon oficera FSB, który pracował w zespole odpowiedzialnym za jego otrucie. Nawalny przedstawił się jako fikcyjny asystent Nikołaja Patruszewa (wtedy szefa Rady Bezpieczeństwa) i zażądał ustnego raportu, dlaczego operacja otrucia zakończyła się niepowodzeniem. Podczas 49-minutowej rozmowy oficer ujawnił wszystkie szczegóły operacji (rozmowa jest dostępna w internecie).
Szkoda, że usatysfakcjonowani sprankowaniem efesbesznika nie pomyśleli, że jego prywatny numer sprzedał Nawalnemu za niemałą sumę ktoś ze służb, na polecenie kogoś z Kremla albo jakiegoś generała czy przysłowiowego Czemiezowa, w ramach walki jednego klanu z drugim. Wszystko po to, żeby zniszczyć odpowiedzialną za trucie frakcję, jej zwierzchnika albo jego protektora. Kwity na Miedwiediewa do filmu Nawalnego „On wam nie Dimon” również zostały dostarczone przez służby na polecenie kogoś z Kremla, może nawet samego Putina. Bo inaczej to w Rosji nie działa. Nawalny pływał w najbrudniejszej wodzie. I to jest ważna lekcja dla Polski: to, co oglądamy w Rosji jako szlachetne i satysfakcjonujące, prawie zawsze stanowi walkę grup interesu i odprysk brudu FSB, który przenika każdą dziedzinę życia.
Wartownik skarcił świtę Hegsetha przy Grobie Nieznanego Żołnierza
Nawet jeśli nazywam 2. Służbę troglodytami i zasadniczo nie mam powodów, by myśleć dobrze o FSB, to gdybym tam pracował, część moich decyzji byłaby podobna. Islamski, szkolny i polityczny terroryzm nie był wymysłem służb, ale realnym zagrożeniem. Odkąd wybuchła wojna, a ukraińska armia i służby nabrały w niej wprawy, nie można powiedzieć, by życie efesbeszników stało się prostsze, za co mogą podziękować swojemu prezydentowi. Ukraińcy udowodnili, że potrafią przeprowadzać zamachy na terenie Rosji, i to na kogo? Wiceszefa GRU! Skutecznie rekrutują do swoich działań przez internet, tak samo zresztą jak Rosjanie. I tak samo jak oni są dobrzy w propagandzie i dezinformacji. Czy w takiej sytuacji powinna dziwić zwiększona kontrola świata wirtualnego i pozawirtualnego przez FSB?
W dodatku przedłużająca się wojna i pogarszający się stan gospodarki mogą prowadzić do punktowych wybuchów niezadowolenia, a te do wybuchu niezadowolenia powszechnego. Jakie państwo, prowadzące wojnę, nie zwiększyłoby cenzury i kontroli? Gdybym siedział na Kremlu czy Łubiance, a zamierzał kontynuować wojnę, czy nawet podpisywać zawieszenie broni, co przecież może wywołać różne reakcje wśród elit i społeczeństwa, dokręcałbym śrubę. Tak na wszelki wypadek. Zresztą, skoro FSB stanowi odpowiednik systemu immunologicznego w naszym organizmie, to jej rola w sytuacjach kryzysowych automatycznie wzrasta.
Andropowszczyzna
Oczywiście na samym końcu pozostają uwarunkowania mentalne. Jurij Andropow posiadał bardzo wysokie IQ. Mówili o tym jego zwolennicy i wrogowie w kraju i za granicą. Uznawał masowe represje stalinizmu za barbarzyństwo. Wolał punktowe aresztowania, wsadzanie do szpitali psychiatrycznych, a zamiast zabijać przeciwników politycznych wysyłał ich do Ułan Bator. A mimo to święcie wierzył, że Chiny i USA chcą zagarnąć rosyjskie ziemie, że służby amerykańskie nieustannie ryją pod społeczeństwem sowieckim, aby obalić radziecką władzę. Że dysydenci to nie żaden obywatelski sprzeciw, wolność i sumienie, lecz czysta agentura zagranicy. Potwierdzają to jego decyzje, wiersze znalezione w szufladzie, wywiady oraz ludzie, którzy z nim pracowali. W ten sposób Andropow najpierw sprofilował kierowane przez siebie KGB, a potem państwo jako I sekretarz.
Były terrorysta z Czerwonych Brygad uciekł z aresztu domowego
Jak inaczej mogła zmutować andropowszczyzna, gdy od 25 lat Rosją rządzi jej dziecko, które na dodatek od blisko sześciu lat prowadzi wojnę egzystencjalną, w swoim mniemaniu nie z Ukrainą, lecz kolektywnym Zachodem? Co tylko w pewnym sensie jest prawdą, ale co w każdym sensie potwierdza obsesje Andropowa. Koło się zamyka. FSB może zmieniać literki skrótowca, ale nie zmieni esencji andropowszczyzny, w ostatnich 30 latach afirmowanej przez jej dzieci i trzech kolejnych dyrektorów FSB: Putina (1998–1999), Patruszewa (1999–2008), Bortnikowa (2008–?).
„Przekazywanie lub gromadzenie informacji stanowiących tajemnicę służbową w celu przekazania zagranicznym organizacjom lub ich przedstawicielom (…) podlega karze pozbawienia wolności do lat 3 lub pracy poprawczej do lat dwóch”, fragment art. 76.1 kodeksu karnego ZSRR.
