- Projekt zmian w prawie łowieckim wywołał rekordowe zainteresowanie podczas konsultacji społecznych, w których wpłynęło blisko 53 tys. ankiet. Ponad 74 proc. uczestników uznało, że proponowana ustawa nie jest potrzebna.
- Nowe przepisy mogą rozbić obecny model łowiectwa, który dziś finansowany jest głównie przez samych myśliwych. Koszty proponowanych zmian ostatecznie poniosą podatnicy oraz samorządy.
- Jednym z najbardziej kontrowersyjnych pomysłów jest wprowadzenie zakazu polowań w odległości mniejszej niż 700 metrów od zabudowań. Według krytyków projektu wyłączyłoby to z polowań nawet znaczną część kraju i utrudniło kontrolę liczebności zwierzyny.
- Spór o łowiectwo dawno przestał dotyczyć wyłącznie myśliwych i ochrony zwierząt. Stawką są również bezpieczeństwo, rolnictwo, gospodarka oraz sposób zarządzania populacjami dzikich zwierząt w Polsce.
Myśliwi i wykonywane przez nich polowania wzbudzają spore emocje, które szczególnie wyraźnie ujawniły się podczas konsultacji społecznych dotyczących obywatelskiego projektu zmian w ustawie – Prawo łowieckie. Czy emocje te są jedynie konsekwencją konfliktu między aktywistami a myśliwymi? A może chodzi o coś więcej – o rozprzestrzenianie się zielonej ideologii, której ofiarą może paść każdy z nas?
Cyberagresja i ekoterroryzm
Myśliwych można nie lubić. Wydaje się to oczywiste, bo jak polubić kogoś, kto, zaspokajając swoje krwiożercze żądze, zabija bezbronne zwierzęta. Na domiar złego robi to zazwyczaj pod wpływem alkoholu. Taki stereotypowy obraz polskiego łowiectwa jest utrwalany przez wypowiedzi wielu aktywistów, celebrytów, dziennikarzy czy polityków.
Do tego grona należy między innymi prof. Magdalena Środa, która uważa, że „myśliwi to zwyrodniali mordercy, a Polski Związek Łowiecki powinien być zdelegalizowany jako organizacja paraprzestępcza”. Oczywiście takie wypowiedzi nie mają nic wspólnego z opinią naukową, wykraczają także poza ramy merytorycznej debaty publicznej, jednak wyzwalają emocje oraz hejt będący pożywką dla rozprzestrzeniającej się w sieci nienawiści. Dlatego też Polski Związek Łowiecki (PZŁ) pozwał autorkę tych słów, a sąd rozstrzygnie, czy została przekroczona granica swobody wypowiedzi.
Rezerwat dla wszy? Ochrona zwierząt w Polsce zabrnęła w ślepą uliczkę
Od kilku lat obserwuje się w Polsce dość niepokojące zjawisko przekształcania się cyberagresji wymierzonej w myśliwych w werbalny ekoterroryzm. Objawia się on m.in. uszkadzaniem samochodów osób polujących, paleniem lub podcinaniem ambon myśliwskich, a ostatnio podkładaniem ładunków wybuchowych. Wszelkie przejawy terroryzmu, bez względu na to, czy są inspirowane poglądami politycznymi, religią czy zieloną ideologią, powinny być bezwzględnie zwalczane, tymczasem w naszym kraju panuje spora tolerancja medialna właśnie dla ekoterroryzmu.
Swoisty mechanizm stymulowania hejtu na myśliwych przez polityków czy dziennikarzy, który przeradza się w ekoterroryzm, był przedmiotem kilku analiz naukowych, których wyniki opublikowano w zagranicznych czasopismach, takich jak np. Social Semiotics czy International Journal for the Semiotics of Law. Z publikacji tych wyłania się ponury obraz emocjonalnej opowieści i częstego manipulowania opinią społeczną pod pozorem dbałości o dobrostan zwierząt. To właśnie z takiego źródła ideologicznej narracji wypłynął obywatelski projekt ustawy dotyczącej zmian w prawie łowieckim.
Gospodarka łowiecka dziś
Chcąc zrozumieć konsekwencje zmian zaproponowanych w obywatelskim projekcie ustawy, należy najpierw przedstawić zasady funkcjonowania obecnego modelu zarządzania populacjami dzikich zwierząt. Pozwoli to na bardziej obiektywną ocenę proponowanych rozwiązań.
Polski model łowiectwa jest bardzo rozbudowany i powiązany z wieloma działami gospodarki, jak leśnictwo, rolnictwo czy rybactwo, a w wymiarze instytucjonalnym widoczne są korelacje z samorządami, izbami rolniczymi, inspekcjami weterynaryjnymi, regionalnymi dyrekcjami ochrony środowiska, Lasami Państwowymi czy Wojskiem Polskim. Dlatego też zmiany w prawie łowieckim będą rezonowały na wiele obszarów życia społecznego i gospodarczego oraz wpłyną także na skuteczność ochrony przyrody. Na czym zatem polega gospodarka łowiecka w Polsce?
Nie chodzi o strach, lecz o odpowiedzialność. Kto naprawi skutki złego prawa łowieckiego?
Cały obszar naszego kraju podzielono na 4,8 tys. obwodów łowieckich, których powierzchnia nie może być mniejsza niż 3 tys. ha. Koła łowieckie, których jest w Polsce ponad 2,8 tys., mogą dzierżawić obwód lub obwody, płacąc do gminy lub Lasów Państwowych tenutę dzierżawną. Wynosi ona zazwyczaj kilkadziesiąt tysięcy złotych rocznie, choć są obwody, gdzie tenuta dzierżawna wynosi ponad 100 tys. zł za rok dzierżawy. Oczywiście można się zastanawiać, dlaczego te pieniądze zasilają budżet gminy, a nie trafiają do właściciela gruntu, ale to temat na inne rozważania.
Myśliwi z koła łowieckiego, którzy dzierżawią obwód, przyjmują na siebie szereg zadań ustawowych, które najczęściej są zblokowane w 10 obszarach, jak np. inwentaryzacja i planowanie, pozyskanie zwierzyny i sprawozdawczość, szacowanie szkód i wypłata odszkodowań, walka z kłusownictwem itp. Wykonywanie tych zadań generuje oczywiście znaczne koszty, gdyż aby wiedzieć, ile jest zwierzyny w łowisku, należy wykonać inwentaryzację, podczas której wykorzystuje się drony, termowizję, fotopułapki i samochody terenowe. Aby realizować odstrzał, trzeba mieć specjalne wyposażenie, w tym broń, samochód terenowy i chłodnie do przechowywania dziczyzny.
Ponadto do kół łowieckich wpływa rocznie kilkadziesiąt tysięcy wniosków od rolników, które dotyczą szkód wyrządzonych między innymi przez dziki lub jelenie. Chcąc je dobrze wycenić, trzeba mieć wiedzę specjalistyczną, co najmniej dwa razy pojechać na pole (szacowanie wstępne i ostateczne), a następnie wypłacić odszkodowanie. W efekcie walki z kłusownictwem myśliwi zdejmują w ciągu roku około 18 tys. wnyków i metalowych potrzasków.
Wykonywanie wszystkich zadań, nie tylko tych wspomnianych powyżej, generuje ogromne koszty, które przez analityków są szacowane na kwotę kilku miliardów złotych rocznie. Skąd zatem myśliwi znajdują na to pieniądze? Większość zadań wykonywana jest w czynie społecznym, czyli za darmo, inne są finansowane ze składek myśliwych, sprzedaży pozyskanej zwierzyny oraz polowań komercyjnych. Uzyskane w ten sposób pieniądze mogą być przeznaczone tylko i wyłącznie na cele statutowe i nie mogą trafić do kieszeni myśliwego. Obecny model łowiectwa w Polsce jest samofinansujący się i podatnik nie musi płacić za zadania wykonywane przez myśliwych.
Ofiary walki politycznej
Skoro jednak jest w naszym kraju grupa osób nielubiących myśliwych, to w celu odniesienia korzyści politycznych i przypodobania się potencjalnym wyborcom wykonuje się czasami spektakularne uderzenia w tych, którzy realizują zadania państwa w zakresie zarządzania populacjami dzikich zwierząt. Nie inaczej było za rządów Zjednoczonej Prawicy, gdy w 2018 r. pozbawiono osoby polujące konstytucyjnego prawa do wychowywania dzieci zgodnie z własnym światopoglądem. W ten sposób staliśmy się jedynym krajem na świecie, w którym ojciec lub matka nie mogą zabrać na polowanie swoich nieletnich dzieci, gdyż grozi im za to nawet rok pozbawienia wolności.
W tamtym czasie odebrano Polskiemu Związkowi Łowieckiemu (PZŁ) samorządność, gdyż o wyborze przewodniczącego Zarządu Głównego nie decydują członkowie zrzeszenia płacący składki, lecz minister klimatu i środowiska. Ponadto, w porozumieniu z ministrem, Zarząd Główny PZŁ mianuje przewodniczących zarządów okręgowych. W ten sposób partia rządząca ma wpływ na obsadzanie kilkudziesięciu stanowisk, a myśliwi, nie mając wpływu na wybór tych osób, płacą im pensję ze swoich składek. Układ doskonały. Choć obecnie współrządzący PSL oraz ZG PZŁ podjęli próbę przywrócenia samorządności, to jednak nic w tym zakresie się nie zmieniło, gdyż dla polityków taka sytuacja jest bardzo korzystna, zwłaszcza w okresie przedwyborczym.
Grzybiarze z Rumunii wyjeżdżają, ale wrócą. Służby nie mogą nic zrobić
Obywatelski projekt ustawy
We wrześniu 2026 r. trafił do Sejmu obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3184), który wzbudził ogromne emocje. Uwidoczniło się to w prowadzonych przez Kancelarię Sejmu konsultacjach społecznych, podczas których wpłynęła rekordowa jak dotąd liczba prawie 53 tys. ankiet. Dlaczego ten projekt zmian w ustawie budzi aż tak duże kontrowersje? Z prostego powodu, wprowadzenie zaproponowanych przepisów rozbije polski model łowiectwa, a wnioskodawcy nie przewidują niczego w zamian. W konsekwencji powstanie ogromny chaos, za który zapłacimy my wszyscy.
Wydaje się, że problem najtrafniej zdefiniowano w stanowisku Polskiego Towarzystwa Leśnego, jednej z najstarszych organizacji leśnych na świecie. Napisano w nim m.in., że:
Ideologiczne przesłanki dotyczące ograniczania gospodarki łowieckiej w Polsce poprzez wyłączenie jak największej powierzchni, na której prowadzi się zarządzanie populacjami dzikich zwierząt (np. zakaz strzelania do zwierzyny w odległości mniejszej niż 700 m od budynków), ograniczanie polowań indywidualnych i zbiorowych (np. zakaz używania termowizji, zakaz polowań z naganką, zakaz wznoszenia urządzeń łowieckich na obszarach Natura 2000), systemowe zmniejszanie liczby myśliwych (np. najbardziej rygorystyczne na świecie badania lekarskie dla myśliwych), rozwiązania zmierzające do ograniczania liczby gatunków zwierząt łownych (np. ptaków) będą miały wyraźne konsekwencje społeczne, gospodarcze i przyrodnicze, a koszty poniesie Skarb Państwa.
Pochylmy się zatem nad niektórymi tylko propozycjami zawartymi w obywatelskim projekcie zmiany ustawy Prawo łowieckie, by uświadomić sobie ich konsekwencje.
Wyłączenie powierzchni z polowań
W jednym z wywiadów sekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Urszula Zielińska argumentowała, że skoro wiatraki mogą być 700 metrów od zabudowań, to dlaczego nie odsunąć na taką odległość także myśliwych. Nie wiadomo, jaki jest związek pomiędzy kulą wystrzeloną z broni myśliwskiej a wiatrakami, ale zapewne w wypowiedzi pani wiceminister była ukryta jakaś głębsza myśl, którą nie każdy potrafi dostrzec.
Wydaje się jednak, że na ten problem trzeba spojrzeć z nieco innej perspektywy. Otóż kula z broni myśliwskiej, w zależności od kalibru (masy), energii kinetycznej w lufie czy trajektorii lotu, może przemieszczać się na odległość kilku kilometrów, więc ze względów bezpieczeństwa 700 metrów nic nie zmienia.
Można oprzeć się o ścianę stodoły i oddać bezpieczny strzał, a można być dwa kilometry od zabudowań i oddać strzał zagrażający życiu człowieka. Zatem nie sama odległość, lecz przede wszystkim kierunek oddawania strzału ma znaczenie. Dlatego zgodnie z obecnie obowiązującymi zasadami myśliwi nie mogą strzelać w kierunku zabudowań, niezależnie od odległości, w jakiej się od nich znajdują.
Dziki w mieście? Winnych szuka się nie tam, gdzie trzeba
Wnioskodawcy uzasadniają, że te zmiany prawne leżą w interesie rolników, gdyż będą oni mogli cieszyć się z braku osób polujących na ich gruntach. Tyle tylko, że w tym celu nie trzeba zmieniać prawa, bo ono już istnieje. Na podstawie obowiązującej ustawy Prawo łowieckie osoby, które nie życzą sobie myśliwych na swoim polu, mogą im to zgłosić i zostanie to natychmiast uwzględnione.
Dlaczego zatem tak mało rolników decyduje się na taki krok? Rolnik zabraniający myśliwym wejścia na swoje pole jednocześnie rezygnuje z ochrony tego pola przed szkodami powodowanymi przez zwierzynę oraz rezygnuje z przysługującego mu odszkodowania. Dlatego rolnicy nie są zainteresowani wykorzystywaniem tych istniejących już rozwiązań prawnych.
Skoro w tej propozycji zmian ustawowych nie chodzi o bezpieczeństwo ani o rolników, to o co chodzi? Odpowiedź jest stosunkowo prosta, gdyż wprowadzając taki przepis, wykluczy się z polowań co najmniej 75 proc. powierzchni naszego kraju. Nie mogąc redukować liczebności zwierzyny, a posiadając obowiązek wypłacania rolnikom odszkodowań, koła łowieckie zaczną masowo bankrutować. Samorządy nie będą w stanie ani organizacyjnie, ani finansowo przejąć tych obowiązków, więc powstanie chaos i ogromne niezadowolenie społeczne, głównie rolników. Pojawia się więc pytanie – komu zależy na wykreowaniu takiej sytuacji społeczno-gospodarczej?
Wypuszczają tygrysy na wolność. Ludzie mają dostawać specjalne alerty
Badania lekarskie
Podczas wywiadu z prezesem Naczelnej Rady Łowieckiej redaktor Agnieszka Gozdyra sugerowała, że myśliwi w Polsce nie przechodzą badań lekarskich. Taka narracja jest dość powszechna, jednak nie ma ona nic wspólnego z rzeczywistością. Myśliwi przechodzą badania lekarskie (ogólne, psychologiczne, psychiatryczne i okulistyczne, których koszt wynosi około tysiąca złotych) za każdym razem, gdy chcą kupić broń. Organem wydającym pozwolenie na nabycie broni dla celów łowieckich jest Wydział Postępowań Administracyjnych Wojewódzkiej Komendy Policji i bez aktualnych badań lekarskich nie ma najmniejszej szansy, by taką zgodę uzyskać.
Zdaniem wnioskodawców badania dla myśliwych powinny być jednak cykliczne (co dwa lub pięć lat w zależności od wieku myśliwego), bez względu na to, czy chcą kupować broń, czy też nie, gdyż to podniesie poziom bezpieczeństwa na polowaniu i zmniejszy liczbę wypadków. Zatrzymajmy się zatem nieco dłużej nad tym postulatem. Rocznie odbywa się w Polsce ponad pięć milionów polowań (indywidualnych i zbiorowych) oraz odstrzałów sanitarnych, podczas których dochodzi do 4–8 wypadków, w wyniku których śmierć ponosi 1–3 osoby. Każdy wypadek to bez wątpienia wielka tragedia, która jest chętnie wykorzystywana przez niektóre media do kreowania negatywnego wizerunku myśliwego.
Zespół ds. poprawy bezpieczeństwa polowań pod przewodnictwem generała Mirosława Gawora analizował wypadki zaistniałe na polowaniach w ciągu ostatnich 10 lat. Jak wynika z raportu przygotowanego we wrześniu 2025 r., „same przyczyny incydentów można podzielić na dwie główne grupy, podkreślając, że w żadnym przypadku stan zdrowia myśliwych nie miał wpływu na zdarzenie”. Porównując statystyki dotyczące wypadków podczas polowań w krajach UE, można zauważyć, że Polska jest jednym z najbezpieczniejszych państw, bo na przykład we Francji jest ponad 100 wypadków rocznie, w tym około 10 ofiar śmiertelnych.
Skoro to nie stan zdrowia myśliwych decyduje o wypadkach podczas polowań, to dlaczego z taką determinacją dąży się do wprowadzenia obowiązkowych, okresowych badań lekarskich? Odrzucając emocje i analizując fakty, łatwo zauważyć, że o wiele większym problemem w naszym kraju są wypadki na rowerach, w których rocznie ginie ponad 150 osób. Dlaczego zatem nie zajmujemy się rowerzystami, tylko myśliwymi?
Odpowiedź można znaleźć w opinii przygotowanej przez Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu z listopada 2025 r. Eksperci wskazali, że mała liczba lekarzy orzeczników mających uprawnienia do wykonywania badań dla posiadaczy broni sprawi, że wielu myśliwych utknie w wielomiesięcznych, jeśli nie kilkuletnich kolejkach. W konsekwencji braku badań lekarskich stracą oni uprawnienie do posiadania broni myśliwskiej, co spowoduje brak możliwości wykonywania zadań ustawowych i załamanie obecnego systemu zarządzania populacjami dzikich zwierząt.
Jeśli zatem mają być wprowadzone dodatkowe badania, to trzeba mieć argumenty, bo podniesienie bezpieczeństwa do nich nie należy. Następnie powinno się przeszkolić i nadać uprawnienie większej liczbie lekarzy orzeczników i dopiero wtedy proponować nowe regulacje prawne. Dlaczego nie chcemy rozważać takich rozwiązań, tylko forsujemy propozycje drastycznie zmniejszające liczbę myśliwych?
Łosoś na trawniku, dzik za rogiem. Cała prawda o Warszawie
O innych propozycjach słów kilka
Polowania komercyjne, kiedy to myśliwy płaci za możliwość polowania na określone gatunki zwierzyny, są solą w oku aktywistów. O co zatem chodzi w polowaniach komercyjnych? Otóż mamy w naszym kraju ponad 25 tys. myśliwych niezrzeszonych, czyli takich, którzy nie należą do koła łowieckiego, nie płacą w nim składek, nie mają nocnych dyżurów na zasiewach kukurydzy, nie wykonują prac społecznych. Mogą jednak polować na zasadach przewidzianych dla myśliwych komercyjnych, czyli wykupić w kole łowieckim możliwość polowania.
Wykupienie możliwości polowania w kole łowieckim wcale nie upoważnia do jakichkolwiek przywilejów i możliwości strzelania do czego się chce i kiedy się chce. Taki myśliwy może polować tylko na taką zwierzynę, która jest wyszczególniona w pozwoleniu na odstrzał i jest uwzględniona w rocznym planie łowieckim (RPŁ). Wpłaty z polowań komercyjnych są źródłem dochodu dla blisko 1500 kół łowieckich. Likwidując zatem polowania komercyjne, wyklucza się ponad 25 tys. myśliwych i wpędza wiele kół łowieckich w kłopoty finansowe.
W Polsce jest ponad 200 Ośrodków Hodowli Zwierzyny (OHZ) zarządzanych przez PZŁ (29) oraz Lasy Państwowe (187), w których wprowadza się i testuje nowe rozwiązania z zakresu gospodarki łowieckiej. Wszystkie one utrzymują się z polowań komercyjnych (organizowanych dla myśliwych krajowych i zagranicznych), wprowadzając zatem zakaz takich polowań, automatycznie zlikwidowane zostaną wszystkie tego typu ośrodki.
Narracja wnioskodawców, zgodnie z którą myśliwi pozostają poza kontrolą państwa i nikt nie ma wpływu na ich działalność, jest ewidentnym nadużyciem. Na każdym etapie, począwszy od planowania poprzez wykonanie planu po sprawozdawczość, system jest transparentny oraz opiniowany i zatwierdzany przez podmioty zewnętrzne. Tak jest na szczeblu koła łowieckiego, okręgu czy poziomie centralnym (krajowym).
Na przykład wszystkie RPŁ są wykonane przez myśliwych w kole łowieckim i sprawdzone pod względem merytorycznym przez zarząd okręgowy PZŁ, ale są one także opiniowane i podpisane przez izbę rolniczą oraz wójta gminy. Wtedy dopiero trafiają na biurko nadleśniczego, czyli przedstawiciela PGL Lasy Państwowe, który je zatwierdza bądź zgłasza zastrzeżenia. Na szczeblu centralnym roczne sprawozdanie z działalności PZŁ składa Zarząd Główny na ręce Ministra Klimatu i Środowiska.
Chcąc wprowadzić dodatkowe ogniwa w procesie zatwierdzania i kontroli wykonania RPŁ, trzeba by mieć solidne argumenty, których dziś nie widać. Postulat kontroli myśliwych przez tzw. „stronę społeczną”, niemającą niestety podstawowej wiedzy merytorycznej, ma bardziej charakter ideologiczny i nie przyniesie wymiernych korzyści organizacyjnych.
Czym się kończy ingerencja organizacji pozarządowych lub fundacji prozwierzęcych w dobrze działający system, można było zobaczyć podczas interwencji w ZOO w Łącznej. Istnieje zatem uzasadniona obawa, że skoro tak wydaje się pieniądze podatników na rozwiązywanie problemów ze zwierzętami hodowlanymi, to tak samo będzie to wyglądało ze zwierzętami wolno żyjącymi.
Uwaga, polowanie. Czego boją się myśliwi?
Refleksje końcowe
Wnioskodawcy uzasadniają swoją inicjatywę oczekiwaniami Polaków, pytanie tylko, czy rzeczywiście Polacy chcą chaosu organizacyjnego, wzrostu zagrożenia dla życia i zdrowia (m.in. rozprzestrzeniania się chorób, wzrostu wypadków drogowych), problemów w produkcji żywności (wzrost szkód na polach) oraz zmniejszenia skuteczności w ochronie przyrody? Czy w sytuacji, gdy za granicą naszego kraju trwa od lat konflikt zbrojny, zależy nam na osłabianiu potencjału obrony cywilnej, której ważnym ogniwem są myśliwi?
Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w licznych, bardzo krytycznych opiniach przygotowanych między innymi przez: Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu, prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, samorządowców (m.in. z Ogólnopolskiego Porozumienia Organizacji Samorządowych), rolników (m.in. z Krajowej Rady Izb Rolniczych), hodowców zwierząt, naukowców reprezentujących nauki weterynaryjne, leśników (m.in. z Polskiego Towarzystwa Leśnego) oraz Polski Związek Łowiecki.
Analizując konsekwencje, jakie spowoduje wprowadzenie przepisów zawartych w obywatelskim projekcie ustawy zmieniającej prawo łowieckie, nie może dziwić fakt, że w rekordowych konsultacjach społecznych organizowanych przez Kancelarię Sejmu ponad 74 proc. ankietowanych osób uważa, że ta ustawa nie jest potrzebna.
Zwierzyna w stanie wolnym jest własnością Skarbu Państwa, można więc uznać, że każdy z nas ma prawo do wyrażania swojej opinii o tym, jak tym „skarbem” zarządzać. Dobrze jednak byłoby, gdybyśmy wyrażali swoje opinie w oparciu o wiedzę oraz poczucie odpowiedzialności za skutki regulacji prawnych, bo tego w obywatelskiej propozycji zabrakło. Nie ma ani jednego obszaru – społecznego, gospodarczego czy przyrodniczego – w którym proponowane przepisy przyczyniłyby się do sprawniejszego, wydajniejszego i lepszego funkcjonowania obecnego systemu.
Dlatego też często w komentarzach pojawia się stwierdzenie, że „choć jest to projekt obywatelski, to z pewnością jest on antyspołeczny”. Jakie jednak będą losy obywatelskiego projektu zmiany prawa łowieckiego oraz innych ustaw, zadecydują posłowie, którzy będą kierowali się albo polityczną kalkulacją, albo merytoryczną oceną i odpowiedzialnością. A tego dowiemy się już niebawem.


