Po śmierci wieloletniego przywódcy Iranu, ajatollaha Aliego Chameneiego, władze w Teheranie szybko wskazały jego następcę. Nowym najwyższym przywódcą Islamskiej Republiki został jego syn, Modżtaba Chamenei – polityk uznawany za jednego z najbardziej wpływowych ludzi w państwie i bliskiego sojusznika aparatu bezpieczeństwa.
- Po śmierci ajatollaha Aliego Chameneiego nowym najwyższym przywódcą Iranu został jego syn Modżtaba Chamenei.
- Decyzję ogłosiło Zgromadzenie Ekspertów – rada 88 duchownych odpowiedzialna za wybór lidera Islamskiej Republiki.
- Krytycy ostrzegają, że wybór syna zmarłego przywódcy może oznaczać powstanie quasi-dynastycznego systemu władzy w Iranie.
Decyzję ogłosiło w niedzielę Zgromadzenie Ekspertów, to licząca 88 członków rada duchownych odpowiedzialna za wybór najwyższego przywódcy Iranu.
Jeszcze w niedzielę jeden z członków zgromadzenia poinformował, że głosowanie nad wyborem nowego przywódcy już się odbyło i zakończyło wyborem następcy. Początkowo nie ujawniono jego nazwiska. W nieoficjalnych doniesieniach pojawiało się kilka możliwych kandydatur. Wśród nich wymieniano m.in. byłego prezydenta Iranu Hassana Rouhaniego, konserwatywnego duchownego Alireza Arafiego, ultrakonserwatywnego teologa Mohammada Mahdiego Mirbagheriego oraz reformistycznego duchownego Hassana Chomeiniego, wnuka założyciela Islamskiej Republiki.
Ostatecznie zdecydowano się jednak na wybór syna zmarłego przywódcy. Zdaniem wielu analityków, ma to zapewnić odpowiednią ciągłość władzy.
Wojna z Iranem w nowej fazie. Zamiast zmiany władzy w Teheranie mamy zagubiony Waszyngton
Kim jest Modżtaba Chamenei – nowy przywódca Iranu
56-letni Modżtaba Chamenei uchodzi za jednego z najbardziej wpływowych ludzi w Iranie, choć przez lata działał głównie w cieniu. Urodził się w religijnym mieście Maszhad jeszcze przed rewolucją islamską z 1979 r. Po ukończeniu szkoły wstąpił do armii i brał udział w końcowej fazie wojny z Irakiem.
W kolejnych latach związał się z elitą bezpieczeństwa państwa, szczególnie z dowództwem Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej. Utrzymywał bliskie relacje z wieloma wpływowymi postaciami aparatu władzy, w tym z byłym szefem wywiadu tej formacji Hosseinem Taebem.
Do jego politycznych sojuszników zaliczani są również obecny dowódca Strażników Rewolucji Ahmad Vahidi oraz przewodniczący irańskiego parlamentu Mohammad Bagher Ghalibaf.
Choć Modżtaba Chamenei przez lata pozostawał w cieniu ojca, jego nazwisko pojawiało się w najważniejszych sporach politycznych w Iranie. Opozycja po raz pierwszy otwarcie oskarżała go o ingerencję w politykę już w 2005 r., gdy zarzucano mu wspieranie kampanii prezydenckiej Mahmouda Ahmadinejada.
Jeszcze większe kontrowersje wywołały wydarzenia po wyborach w 2009 r., kiedy reformiści twierdzili, że odegrał rolę w manipulacjach wyborczych oraz w brutalnym stłumieniu protestów tzw. Zielonego Ruchu.
Jego nazwisko pojawiało się także podczas masowych demonstracji w 2022 r., które wybuchły po śmierci młodej Iranki Mahsa Amini zatrzymanej przez policję obyczajową za rzekome naruszenie zasad dotyczących noszenia hidżabu.
Mimo że Modżtaba Chamenei studiował teologię w świętym mieście Kom i wykłada tam Koran, wielu obserwatorów zwraca uwagę, że nie posiada tak wysokiego autorytetu religijnego jak poprzedni przywódcy Iranu.
VIP-y bez kolejki? Internet komentuje nagranie z wiceministrem
W przeszłości pojawiały się nawet spekulacje o próbach przyznania mu tytułu ajatollaha, jednak część duchowieństwa nigdy tego formalnie nie potwierdziła.
Czy Iran zmierza w stronę dynastii politycznej?
Krytycy twierdzą też, że jego wybór może oznaczać przekształcenie systemu w quasi-dynastyczny model władzy. Byłby to nie lada paradoks, biorąc pod uwagę, że rewolucja islamska z 1979 r. obaliła monarchię dziedziczną.
Wybór nowego przywódcy jest uważnie obserwowany przez społeczność międzynarodową. Prezydent USA Donald Trump ostrzegł w ostatnich dniach, że nowy lider Iranu „nie utrzyma się długo”, jeśli nie uzyska akceptacji Waszyngtonu.
Z kolei szef irańskiej dyplomacji Abbas Araghchi podkreślił, że decyzja o wyborze przywódcy należy wyłącznie do narodu irańskiego.
Równie stanowcze stanowisko zajęły władze Izraela, które zapowiedziały kontynuację działań militarnych wobec irańskiego przywództwa.
Eksperci podkreślają jednak, że rzeczywista władza nowego lidera może być ograniczona. W obliczu wojny i rosnących napięć w regionie, ogromny wpływ na kierunek polityki państwa zachowują bowiem przede wszystkim Strażnicy Rewolucji.
