Dlaczego neandertalczycy przegrali walkę o przetrwanie z Homo sapiens? Najnowsze badanie rzuca nowe światło na tę ewolucyjną zagadkę. Okazuje się, że różnice anatomiczne w mózgu między nami a naszymi kuzynami mogą być mniejsze niż te występujące wewnątrz dzisiejszej populacji ludzi.
- Szybkie zastąpienie neandertalczyków przez ludzi współczesnych budzi wiele pytań.
- Najnowsze badanie stawia hipotezę, że przyczyną ich wyginięcia nie była anatomia mózgu.
- Neandertalczycy nie musieli mieć gorszej pamięci roboczej ani słabszych zdolności symbolicznych.
Kometa spoza naszego Układu Słonecznego kryje sekret. Naukowcy otworzyli „kapsułę czasu”
Najnowsze odkrycie podważa teorię o poznawczej wyższości wczesnych ludzi i wskazuje na zupełnie inne przyczyny nagłego zniknięcia neandertalczyków z mapy Europy i Azji. Wyniki opublikowano w czasopiśmie PNAS.
Jak przypominają badacze, czaszki neandertalczyków znacząco różniły się od czaszek wczesnych Homo sapiens. Były bardziej wydłużone, niższe, z ciężkimi łukami brwiowymi i większymi otworami nosowymi. Czaszki ludzi współczesnych są natomiast bardziej kuliste z łagodniejszymi rysami twarzy.
„Te różnice w kształcie były od dawna używane do sugerowania, że neandertalczycy różnili się poznawczo od ludzi współczesnych, np. posiadając słabsze zdolności językowe/symboliczne, słabsze funkcje wykonawcze i/lub mniejszą pojemność pamięci epizodycznej i roboczej” – napisali badacze.
Jednak, co problematyczne, różnice te „nie zostały osadzone w kontekście zmienności w anatomii mózgu u współczesnego człowieka, o której wiadomo, że jest znaczna” – napisali badacze.
Różnice w anatomii mózgu nie miały znaczenia?
Aby ją lepiej zrozumieć, naukowcy porównali dwa zestawy danych z rezonansów magnetycznych mózgów żyjących ludzi: 100 etnicznych Chińczyków Han i 100 Amerykanów pochodzenia europejskiego.
Jak się okazało, w blisko 70 proc. ocenianych regionów mózgu badacze stwierdzili, że różnice w objętości między grupą mózgów chińskich a amerykańskich były większe niż te, które wcześniej znaleziono między neandertalczykami a wczesnymi ludźmi współczesnymi.
„Jeśli różnice w populacji współczesnych ludzi nie są znaczące ewolucyjnie, to podobne różnice w mózgu między neandertalczykami a wczesnymi ludźmi współczesnymi również nie powinny być uważane za znaczące” – napisali badacze.
Naukowcy zauważyli, że nawet małe różnice w zachowaniu i wielkości mózgu mogą potencjalnie mieć znaczące konsekwencje ewolucyjne.
Jednak biorąc pod uwagę, że neandertalczycy zniknęli stosunkowo szybko po przybyciu ludzi współczesnych, „nie jest jasne, czy tak małe różnice mogły faktycznie w znaczący sposób przyczynić się do ich zastąpienia” – napisali badacze.
Skoro nie przewaga w anatomii mózgu zdecydowała o ewolucyjnym sukcesie Homo sapiens, to co? Nowe badanie „zdecydowanie wskazuje na demografię i tzw. zalanie genetyczne – prawdopodobnie w wyniku pewnego rodzaju różnic kulturowych – a nie na wrodzone różnice w zdolnościach poznawczych jako najbardziej prawdopodobne przyczyny zastąpienia neandertalczyków” – napisali badacze.
Naukowcy zaznaczyli jednak, że w temacie potrzeba więcej badań, ponieważ w obecnej analizie porównano jedynie mózgi osób z Chin i Ameryki. Eksperci oceniają, że wśród współczesnych populacji ludzkich możliwe są jeszcze większe różnice, niż te, które zaobserwowano. A to jeszcze bardziej może podważyć ich ewolucyjne znaczenie.