Polacy od początku funkcjonowania systemu kaucyjnego w Polsce oddali 3,2 mld opakowań – powiedziała na konferencji prasowej wiceminister klimatu i środowiska Anita Sowińska. Wskazała też, jakie zmiany w systemie planuje jej resort. Dotyczą one m.in. okresu ważności bonu za zwrócone butelki i puszki, a także objęcia kaucją jednorazowych opakowań szklanych.
- Za nami 10 miesięcy funkcjonowania systemu kaucyjnego w Polsce. Zmiany podsumowała wiceminister klimatu i środowiska Anita Sowińska.
- – Te liczby są imponujące – tak o liczbie oddanych przez Polaków opakowań mówiła wiceszefowa MKiŚ.
- Wskazała też, jakie zmiany w systemie chce wprowadzić jej resort. Dotyczą one ważności bonu za oddane opakowania, a także objęcia systemem kaucyjnym tzw. małpek.
System kaucyjny w Polsce funkcjonuje od 1 października 2025 r. Kaucja jest pobierana od konsumenta w momencie zakupu napoju – czyli po prostu doliczana jest do jego ceny w sklepie. Obecnie są nią objęte wybrane opakowania na napoje jednorazowego i wielokrotnego użytku:
- butelki plastikowe (PET) – jednorazowe, o pojemności do 3 litrów (kaucja 0,50 zł);
- puszki metalowe – aluminiowe i stalowe, o pojemności do 1 litra (kaucja 0,50 zł);
- butelki szklane – wyłącznie wielokrotnego użytku, o pojemności do 1,5 litra (kaucja 1 zł).
Dotychczasowe działanie systemu kaucyjnego podsumowała wiceminister klimatu i środowiska, Anita Sowińska.
Czytaj także: Polacy oddają butelki, policja kupuje wodę bez kaucji. Ujawniamy absurd systemu
Lato przetestowało system kaucyjny
– Lato jest związane z tym, że więcej kupujemy napojów i oczywiście więcej jest zwrotów opakowań po napojach – powiedziała na konferencji wiceszefowa MKiŚ, stwierdzając, że wakacyjne miesiące były prawdziwym testem dla systemu kaucyjnego.
– System kaucyjny działa. Działa coraz sprawniej – dodała.
Wiceminister Sowińska zaprezentowała następnie najważniejsze liczby.
– Możemy się pochwalić, że do końca lipca zebraliśmy już 3,2 mld opakowań kaucyjnych – powiedziała, podkreślając, że tylko w okresie od końca czerwca liczba ta wzrosła o 900 mln.
W przeliczeniu na mieszkańca – jak powiedziała wiceminister, „wliczając w to niemowlęta” – oznacza to przeciętnie 86 opakowań zwróconych do systemu od początku jego działania.
Resort cieszy się z dynamicznego wzrostu liczby oddawanych butelek i puszek. Anita Sowińska podkreśliła, że na koniec stycznia zwróconych opakowań wynosiła zaledwie 28 mln.
Jak policzyło MKiŚ, w Polsce działa obecnie ponad 60 tys. punktów zbiórki, a liczba automatów wynosi 17,5 tys. (wobec 14 tys. na koniec czerwca). W automatach – które stanowią 29 proc. wszystkich punktów zbiórki – zbierane jest aż 88 proc. wszystkich opakowań.
– Te przedstawione dane są rzeczywiście imponujące – podsumowała.
Jakie zmiany czekają system kaucyjny?
Resort klimatu i środowiska od początku funkcjonowania systemu kaucyjnego sygnalizuje, że nie jest on mechanizmem zamkniętym, a będzie podlegał zmianom. Jedna z nich, jak zapowiedziała wiceminister Sowińska, ma dotyczyć okresu ważności bonu za zwrócone opakowania.
– Te bony w tej chwili są ważne minimum 30 dni. Natomiast chcemy pochylić się nad tym w nowej legislacji, by były one dłużej ważne – przekazała, zastrzegając, że na tym etapie niemożliwe jest określenie, o ile mógłby być wydłużony ten okres.
Obecnie ważność bonów kaucyjnych jest ustalana przez sklepy i operatorów systemu kaucyjnego – jednak co do zasady są one ważne przynajmniej 30 dni. Anita Sowińska zwróciła uwagę, że klient ma prawo zarówno zrealizować bon podczas zakupów, jak i wymienić go na gotówkę, przy czym sklep nie może odmówić wypłaty pieniędzy.
Kolejna zmiana to objęcie systemem kaucyjnym jednorazowych opakowań szklanych, tzw. małpek.
– To, co my planujemy jako MKiŚ, to jest nowelizacja ustawy – chodzi o włączenie szkła jednorazowego do systemu kaucyjnego; oczywiście z odpowiednim vacatio legis, bo zdajemy sobie sprawę, że to jest duża, systemowa zmiana – poinformowała Anita Sowińska.
Czytaj także: System kaucyjny szerzej zarzuci sieć. Obejmie kolejne opakowania
Prace analityczne dotyczące zmian w systemie kaucyjnym mają zakończyć się we wrześniu i wtedy resort ma podjąć konkretne decyzje.
System kaucyjny – MKiŚ tłumaczy wątpliwości
Wiceminister Sowińska odniosła się też do często pojawiających się w przestrzeni publicznej pytań dotyczących systemu kaucyjnego, w tym tego, dlaczego butelki i puszki oddawane do recyklingu nie mogą być zgniecione. Jak wyjaśniła, zapobiega to nadużyciom, ponieważ automaty analizują kształt zwracanych opakowań, by zweryfikować, czy oddano te właściwe, a także sczytują umieszczone na nich kody kreskowe.
Wiceszefowa MKiŚ przypomniała także, że w przypadku, kiedy automat przy sklepie nie działa – bo np. jest przepełniony albo się zepsuł – konsument ma prawo oddać opakowania „w sposób ręczny”. Dotyczy to wszystkich sklepów uczestniczących w systemie zbiórki – czyli obowiązkowo placówek o powierzchni powyżej 200 mkw. (w zakresie wszystkich opakowań kaucyjnych) oraz mniejszych sklepów, które dobrowolnie dołączyły do systemu lub zbierają butelki szklane wielokrotnego użytku.
Anita Sowińska podkreśliła, że Polska stawia sobie za cel osiągnięcie unijnych poziomów selektywnej zbiórki opakowań po napojach – na poziomie 77 proc. do 2028 r. i 90 proc. od 2029 r.