Tradycje gorzelnicze na Podlasiu mogą być starsze niż przypuszczano. Naukowcy Uniwersytetu Warszawskiego i Politechniki Łódzkiej odkryli w tym rejonie ślady sfermentowanych napojów alkoholowych w naczyniach ceramicznych sprzed 4,5 tys. lat.
- W naczyniach odkryto substancje przypominające piwo lub tzw. nordic grog. To starożytne napoje fermentowane z rejonu Skandynawii.
- To najwcześniejsze ślady chemiczne sfermentowanych napojów alkoholowych w tym regionie.
- Substancje odnaleziono w Supraślu na Nizinie Północnopodlaskiej oraz w Skrzeszewie położonym na Nizinie Mazowieckiej.
Ślady piwa lub tzw. nordic grog odnaleziono w badanych fragmentach trzynastu naczyń, które pochodziły ze stanowisk archeologicznych znajdujących się w Supraślu na Nizinie Północnopodlaskiej oraz w Skrzeszewie położonym na Nizinie Mazowieckiej. Ceramika była przeznaczona do celów obrzędowych charakterystycznych dla społeczności tzw. kultury pucharów dzwonowatych.
Naczynia badali naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Politechniki Łódzkiej. W masie ceramicznej odkryto związki organiczne zarówno odzwierzęce, jak i pochodzenia roślinnego. W próbkach zidentyfikowano również kwas mlekowy, octowy, azelainowy – naturalnie występujący w pszenicy czy jęczmieniu, oraz różnorodne produkty przemiany materii u bakterii i drożdży. Co ciekawe, wśród odkrytych substancji były też sfermentowane napoje alkoholowe.
Wyniki tych analiz opublikowano w piśmie Archeometry.
Pierwsze ślady alkoholu na Podlasiu. „Najwcześniejsze w tym regionie”
„Badania rzucają nowe światło na praktyki spożywania alkoholu w późnym neolicie i wczesnej epoce brązu w Europie Północno-Wschodniej. Wyniki wskazują, że co najmniej dziewięć naczyń zawierało niegdyś sfermentowane napoje alkoholowe przypominające piwo lub bardziej złożone mieszanki fermentowane, takie jak tzw. nordic grog. Odkrycia te stanowią najwcześniejsze ślady chemiczne sfermentowanych napojów alkoholowych w tym regionie, datowane na drugą połowę trzeciego tysiąclecia p.n.e.” – piszą autorzy publikacji na łamach Archeometry.
Piwo lub nordic grog, których ślady odkryto w ceramicznych pucharach, nie były pite codziennie, lecz stanowiły element uczt i obrzędów, które pomagały budować więzi między elitami społecznymi i jednoczyły te odległe od siebie grupy w jedną, wspólną „modę” kulturową.
Analiza naukowców z UW i Politechniki Łódzkiej wykazała również obecność substancji, które mogą sugerować, że użytkownicy ceramiki wykorzystali zboża (pszenicę lub jęczmień) oraz owoce, a także stosowali żywicę do konserwacji lub aromatyzacji napojów.
Jak podali naukowcy, wykorzystanie pszenicy czy jęczmienia jest szczególnie ciekawe, bo najstarsze dowody uprawy roślin w tym regionie pochodzą dopiero z późnej epoki brązu. Wskazuje to na istnienie sieci kontaktów i wymiany handlowej między różnymi grupami zamieszkującymi teren dzisiejszej Polski.
Kto przed 4 tys. lat mieszkał na terenie Polski?
Użytkownikami odnalezionej ceramiki byli przedstawiciele tzw. kultury pucharów dzwonowatych, zamieszkujący tereny dzisiejszej Polski w późnym neolicie i wczesnej epoce brązu (druga połowa III tysiąclecia p.n.e.).
W Polsce osadnictwo tej kultury miało charakter wyspowy. Ludzie osiedlali się w miejscach kluczowych dla handlu lub rolnictwa: na Śląsku, który utrzymywał kontakty handlowe z ludami zamieszkującymi dzisiejsze tereny Czech, Małopolsce, na Kujawach i w Ziemi Chełmińskiej, którymi przebiegał szlak bursztynowy i handlu solą oraz Podlasiu i Mazowszu.