Finanse państwa nie są, łagodnie mówiąc, w dobrej kondycji. Ze wstępnych danych opublikowanych przez Główny Urząd Statystyczny (GUS) wynika, że wskaźniki długu i deficytu znów się pogorszyły. – Sytuacja jest daleka od komfortowej, przestrzeni do interwencji w razie nadzwyczajnych zdarzeń za bardzo nie mamy – tak w rozmowie z Zero.pl komentuje dane Adam Antoniak, ekonomista ING Banku Śląskiego.
- Poznaliśmy najnowsze, wstępne dane o stanie finansów państwa w 2025 r. Dotyczą deficytu i długu.
- Informacje opublikowane przez GUS pokazują, że kondycja finansów publicznych systematycznie się pogarsza. – Te dane nie są zaskoczeniem – przyznaje w rozmowie z Zero.pl ekonomista Adam Antoniak.
- Według eksperta, rząd nie za bardzo ma już przestrzeń do nadzwyczajnych interwencji.
W środę 1 kwietnia Główny Urząd Statystyczny (GUS) podał wstępne dane opisujące kondycję finansów państwa w 2025 r. Dotyczą one relacji deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych (czyli rządu centralnego oraz administracji na poziomie województw czy powiatów) do PKB, a także relacji długu tego sektora do PKB. Oba wskaźniki uległy pogorszeniu.
Kiepska kondycja finansów państwa
Zacznijmy od deficytu sektora finansów publicznych w stosunku do PKB. Wskaźnik ten jest miarą tego, o ile więcej rząd i samorządy wydały w 2025 r. niż zebrały z różnych danin (takich jak podatki), zestawioną z wielkością polskiej gospodarki. GUS podaje, że deficyt sektora do PKB wyniósł w ubiegłym roku 7,2 proc. Oznacza to pogorszenie wobec 2024 r., kiedy wskaźnik ten wyniósł (po korekcie) 6,4 proc. PKB. To pogorszenie postępuje systematycznie – w 2023 r. deficyt sektora w relacji do PKB ukształtował się na poziomie 5,2 proc., a w 2022 r. było to 3,4 proc.
Waldemar Żurek: Mam za dużo władzy
Wskaźnik długu sektora finansów publicznych do PKB też wygląda niewesoło. Odnosi się on do sumy wszystkich niespłaconych zobowiązań rządu i samorządów w odniesieniu do wielkości gospodarki. W 2025 r. wyniósł on 59,7 proc. To też oznacza pogorszenie w porównaniu z 2024 r., kiedy ukształtował się on na poziomie 54, proc. (po korekcie). W 2023 r. dług sektora do PKB wyniósł 49,5 proc., podczas gdy w 2022 r było to 48,8 proc.
„Sytuacja jest daleka od komfortowej”
– Te dane nie są zaskoczeniem; spodziewaliśmy się, że deficyt sektora ukształtuje się w okolicach 7 proc. PKB, a deficyt będzie ok. 60 proc. PKB – mówi portalowi Zero.pl Adam Antoniak, starszy ekonomista ING Banku Śląskiego. – Sytuacja jest daleka od komfortowej, przestrzeni do interwencji w razie nadzwyczajnych zdarzeń za bardzo nie mamy, a taką interwencję rząd właśnie teraz podejmuje, obniżając podatki na paliwa. To nie wróży dobrze kondycji finansów publicznych, biorąc pod uwagę ten zły punkt startowy.
Przypomnijmy, że rząd szacuje, iż wprowadzenie „pakietu CPN” („Ceny Paliw Niżej”) będzie kosztować budżet państwa ok. 1,6 mld zł miesięcznie – to skala utraconych wpływów z VAT i akcyzy, które zostały obniżone, by kierowcy mogli tankować taniej. Jeśli mechanizm ten zostanie utrzymany do końca czerwca, to koszt dla budżetu wyniesie, jak łatwo policzyć, ok. 4,8 mld zł.
– Dług pozostaje na ścieżce wzrostowej – dodaje Adam Antoniak. – To budzi zaniepokojenie agencji ratingowych – już jesienią ubiegłego roku Fitch i Moody’s obniżyły perspektywy naszego ratingu. Nasz deficyt jest z kolei jednym z najwyższych w UE. W pewnym stopniu pomaga nam relatywnie wysokie tempo wzrostu PKB, dzięki czemu agencje ratingowe nie reagują aż tak nerwowo, ale to jednak za mało.
– To, co martwi, to brak jakichkolwiek znaczących działań oszczędnościowych po stronie wydatkowej i dochodowej budżetu – podsumowuje ekonomista.
GUS podkreślił w komunikacie, że dane o deficycie i długu sektora mają charakter wstępny i mogą ulec zmianie. Za trzy tygodnie, 22 kwietnia, urząd opublikuje informacje o obu wskaźnikach zweryfikowane przez Komisję Europejską.
NFZ zmienia zasady finansowania badań. "Wracają limity"
Wcześniej, 16kwietnia, poznamy zaktualizowane dane o wzroście PKB w latach 2022-2025 – pozwoli to lepiej ocenić rozmiary długu i deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w stosunku do wielkości polskiej gospodarki.