Po sobotnim zamachu w Krakowie w internecie pojawiła się fala dezinformacji. Niektóre fałszywe narracje osiągnęły setki milionów wyświetleń. Rzeczniczka NASK mówi nam, jakie teorie rozpowszechniano i na co powinni uważać internauci.
- NASK przekazał informacje o 3 tys. kont i wpisów rozpowszechniających dezinformację. Jedna z teorii osiągnęła około 200 mln wyświetleń.
- W sieci pojawiały się m.in. oskarżenia pod adresem polskiego rządu i UE, fałszywe informacje o sprawcy oraz powiązaniach zamachu z protestem przed Trybunałem Konstytucyjnym.
- NASK odniósł się również do wypowiedzi ministra Marcina Kierwińskiego o możliwej prawicowej inspiracji sprawcy.
Sobotni zamach w Krakowie wstrząsnął Polską. Zginęło sześć osób, a 16 zostało rannych. Eksperci ostrzegają, że podobne zdarzenia mogą powtórzyć się w przyszłości. Pisze o tym na łamach Zero.pl płk rez. Norbert Loba.
„Kolejne akty terroru w Polsce są nieuchronne. Nie jest to czarnowidztwo, lecz chłodna ocena sytuacji. Pytanie nie brzmi więc „czy”, lecz „kiedy, gdzie i w jakiej skali” oraz czy państwo będzie przygotowane lepiej niż w minioną sobotę” – twierdzi Loba.
Tymczasem po tragicznych zdarzeniach w przestrzeni publicznej często funkcjonuje wiele fałszywych informacji.
Ile nieprawdziwych teorii pojawiło się w internecie po zamachu w Krakowie oraz jak skutecznie bronić się przed dezinformacją pytamy Rzecznik Prasową Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej (NASK) , Paulinę Zywar.
Zamach w Krakowie. NASK ujawnia skalę dezinformacji
Ekspertka informuje, że weekendowy zespół NASK, działający od 7 do 9 listopada, przekazał informacje aż o 3 tys. kont i wpisów, za pomocą których rozpowszechniano dezinformację.
Największą popularność zdobyła teoria, według której zamach miał zostać zaplanowany przez polski rząd przy udziale Unii Europejskiej.
– Chociaż była to fałszywa narracja i dla osoby podchodzącej do sprawy zdroworozsądkowo wydaje się naprawdę absurdalna, rzeczywiście wygenerowała jeden z największych zasięgów – około 200 milionów wyświetleń – mówi Zywar.
Kolejna popularna teoria głosiła, że rząd zorganizował zamach, aby znaleźć uzasadnienie do odwołania Marszu Niepodległości. Jak wyjaśniła rzeczniczka NASK, narracja ta szczególnie mocno rozpowszechniała się w sobotę i osiągnęła ponad 5 mln wyświetleń. Obecnie stopniowo wygasa, ponieważ została oficjalnie zdementowana.
Fałszywe informacje o sprawcy i działaniach służb
Druga pod względem liczby wyświetleń była teoria, że sprawca zamachu to żołnierz.
– Napastnik był umundurowany, a zdjęcia z ataku bardzo szybko zaczęły krążyć w internecie. Ta narracja wygenerowała 18 milionów wyświetleń – tłumaczy ekspertka.
Czytaj także: Arsenał zamachowca z Krakowa. „Mógł oddać kilkaset strzałów”
Kolejna dezinformacyjna narracja dotyczyła rzekomych powiązań między protestem przed Trybunałem Konstytucyjnym a zamachem. Jej autorzy wskazywali na domniemaną niewystarczającą liczbę przedstawicieli służb w miejscu zdarzenia. Według danych przedstawionych przez NASK, przekaz ten osiągnął 14 mln wyświetleń.
– Jednak w sposób naturalny zaczęła ona wygasać. Obecnie dominuje raczej przekonanie, że polska policja, we współpracy z innymi służbami, ochroną zdrowia i strażą miejską, bardzo dobrze zareagowała na zdarzenie – mówi rzeczniczka.
Inną informacją, którą dość szybko zdementowano, była ta dotycząca ukraińskiego pochodzenia zamachowca.
– Ta narracja zyskała bardzo duży zasięg i była powielana przez wiele kont. Jednocześnie jednak jej popularność szybko spadła po pojawieniu się informacji, że sprawca jest Polakiem – wyjaśnia Zywar.
Chińska narracja o Polsce. „Nie jest już bezpieczna”
W przestrzeni informacyjnej pojawił się również wątek chiński. Jak mówi Paulina Zywar, z ustaleń NASK wynika, że przekaz obecny w chińskiej infosferze był oparty przede wszystkim na strachu. Podkreślano, że był to pierwszy tego rodzaju atak w Polsce.
– W chińskiej infosferze pojawiało się bardzo dużo wypowiedzi chińskich turystów oraz studentów mieszkających, pracujących i studiujących w Krakowie. Twierdzili oni, że Polska nie jest już dla nich bezpiecznym miejscem. Taki przekaz był oczywiście budowany przez chińskie media państwowe – mówi rzeczniczka NASK.
Wypowiedź ministra Marcina Kierwińskiego
Zaledwie kilka godzin po zamachu, podczas konferencji prasowej, minister powiedział, że sprawca najprawdopodobniej był inspirowany ideologią prawicową. Jego słowa odbiły się szerokim echem nie tylko w Polsce, lecz także za granicą. Informowały o nich m.in. BBC, agencja Reuters i „Newsweek”.
Doniesień tych nie potwierdziła prokuratura w Ostrowcu Świętokrzyskim.
Czytaj także: Lekcja męstwa z krakowskiego Rynku. O bohaterstwie, którego nie da się skalkulować
– Jeśli chodzi o wypowiedzi dotyczące poglądów sprawcy, informacje na ten temat posiadają służby. Minister Kierwiński posiada informacje, do których NASK nie ma dostępu – stwierdza ekspertka.
NASK apeluje o ostrożność
Paulina Zywar apeluje o zachowanie ostrożności podczas korzystania z mediów społecznościowych. Podkreśla znaczenie weryfikowania źródeł informacji i przestrzega przed udostępnieniem, powielaniem czy lajkowaniem treści pochodzących z nieznanych źródeł.
Rzeczniczka NASK wskazuję także na różnice między dezinformacją, czyli celowym i świadomym rozpowszechnianiem fałszywych treści, a misinformacją, czyli nieświadomym udostępnianiem nieprawdziwych informacji.
– Widzimy, że wiele osób powiela treści, co do których prawdziwości nie ma pewności i robi to nieświadomie. Weryfikujmy źródła, z których pochodzą informacje i jeśli nie wiemy, czy coś jest prawdą, nie reagujmy na takie treści, bo każda reakcja podbija zasięgi.
Paulina Zywar dodaje, że dezinformacje można zgłaszać do Ośrodka Analizy Dezinformacji NASK za pomocą formularza.
