Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej poinformował o zgodzie na ekshumacje szczątków polskich ofiar w Hucie Pieniackiej w obwodzie lwowskim oraz poszukiwania i ekshumacje w Ugłach na Wołyniu. Decyzje zapadły na posiedzeniu ukraińskiej komisji międzyresortowej ds. upamiętnienia ofiar wojny.
- Ukraińska komisja zgodziła się na ekshumacje w Hucie Pieniackiej (obwód lwowski) oraz poszukiwania szczątków w Ugłach na Wołyniu, a także na pobranie próbek DNA ze szczątków pochowanych w Ostrówkach.
- Polski IPN poinformował o zakończeniu prac w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej – odnaleziono szczątki 55 osób, w tym 26 dzieci; pochówek zaplanowano na 30 sierpnia.
- Decyzje wpisują się w proces znoszenia moratorium na poszukiwania ofiar zbrodni wołyńskiej, ogłoszonego pod koniec 2024 r. przez szefów dyplomacji Polski i Ukrainy.
Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej poinformował w sobotę, że wydano zgody na ekshumacje szczątków polskich ofiar w Hucie Pieniackiej w obwodzie lwowskim oraz na poszukiwania i ekshumacje w Ugłach na Wołyniu. Decyzje zapadły podczas piątkowego posiedzenia ukraińskiej Państwowej Międzyresortowej Komisji ds. Upamiętnienia Uczestników Operacji Antyterrorystycznej, Ofiar Wojny i Represji Politycznych.
Jak podał UINP na Facebooku, prace ekshumacyjne w Hucie Pieniackiej to realizacja ustaleń wypracowanych przez Ukraińsko-Polską Grupę Roboczą ds. Pamięci Narodowej. Komisja zgodziła się także na przeprowadzenie badań w Ugłach, gdzie podczas II wojny światowej zginęły lub zaginęły bez wieści dziesiątki osób. Dodatkowo zaakceptowano pobranie próbek DNA ze szczątków pochowanych w latach 1992–2015 na cmentarzu dawnej wsi Ostrówki.
Wołyń: zakończono etap prac w Ostrówkach
Dzień wcześniej polski Instytut Pamięci Narodowej przekazał, że zakończyły się prace ekshumacyjne prowadzone od 13 lipca do 7 sierpnia w dawnych wsiach Ostrówki i Wola Ostrowiecka. Odnaleziono szczątki 55 osób, w tym aż 26 dzieci, a także ponad 300 przedmiotów osobistych należących do ofiar. Uroczysty pochówek szczątków w kwaterze ofiar UPA na cmentarzu w Ostrówkach zaplanowano na 30 sierpnia.
Wcześniej, w czerwcu, zakończono poszukiwania w Hucie Pieniackiej – szczątki ludzkie zlokalizowano tam w 25 miejscach na obszarze przekraczającym 200 metrów kwadratowych. Z kolei w marcu prace w Ugłach nie doprowadziły do odnalezienia grobu masowego, choć natrafiono na pozostałości cmentarnej kaplicy oraz pojedyncze szczątki, które mogą być powiązane z tamtymi wydarzeniami.
Spór o pamięć historyczną
Relacje polsko-ukraińskie od lat obciąża odmienna ocena działań Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii, które w latach 1943–1945 dokonały czystki etnicznej na blisko 100 tys. polskich mężczyzn, kobiet i dzieci. Polska uznaje te wydarzenia za ludobójstwo, natomiast część ukraińskich historyków i polityków traktuje je jako element szerszego konfliktu, za który odpowiedzialność ponoszą obie strony. W ukraińskiej pamięci zbiorowej OUN i UPA bywają jednocześnie postrzegane jako symbol walki o niepodległość.
Od 2017 r., po zdemontowaniu pomnika UPA w Hruszowicach, obowiązywał ukraiński zakaz poszukiwań i ekshumacji polskich ofiar. Zniesienie moratorium ogłoszono pod koniec listopada 2024 r. podczas wspólnej konferencji szefów dyplomacji obu krajów – Radosława Sikorskiego i Andrija Sybihy.
Kolejny etap prac już we wrześniu
Wiosną ubiegłego roku polska strona prowadziła ekshumacje w dawnej wsi Puźniki w obwodzie tarnopolskim, gdzie odnaleziono szczątki co najmniej 42 osób pochowanych 6 września. Kolejny etap prac poszukiwawczych zakończył się pod koniec czerwca, jednak nie odnaleziono drugiej zbiorowej mogiły ofiar. Wstępny termin rozpoczęcia następnego etapu badań w Puźnikach wyznaczono na 17 sierpnia.