Po tragicznych wydarzeniach w Krakowie prezydent Karol Nawrocki rozpoczął procedurę ogłoszenia żałoby narodowej, która ma obowiązywać 8 i 9 listopada. W jakich okolicznościach można ją wprowadzić, kto podejmuje decyzję i jakie ograniczenia wiążą się z jej ogłoszeniem?
- Żałobę narodową ogłasza prezydent RP w drodze rozporządzenia, które wymaga kontrasygnaty premiera.
- W czasie żałoby flagi państwowe są opuszczane do połowy masztu, a imprezy masowe i rozrywkowe mogą być odwoływane.
- W III RP żałobę narodową ogłaszano m.in. po katastrofie smoleńskiej, śmierci Jana Pawła II.
Śledź relacje live: Strzelanina w Krakowie. Tragiczny bilans rośnie, potwierdzono sześć ofiar
W sobotę wieczorem rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz poinformował, że w związku z tragicznymi wydarzeniami w Krakowie głowa państwa rozpoczęła formalną procedurę ogłoszenia żałoby narodowej. W strzelaninie na Rynku Głównym zginęło sześć osób, a 16 zostało rannych. Żałoba ma obowiązywać 8 i 9 listopada.
Jak przekazał rzecznik, projekt rozporządzenia w tej sprawie zostanie przekazany do kontrasygnaty premiera Donalda Tuska. Dokument wymaga podpisu szefa rządu, a następnie jest ogłaszany w Dzienniku Ustaw.
Kto i w jakich okolicznościach ogłasza żałobę narodową?
Podstawą prawną wprowadzenia żałoby narodowej jest ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych. Zgodnie z jej przepisami decyzję podejmuje prezydent RP w drodze rozporządzenia.
Dokument powinien określać przyczyny wprowadzenia żałoby oraz czas jej trwania. Przy podejmowaniu decyzji uwzględnia się uwarunkowania kulturowe i historyczne, a także przyjęte zwyczaje. Ustawa nie wskazuje jednak konkretnego maksymalnego ani minimalnego czasu obowiązywania żałoby narodowej.
Czytaj także: Warszawa wzmacnia ochronę centrum po tragedii w Krakowie. Zapory na ulicach
Może ona zostać ogłoszona m.in. po śmierci najważniejszych osób w państwie, w tym prezydentów, a także zagranicznych głów państw. Powodem bywają również katastrofy naturalne, wypadki komunikacyjne i akty terrorystyczne. Szczególne znaczenie ma również to, czy w tragedii zginęli polscy obywatele.
Co oznacza żałoba narodowa?
W czasie obowiązywania żałoby flagi państwowe na budynkach publicznych są opuszczane do połowy masztu i przepasane kirem. Odwoływane są imprezy masowe, rozrywkowe, koncerty i wydarzenia sportowe.
W okresie III Rzeczypospolitej żałobę narodową ogłaszano wielokrotnie. Jednym z pierwszych takich przypadków była powódź tysiąclecia z lipca 1997 roku, która dotknęła południową Polskę. 18 lipca 1997 roku uczczono 56 ofiar kataklizmu.
Żałoba po katastrofie smoleńskiej i śmierci papieży
Od 3 do 8 kwietnia 2005 roku w Polsce obowiązywała żałoba narodowa po śmierci papieża Jana Pawła II.
Jedną z najdłuższych ogłoszono po katastrofie smoleńskiej z 10 kwietnia 2010 roku. Zginęło w niej 96 osób, w tym prezydent Lech Kaczyński, jego małżonka Maria, przedstawiciele parlamentu, urzędów państwowych, wojska oraz Rodzin Katyńskich. Decyzję podjął wówczas marszałek Sejmu Bronisław Komorowski, który po śmierci prezydenta wykonywał obowiązki głowy państwa.