Komisja Europejska niesłusznie utajniła kluczowe szczegóły miliardowych kontraktów na szczepionki przeciwko Covid-19 – ocenił rzecznik generalny TSUE Athanasios Rantos. Jego zdaniem Bruksela nie zapewniła obywatelom wystarczającego dostępu do informacji, co może zwiastować porażkę KE przed unijnym trybunałem.
- Zarzuty wobec Komisji Europejskiej. Rzecznik generalny TSUE ocenił, że instytucja nie zapewniła odpowiedniego dostępu do umów na szczepionki przeciwko Covid-19.
- Miliardowe kontrakty pod lupą. Spór dotyczy dokumentów z lat 2020–2021. Kontrakty opiewały na łączną kwotę 2,7 mld euro i dotyczyły ponad miliarda dawek preparatów.
- Zdaniem rzecznika przejrzystość negocjacji to cel wyższego interesu publicznego. Anonimizacja dokumentów uniemożliwia realną kontrolę bezstronności urzędników.
Chwalą się walką z nietolerancją. Sam doświadczyłem ich kłamstw
Opinie rzeczników stanowią propozycje rozstrzygnięć dla sędziów TSUE, ale nie są wiążące.
Rantos w opinii odniósł się do sporu o dostęp do umów zawartych przez Komisję Europejską z koncernami farmaceutycznymi w ramach mechanizmu wspólnych zakupów szczepionek przeciwko Covid-19 w latach 2020-2021. Umowy te opiewały łącznie na sumę 2,7 mld euro i dotyczyły ponad miliarda dawek szczepionek.
KE utajniła część umów
Kiedy w 2021 r. posłowie do Parlamentu Europejskiego oraz osoby prywatne wystąpili o dostęp do tych umów i niektórych związanych z nimi dokumentów, KE udzieliła im jedynie częściowego dostępu.
Utajniła w szczególności nazwiska członków zespołu negocjacyjnego i niektóre postanowienia umowne dotyczące odszkodowań dla przedsiębiorstw. W ocenie KE pełne ujawnienie tych informacji naruszyłoby prywatność i integralność osób, których dotyczyły, a także interesy handlowe przedsiębiorstw.
Nieusatysfakcjonowani europosłowie zaskarżyli decyzję KE o utajnieniu informacji do Sądu UE, niższej instancji TSUE. W 2024 r. sąd ten orzekł, że KE nie zapewniła wystarczająco szerokiego publicznego dostępu do umów zakupu szczepionek przeciwko Covid-19. KE odwołała się do TSUE.
Opinia rzecznika TSUE
Rzecznik generalny zaproponował, by sędziowie w Luksemburgu oddalili odwołanie KE i utrzymali wyrok sądu niższej instancji.
W ocenie Rantosa Sąd UE słusznie orzekł, że przejrzystość procesu negocjowania umów dotyczących szczepionek przeciwko Covid-19 stanowi określony cel w interesie publicznym.
Uznał, że samo ujawnienie zanonimizowanych wersji oświadczeń o braku konfliktu interesów nie pozwala na konkretne i rzeczywiste sprawdzenie bezstronności członków zespołu negocjacyjnego.
Rzecznik generalny nie zgodził się też z argumentem KE, że ujawnienie informacji o odszkodowaniach mogłoby naruszyć interesy handlowe firm.