Czy codzienny rytuał picia kawy lub herbaty może mieć wpływ na pracę serca? Wieloletnie obserwacje prowadzone na grupie niemal pół miliona mieszkańców Wielkiej Brytanii rzucają nowe światło na zależność między spożywaniem popularnych napojów a ryzykiem wystąpienia migotania przedsionków. Wnioski naukowców okazują się zaskakująco pomyślne dla miłośników małej czarnej.
- Osoby pijące od dwóch do trzech filiżanek kawy dziennie miały niższe ryzyko wystąpienia migotania przedsionków nawet o 11 proc. w porównaniu z osobami unikającymi kofeiny.
- Podobny, choć nieco słabszy efekt ochronny zaobserwowano przy umiarkowanym spożywaniu herbaty, gdzie spadek ryzyka wyniósł około pięć proc.
- Analiza objęła niemal 500 tys. dorosłych mieszkańców Wielkiej Brytanii, których stan zdrowia monitorowano przez średnio 13 lat.
Co kofeina naprawdę robi z naszym snem? Kawosze powinni o tym wiedzieć
Migotanie przedsionków to najczęściej diagnozowana arytmia serca na świecie. Szacuje się, że zmaga się z nią około 33 mln ludzi, a wskaźniki zachorowalności i powikłań z nią związanych stale rosną. Zjawisko to stanowi ogromne obciążenie dla systemów opieki zdrowotnej, co skłania badaczy do poszukiwania modyfikowalnych czynników stylu życia, które mogłyby pomóc w profilaktyce.
Przez dekady kofeina – jako substancja stymulująca – była podejrzewana o negatywny wpływ na układ krążenia. Najnowsze publikacje naukowe sugerują jednak coś zupełnie innego: umiarkowane spożycie kawy i herbaty jest nie tylko bezpieczne, ale może działać ochronnie.
Przełomowe obserwacje naukowców
Szczegółowe wyniki prac zespołu naukowców z Uniwersytetu Zhengzhou oraz Uniwersytetu Pekińskiego opublikowano na łamach prestiżowego czasopisma „Food & Nutrition Research”. Badacze postanowili dokładnie przeanalizować relację pomiędzy sięganiem po kawę i herbatę a ryzykiem rozwoju migotania przedsionków.
„Nie miał prawa istnieć”. Początkowo polscy naukowcy myśleli, że AI się pomyliła
Projekt oparto na potężnej bazie danych UK Biobank (UKB), obejmującej ponad 500 tys. dorosłych obywateli Wielkiej Brytanii. Z analizy wykluczono osoby, które w momencie rozpoczęcia obserwacji miały już zdiagnozowaną arytmię, oraz te, które nie przekazały informacji o swoim codziennym spożyciu napojów. Ostateczna grupa badawcza liczyła 495 269 uczestników o średniej wieku 57 lat, z przewagą kobiet (54,6 proc.).
Badanych podzielono na cztery grupy w zależności od ilości wypijanych filiżanek dziennie:
- brak spożycia,
- od 0,5 do 1 filiżanki,
- od 2 do 3 filiżanek,
- 4 filiżanki lub więcej.
W analizie uwzględniono szeroki wachlarz rodzajów napojów, w tym kawę bezkofeinową oraz herbatę czarną i zieloną. Zjawisko rozwoju arytmii monitorowano na przestrzeni średnio 13 lat, korzystając z dokumentacji szpitalnej, rejestrów podstawowej opieki zdrowotnej oraz danych o przyczynach zgonów.
Dwie, trzy filiżanki dziennie to złoty środek?
W okresie trwania badania migotanie przedsionków zdiagnozowano u 37 261 osób. Po uwzględnieniu czynników zakłócających – takich jak wiek, płeć, pochodzenie etniczne, aktywność fizyczna, palenie tytoniu, spożycie alkoholu, wskaźnik masy ciała (BMI), status materialny czy wykształcenie – wyciągnięto wnioski.
Osoby pijące kawę wykazywały od 7 do 11 proc. niższe ryzyko rozwoju migotania przedsionków w porównaniu z osobami, które całkowicie z niej rezygnowały. Najsilniejszy efekt ochronny zaobserwowano u osób wypijających od dwóch do trzech filiżanek kawy dziennie.
W przypadku herbaty rezultaty okazały się nieco bardziej umiarkowane i mniej jednoznaczne. Spożywanie dwóch-trzech filiżanek herbaty dziennie wiązało się z 5-procentowym spadkiem ryzyka wystąpienia arytmii. Przy innych poziomach spożycia zależności te były słabsze, co skłania autorów badania do ostrożności w interpretacji wyników dotyczących herbaty.
Co ciekawe, w przypadku obu napojów krzywa ryzyka nie spadała liniowo – to właśnie wartość dwóch, trzech filiżanek na dobę stanowiła optymalny punkt odniesienia. Zależności te pozostały stabilne niezależnie od wieku, płci, BMI czy faktu palenia papierosów.
Wyzwania interpretacyjne i ograniczenia badania
Mimo obiecujących obserwacji autorzy publikacji podkreślają, że badanie miało charakter obserwacyjny. Oznacza to, że nie można na jego podstawie stwierdzić bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego, a jedynie współwystępowanie zjawisk.
Naukowcy zwracają także uwagę na kilka ograniczeń metodologicznych. Chodzi m.in. o fakt, że informacje o ilości spożywanych napojów pochodziły z kwestionariuszy wypełnianych przez samych uczestników tylko na początku badania. Poza tym nie mierzono dokładnej zawartości kofeiny w filiżance, nie ujednolicono też pojemności naczyń ani metod parzenia i mocy naparów.
Obejrzyj także: